नागपुरात आयटीएमएस असूनही चौकांत अतिक्रमणाचा विळखा, वाहतूक कोंडी रोजचीच

नागपूर जिल्ह्यात कोट्यवधी रुपये खर्चून एआयवर चालणारी इंटेलिजन्स ट्रॅफिक मॅनेजमेंट सिस्टीम (आयटीएमएस) बसवण्यात आली आहे. आधुनिक सेन्सर, चौकांमध्ये लावलेले सीसीटीव्ही कॅमेरे आणि ट्रॅफिक कंट्रोल रूममधील मोठमोठ्या स्क्रीन यामुळे कागदावर नागपूर एखाद्या आधुनिक स्मार्ट सिटीसारखे दिसते. मात्र प्रत्यक्ष रस्त्यावर उतरल्यावर या तंत्रज्ञानाचा झगमगाट फिका पडतो, असे चित्र आहे.

त्याचे कारण म्हणजे रस्त्यांवर पसरलेले बेसुमार अतिक्रमण. त्यामुळे ऑरेंज सिटीतील प्रमुख चौकांत रोज वाहतूक कोंडी होते. दुकानांबाहेर मांडलेला माल, फुटपाथवरच्या हातगाड्या आणि रस्त्याकडेची अवैध पार्किंग यामुळे वाहतुकीवर परिणाम होत असल्याच्या तक्रारी आहेत.

वाहतूक पोलिसांनी महानगरपालिकेसोबत मिळून अवैध अतिक्रमण हटवण्याचे काम सुरू केले असून मोठ्या प्रमाणात अतिक्रमणे हटवलीही आहेत. परंतु राजकीय आणि प्रशासकीय पातळीवर ठोस धोरण नसल्याने शहरातील बहुतांश चौक आणि फुटपाथांवर अतिक्रमण अमरवेलीसारखे पसरले आहे. "जितक्या वेळा हटवू, तितक्या वेळा उगवतील", अशी स्थिती आहे. वाहतूक पोलीस चौकांमध्ये स्वतः उभे राहून मोठी कोंडी टाळण्यासाठी मेहनत घेताना दिसतात.

तरीही केवळ पोलिसांच्या कारवाईने कायमचा दिलासा मिळत नाही, कारण कारवाईनंतर काही तासांतच अतिक्रमण करणारे पुन्हा आपल्या जागी परतात.

या प्रमुख चौकांतील वाहतूक सुरळीत करण्यासाठी आणि त्यांना अतिक्रमणाच्या विळख्यातून सोडवण्यासाठी व्यावहारिक आणि धोरणात्मक पावले उचलण्याची गरज असल्याचे म्हटले आहे. नागपूर शहर पोलीस आणि नागपूर महानगरपालिकेचे कायमस्वरूपी संयुक्त पथक या चौकांत तैनात करून रोज कोणतीही तडजोड न करता कठोर कारवाई करावी, असा उपाय सुचवला आहे.

इतवारी, सक्करदरा, गणेशपेठ, मेडिकल, मेयो, बर्डी यांसारख्या भागांतील फेरीवाल्यांसाठी निश्चित वेंडिंग झोन तयार करावेत आणि मुख्य रस्ते भोपाळ शहराप्रमाणे पूर्णपणे नो-हॉकिंग झोन जाहीर करावेत, असेही सुचवले आहे. तसेच व्यावसायिक इमारतींचे बेसमेंट पार्किंग तातडीने अतिक्रमणमुक्त करून वाहनांची पार्किंग कडकपणे पूर्ववत करावी.

नागपूरची मुख्य धमनी मानले जाणारे अनेक चौक अतिक्रमण आणि अवैध पार्किंगमुळे वाहनचालकांसाठी युद्धभूमीपेक्षा कमी नाहीत. कॉटन मार्केट आणि इतवारी (लोहापूल व गांधीबाग परिसर) हे शहरातील सर्वात जुने आणि व्यस्त व्यापारी केंद्र आहे. तेथे घाऊक बाजार असल्याने अवजड वाहनांची सतत ये-जा असते, पण रस्त्याच्या दोन्ही बाजूंना दुकानांचा माल, फलक आणि बेशिस्त उभी वाहने निम्मा रस्ता व्यापतात. परिणामी दुचाकी आणि चारचाकी चालकांना वाट काढत जावे लागते आणि तासन्तास कोंडीत अडकणे ही त्यांची रोजची अडचण बनली आहे.

सीताबर्डी मेन रोड परिसर हा शहराचा शॉपिंग हब मानला जातो. तेथे पथारीवाले आणि अवैध हातगाड्यांनी फुटपाथपासून रस्त्याचा मोठा भाग व्यापला आहे. खरेदीसाठी येणारे लोक गाड्या रस्त्याकडेलाच पार्क करतात, त्यामुळे आधीच अरुंद असलेले रस्ते आणखी आक्रसतात. पादचाऱ्यांना जागा नसल्याने त्यांना रस्त्याच्या मध्यातून चालावे लागते आणि अपघातांचा धोका कायम राहतो.

दक्षिण नागपुरातील सक्करदरा चौक हा अतिशय व्यस्त चौक भाजी बाजार आणि व्यावसायिक दुकानांच्या अतिक्रमणाने वेढलेला आहे. रस्त्याकडेच्या फळे-भाजीच्या गाड्या आणि खरेदी करणाऱ्यांची गर्दी यामुळे तेथे नेहमी गोंधळ असतो. स्कूल बस आणि रुग्णवाहिकाही अनेकदा येथे अडकलेल्या दिसतात.

धरमपेठ वेस्ट हायकोर्ट रोड चौकात व्यावसायिक परिसरांबाहेरील अवैध पार्किंग आणि बेशिस्त उभ्या वाहनांमुळे वाहतुकीचे गणित बिघडले आहे. बेसमेंट पार्किंगचा वापर दुकानांसाठी होत असल्याने ग्राहक गाड्या रस्त्यावरच पार्क करतात आणि मोठी कोंडी होते.

नागपूरच्या मेडिकल चौकाजवळ शहरातील सर्वात महत्त्वाची रुग्णालये असूनही या चौकाच्या आसपास अनधिकृत फेरीवाले आणि दुकानांचा ताबा आहे. गंभीर रुग्णांना घेऊन जाणाऱ्या रुग्णवाहिकांना अतिक्रमण आणि कोंडीमुळे मोठ्या अडचणींना तोंड द्यावे लागते.