२२ ऑक्टोबरला राष्ट्रीय सुकामेवा दिन; बदाम, अक्रोड, काजूचे पोषणमूल्य चर्चेत

धावपळीच्या आजच्या जीवनात आरोग्य सांभाळणे अवघड झाले आहे. चुकीचा आहार, जंक फूड जास्त खाणे आणि व्यायाम न करणे यामुळे कमी वयातच अनेक आजार दिसू लागले आहेत. या पार्श्वभूमीवर दरवर्षी २२ ऑक्टोबरला जगभरात 'राष्ट्रीय सुकामेवा दिन' (National Nut Day) साजरा केला जातो.

सुकामेवा म्हणजे फक्त सणावारांना भेट द्यायचा किंवा मिठाई सजवायचा पदार्थ नाही, तर रोजच्या जेवणात असावा असा पोषक घटकांनी भरलेला पदार्थ आहे, असे या दिवसाच्या निमित्ताने सांगितले जाते. बदाम, अक्रोड, काजू, पिस्ता, शेंगदाणे आणि अंजीर यांत शरीराला रोज लागणारे महत्त्वाचे पोषक घटक असतात. प्रक्रिया केलेल्या आणि आरोग्याला न मानवणाऱ्या स्नॅक्सऐवजी मूठभर सुकामेवा खाण्याची सवय लोकांनी लावावी, हा हा दिवस साजरा करण्यामागचा मुख्य हेतू आहे.

वैद्यकीय संशोधनानुसार सुकामेवा हा प्रथिने (Proteins), फायबर (Fiber), जीवनसत्त्वे (Vitamins) आणि अँटीऑक्सिडंट्स (Antioxidants) यांचा चांगला स्रोत आहे. त्यात मोनोअनसॅच्युरेटेड आणि पोलिअनसॅच्युरेटेड फॅट्स, म्हणजेच 'आरोग्यदायी चरबी' (Healthy Fats), भरपूर प्रमाणात असते.

वैद्यकीय संशोधनानुसार नियमित आणि योग्य प्रमाणात सुकामेवा खाल्ल्यास रक्तातील वाईट कोलेस्ट्रॉल (LDL) कमी होण्यास मदत होते आणि चांगले कोलेस्ट्रॉल (HDL) वाढते. त्यामुळे हृदयविकाराचा झटका (Heart Attack) आणि स्ट्रोक यांसारख्या गंभीर आजारांचा धोका बराच कमी होतो, असेही यात म्हटले आहे. तसेच सुकामेव्यातील फायबरमुळे पचन सुधारते आणि वजन आटोक्यात ठेवायला मदत होते.

प्रत्येक सुकामेव्याचे वेगळे वैशिष्ट्य सांगितले जाते. बदामात व्हिटॅमिन ई (Vitamin E) आणि मॅग्नेशियम असते; ते त्वचा तजेलदार ठेवायला, स्मरणशक्ती वाढवायला आणि हाडे मजबूत करायला उपयोगी मानले जाते. भिजवलेला बदाम पचायला खूप हलका समजला जातो. अक्रोडाचा आकार माणसाच्या मेंदूसारखा असतो आणि तो मेंदूच्या आरोग्यासाठी सर्वाधिक फायदेशीर ठरतो. त्यातील ओमेगा-३ फॅटी ॲसिड (Omega-3 Fatty Acids) मानसिक आरोग्य आणि एकाग्रता वाढवण्यासाठी चांगले मानले जाते.

काजूमध्ये लोह आणि जस्त (Zinc) असते, जे रक्त वाढवायला आणि प्रतिकारशक्ती मजबूत करायला मदत करते, तर योग्य प्रमाणात खाल्ल्यास काजू झटपट ऊर्जा देतात. पिस्ता डोळ्यांसाठी चांगला मानला जातो, कारण त्यात ल्युटेन आणि झियाक्सॅन्थिन ही अँटीऑक्सिडंट्स असतात. रक्तातील साखर आटोक्यात ठेवण्यासाठीही पिस्ता गुणकारी सांगितला जातो. 'गरीबांचा बदाम' म्हणून ओळखले जाणारे शेंगदाणे प्रथिनांचा सर्वात स्वस्त आणि चांगला स्रोत आहेत, आणि स्नायू बळकट करण्यासाठी ते रोजच्या आहारात सहज घेता येतात.

या दिवसानिमित्त शाळा, कॉलेज, रुग्णालये आणि आरोग्य संस्थांमध्ये वेगवेगळे उपक्रम होतात. मुलांसाठी सुकामेव्याचे महत्त्व सांगणारी सत्रे, आहारतज्ज्ञांची व्याख्याने आणि प्रात्यक्षिके यांचा त्यात समावेश असतो. सोशल मीडियावर #NationalNutDay या हॅशटॅगसह लोक सुकामेव्याच्या रेसिपी आणि त्याचे फायदे शेअर करून जनजागृती करतात.

हा दिवस साजरा करण्याचा सोपा मार्ग म्हणजे स्वतःच्या आणि कुटुंबाच्या आहारात मूठभर सुकामेवा घेण्याचा संकल्प करणे, असे सुचवले जाते. उदाहरणार्थ, सकाळी उठल्यावर भिजवलेले बदाम आणि अक्रोड खाणे, तर संध्याकाळी तेलकट स्नॅक्सऐवजी भाजलेले शेंगदाणे किंवा पिस्ता खाणे.