बस्तरमध्ये मोदी: जंगलातला नक्षलवाद संपतोय, पण वैचारिक नक्षलवादाचे आव्हान आहे

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी छत्तीसगडमधील बस्तर येथे सुरक्षा दलांच्या जवानांशी संवाद साधला. देशातील जंगलांमधला सशस्त्र नक्षलवाद संपुष्टात येत आहे, पण आता वैचारिक नक्षलवादाचे नवे आव्हान उभे राहिले आहे, असे ते म्हणाले.

मोदी यांनी असा आरोप केला की अनेक राजकीय पक्ष आणि विविध संघटनांमध्ये वैचारिक नक्षलवाद्यांनी घुसखोरी केली आहे. हे लोक आजही नागरिकांना देशाचे संविधान आणि लोकशाहीच्या विरोधात भडकवत आहेत, असे त्यांचे म्हणणे होते. अशा लोकांना ओळखून त्यांचा शोध घेणे आणि देशाला सुरक्षित ठेवणे गरजेचे आहे, असेही त्यांनी सांगितले.

नक्षलवाद आणि माओवादी दहशतवादाविरोधातील लढाई सोपी नव्हती, असे मोदी यांनी सांगितले. त्यांच्या म्हणण्यानुसार एकेकाळी देशातील सुमारे 20 राज्यांमधले 230 पेक्षा जास्त जिल्हे नक्षलवादाने प्रभावित होते. बिहार, महाराष्ट्र, ओडिशा, उत्तर प्रदेश, मध्य प्रदेश आणि छत्तीसगडसह देशाचा मोठा भाग डाव्या विचारसरणीच्या उग्रवादाच्या विळख्यात होता.

हजारो गावांतील कोट्यवधी लोकांच्या आयुष्यावर याचा परिणाम झाला होता, असे पंतप्रधान म्हणाले. अनेक भागांत संध्याकाळ झाली की जनजीवन ठप्प होत असे. नक्षलवाद्यांच्या भीतीमुळे लोकांच्या मतदानाच्या हक्कावरही परिणाम झाला होता. एका वर्षात दोन हजारांपर्यंत नक्षलवादी हल्ले होत होते, असे त्यांनी सांगितले.

मोदी यांनी 2010 मध्ये दंतेवाडा येथे झालेल्या हिंसाचाराची आठवण करून दिली. त्या वर्षी नक्षलवाद्यांशी झालेल्या चकमकीत सीआरपीएफचे 76 जवान शहीद झाले, तर याच जिल्ह्यातील दुसऱ्या एका घटनेत 44 निष्पाप नागरिकांची हत्या झाली होती. ही एखादी वेगळी घटना नव्हती, देशात जवळपास रोज अशा घटना घडत होत्या, असे ते म्हणाले. एकट्या छत्तीसगडमध्ये एक हजारांपेक्षा जास्त सुरक्षा जवानांना प्राण गमवावे लागले, असेही त्यांनी नमूद केले.

2004 ते 2013 या काळातल्या आकडेवारीचा दाखला देत मोदी म्हणाले की, दरवर्षी नक्षलवादी हल्ल्यांत शहीद होणाऱ्या जवानांची संख्या मारल्या जाणाऱ्या नक्षलवाद्यांपेक्षा जास्त होती. नक्षलवादी संघटनांचे प्रमुख या परिस्थितीला आपला विजय समजून आनंद साजरा करत होते, असेही ते म्हणाले.

2014 मध्ये जनतेने सेवेची संधी दिल्यानंतर नक्षलवादाविरोधात ठोस राजकीय इच्छाशक्ती दाखवली गेली, असे मोदी यांनी सांगितले. मजबूत इच्छाशक्ती आणि नीट आखलेल्या रणनीतीमुळे परिस्थिती बदलली, असे त्यांचे म्हणणे आहे. गेल्या एका वर्षात 47 वर्षांनंतर पहिल्यांदाच ड्युटीवर असताना सीआरपीएफचा एकही जवान शहीद झाला नाही, असा दावा त्यांनी केला आणि हा देशाच्या योग्य धोरणांचा व मजबूत राजकीय इच्छाशक्तीचा विजय असल्याचे सांगितले.

नक्षलवादाविरोधातील मोहिमेबरोबरच प्रभावित भागांच्या विकासावरही सरकारने भर दिला, असे पंतप्रधानांनी सांगितले. या भागांत 1,500 किलोमीटरपेक्षा जास्त रस्ते बांधले गेले आणि 9,500 पेक्षा जास्त मोबाइल टॉवर उभारले गेले. आदिवासी विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणासाठी जवळपास 200 एकलव्य शाळा सुरू झाल्या. तरुणांना रोजगाराच्या संधी मिळाव्यात म्हणून सुमारे 50 औद्योगिक प्रशिक्षण संस्था (आयटीआय) आणि 50 कौशल्य विकास केंद्रे सुरू केली गेली. शिवाय हजारो पोस्ट ऑफिस, बँक शाखा आणि एटीएम सुरू झाल्याचेही त्यांनी सांगितले.

अतिमागास आदिवासी भागांसाठी प्रधानमंत्री जनमन योजना सुरू केली गेली. या योजनेतून दुर्गम गावांपर्यंत पाणी, वीज आणि रस्ते अशा मूलभूत सुविधा पोहोचल्या, असे मोदी म्हणाले.

जागतिक बँकेच्या अलीकडच्या अहवालाचा संदर्भ देत मोदी यांनी दावा केला की गेल्या 12 वर्षांत भारतातील 50 कोटी लोक तीव्र गरिबीतून बाहेर आले. नक्षलवाद आणि फुटीरतावादाविरोधातील लढ्याबरोबरच गरिबीविरोधातही देशाने मोठे यश मिळवले, असे ते म्हणाले.

आत्मसमर्पण करणाऱ्या नक्षलवाद्यांना समाजाच्या मुख्य प्रवाहात परतण्याची संधी दिली गेली असून त्यांच्या पुनर्वसनासाठीही योजना आखल्या आहेत, असे मोदी यांनी सांगितले. सरकार राष्ट्र प्रथम या भावनेने काम करते, तेव्हा देशाची शांतता आणि सुरक्षा मजबूत होते आणि गरीब व वंचित घटकांचा विकासातला सहभागही वाढतो, असे ते म्हणाले.