'प्रहार' चित्रपट परीक्षण: उज्ज्वल निकम यांच्या संघर्षात राजकुमार राव, कसाबच्या भूमिकेत ललित प्रभाकर

अविनाश अरुण यांच्या दिग्दर्शनाखाली तयार झालेला 'प्रहार: द अनटोल्ड स्टोरी ऑफ उज्ज्वल निकम' हा चित्रपट २ तास ४० मिनिटांचा, म्हणजे १४० मिनिटांचा आहे. या चित्रपटात राजकुमार राव, वामिका गब्बी, ललित प्रभाकर, जयदीप अहलावत, सिकंदर खेर आणि आशिष विद्यार्थी हे कलाकार दिसतात. नवराष्ट्रने या चित्रपटाला ३.५ स्टार्सची रेटिंग दिली आहे.

२६/११ च्या मुंबई दहशतवादी हल्ल्यानंतर चाललेल्या कायदेशीर लढाईची पार्श्वभूमी या चित्रपटाला आहे. हा चित्रपट फक्त न्यायालयातला न्यायाचा शोध दाखवत नाही. दुसऱ्यांना न्याय मिळवून देण्याच्या प्रयत्नात स्वतःच्या नात्यांपासून दुरावणाऱ्या माणसाच्या आयुष्यातही तो डोकावतो. कोर्टरूममधला ताण आणि वैयक्तिक आयुष्यातली अपूर्णता यांना चित्रपट एकत्र गुंफतो.

चित्रपटाचा केंद्रबिंदू म्हणजे सरकारी वकील उज्ज्वल निकम आणि अजमल कसाब यांचा खटला. कथेत १९९३ च्या बॉम्बे बॉम्बस्फोटांशी संबंधित कायदेशीर संदर्भही येतात. प्रत्येक युक्तिवादाला महत्त्व आहे आणि प्रत्येक पावलामागे जबाबदारी निश्चित करण्याचा दबाव आहे. कायदेशीर प्रक्रिया म्हणजे नुसता हार-जीतचा खेळ नाही, तर त्यामागचा संघर्ष आणि जबाबदारीही हा चित्रपट समोर आणतो.

निकम यांच्या वैयक्तिक आयुष्यामुळे कथेला भावनिक वळण मिळते. मुलगा अनिकेतसोबतचे त्यांचे नाते दाखवते की पेशाप्रति असलेल्या अढळ समर्पणाची किंमत कधीकधी कुटुंबाला मोजावी लागते. मुलगा वडिलांकडून मार्गदर्शन आणि आपुलकीची अपेक्षा करतो, पण निकम यांच्यासाठी शिस्त आणि कामाची जबाबदारी सर्वांत वर आहे. हा संघर्ष चित्रपटाला साध्या कोर्टरूम ड्रामाच्या पुढे नेतो.

उज्ज्वल निकम यांच्या भूमिकेत राजकुमार राव अप्रतिम दिसतो. त्याच्या अभिनयात अनावश्यक आक्रमकता किंवा फिल्मी हिरोसारखा दिखावा नाही. संयमित संवाद, चेहऱ्यावरील भाव आणि न्यायालयातला शांत आत्मविश्वास यामुळे पात्र विश्वासार्ह वाटते. महत्त्वाच्या कायदेशीर युक्तिवादांदरम्यान त्याची पडद्यावरील उपस्थिती ताण निर्माण करते. न्यायालयात आत्मविश्वासाने उभी राहणारी व्यक्ती घरी स्वतःच्या भावना व्यक्त करताना गोंधळते, हा दुसरा पैलूही तो समोर आणतो.

कसाबच्या भूमिकेत ललित प्रभाकरने प्रेक्षकांना अस्वस्थ करणारी तीव्रता दाखवली आहे. त्याच्या पात्राशी संबंधित महत्त्वाची दृश्ये कथेतला ताण वाढवतात. ललित आतापर्यंत ताकदीने अभिनय करत आला आहे. कसाबच्या भूमिकेत तो कसे काम करेल याची सर्वांनाच उत्सुकता होती आणि प्रेक्षकांचा विश्वास त्याने सार्थ ठरवला आहे.

सिकंदर खेर बचाव पक्षाचे वकील म्हणून प्रभावी आहेत, तर जयदीप अहलावत यांनी आपल्या भूमिकेत गंभीरता आणि खोली आणली आहे. ज्योती निकम यांच्या भूमिकेत वामिका गब्बीने कुटुंबाच्या भावनिक बाजू अधिक मजबूत केल्या आहेत. न्यायमूर्ती एम. एल. तहलियानी यांच्या भूमिकेत आशिष विद्यार्थी प्रतिष्ठा राखतात. सगळे कलाकार कथा सांभाळतात आणि मुख्य संघर्षापासून लक्ष विचलित होऊ देत नाहीत.

अविनाश अरुण यांचे दिग्दर्शन संयमित आहे. न्यायालयीन युक्तिवाद, पुरावे आणि रणनीती यांतून ते ताण हळूहळू वाढवतात. संवाद प्रभावी आहेत, पण प्रत्येक दृश्याचे मोठ्या भाषणात रूपांतर करण्याची चूक चित्रपट करत नाही. बॅकग्राउंड स्कोर महत्त्वाच्या क्षणी सस्पेन्स आणि भावनिक खोली जोडतो, तोही अभिनयावर हावी न होता.

चित्रपट पहिल्या दृश्यापासून शेवटपर्यंत पकड आणि वेग टिकवून ठेवतो आणि यात एकही कंटाळवाणा क्षण नाही. 'प्रहार' ही सत्य घटनांवर आधारित कोर्ट-ड्रामा आहे. कसाबशी संबंधित खटल्याची कायदेशीर प्रक्रिया आणि उज्ज्वल यांच्या संघर्षाची कथा तो दाखवतो, ज्याबद्दल जास्त लोकांना माहिती नाही. न्यायाची वाट केवळ न्यायालयात युक्तिवाद करण्यापुरती मर्यादित नसते; त्यामागे वर्षांची मेहनत, कठीण निर्णय आणि असे त्याग असतात, ज्यांची किंमत अनेकदा आपल्या माणसांना मोजावी लागते, याची आठवण हा चित्रपट करून देतो.