नागपूरच्या अंबाझरी ऑर्डिनेंस फॅक्टरीचे मोठे यश: टी-90 टँकसाठी देशी आर्मर प्लेट, पहिली खेप रवाना

नागपूर जिल्ह्यातील संरक्षण उत्पादन क्षेत्रात 'आत्मनिर्भर भारत' आणि 'मेक इन इंडिया' या दिशेने एक मोठी कामगिरी नोंदली गेली आहे. यंत्र इंडिया लिमिटेड (YIL) च्या अखत्यारीतील ऑर्डिनेंस फॅक्टरी अंबाझरीने देशात पहिल्यांदाच 'हाय स्ट्रेंथ एल्युमिनियम अलॉय आर्मर प्लेट्स' चे 2 प्रकार विकसित केले आहेत.

ओएफएजे येथे झालेल्या एका कार्यक्रमात या देशी आर्मर प्लेट्सची पहिली खेप हिरवा झेंडा दाखवून रवाना करण्यात आली. यंत्र इंडिया लिमिटेडचे संचालक-परिचालन आणि सीएमडी विजयकुमार अय्यर यांनी ही खेप रवाना केली. त्या वेळी ओएफएजेचे कार्यकारी संचालक अजय कुमार येरपुडे उपस्थित होते.

ही संपूर्ण खेप आर्मर्ड व्हीकल निगम लिमिटेड (एवीएनएल) चे चेन्नईतील युनिट असलेल्या हेवी व्हीकल फॅक्टरी, अवादी येथे पाठवण्यात आली आहे. तिथे भारतीय सैन्याच्या टी-90 'भीष्म' टँकचे आर्मर घटक बनवण्यासाठी या प्लेट्स वापरल्या जाणार आहेत. म्हणजेच नागपुरात तयार झालेली सामग्री आता चेन्नईतील युनिटच्या टँक बांधणीच्या कामात उपयोगी पडणार आहे.

टी-90 टँक बनवण्यासाठी लागणाऱ्या या खास आर्मर प्लेट्स आतापर्यंत परदेशातून आयात केल्या जात होत्या. रशिया-युक्रेन संघर्षानंतर मात्र या आयात प्लेट्सची पुरवठा साखळी मोठ्या प्रमाणात विस्कळीत झाली होती.

भारतात या विशेष सामग्रीचा कोणताही देशी स्रोत नव्हता. त्यामुळे एचव्हीएफ अवादी येथे टी-90 टँकचे सतत उत्पादन करणे हा गंभीर चिंतेचा विषय बनला होता. नागपूरच्या ऑर्डिनेंस फॅक्टरी ओएफएजेने देशी पर्याय विकसित केल्यामुळे या गंभीर संरक्षण संकटावर तोडगा निघाला आहे.

अंबाझरी फॅक्टरीच्या या कामगिरीचे महत्त्व काही मुद्द्यांतून दिसते. या प्लेट्स टँक आणि बख्तरबंद वाहनांना उच्च दर्जाचे बॅलिस्टिक संरक्षण आणि मजबुती देतात.

स्टीलच्या तुलनेत एल्युमिनियम अलॉय वापरल्यामुळे बख्तरबंद प्लॅटफॉर्म आणि संरक्षण प्रणालींचे एकूण वजन कमी होते. त्यामुळे टँकची गतिशीलता वाढते.

या आर्मर प्लेटचा विकास आणि रोलिंग प्रक्रिया यासाठी हैदराबादमधील मिश्र धातु निगम लिमिटेडचे सहकार्य घेण्यात आले. अशा प्रकारे या कामात नागपूर, हैदराबाद आणि चेन्नईतील संस्थांचा सहभाग राहिला आहे.