हिंजवडी-शिवाजीनगर मेट्रो 4 नोव्हेंबरपासून प्रवाशांसाठी; किमान भाडे 12, कमाल 62 रुपये

माण-हिंजवडी ते शिवाजीनगर या पुणे मेट्रो मार्गिका 3 चे उद्घाटन 3 नोव्हेंबर रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी ऑनलाइन करणार आहेत. प्रत्यक्ष प्रवासी सेवा 4 नोव्हेंबरपासून सुरू होईल. हिंजवडी आयटी पार्कमध्ये रोज ये-जा करणाऱ्या हजारो नोकरदारांना आणि इतर पुणेकरांना या मेट्रोची खूप दिवसांपासून प्रतीक्षा होती.

पिंक लाईन म्हणून ओळखली जाणारी ही मार्गिका एकूण 23.203 किलोमीटर लांबीची आहे आणि तिच्यावर 23 उन्नत स्थानके आहेत. उद्घाटनाचा कार्यक्रम 3 नोव्हेंबरला सकाळी 10.30 वाजता म्हाळुंगे-बालेवाडी येथील श्री शिवछत्रपती क्रीडा संकुलातील बॅडमिंटन सभागृहात होईल. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे आणि सुनेत्रा पवार या कार्यक्रमाला उपस्थित राहणार आहेत. ही माहिती पुणे महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरणाचे (पीएमआरडीए) आयुक्त डॉ. अभिजित चौधरी यांनी पत्रकार परिषदेत दिली. सार्वजनिक-खासगी भागीदारीतून उभ्या राहिलेल्या या प्रकल्पाला अंदाजे 8,313 कोटी रुपये खर्च आला आहे.

4 नोव्हेंबरपासून पहिली मेट्रो सकाळी 6 वाजता माण स्थानकातून सुटेल. गर्दीच्या वेळेत दर 6 मिनिटांनी आणि इतर वेळेत दर 12 मिनिटांनी मेट्रो मिळेल. माण ते जिल्हा न्यायालय ही शेवटची मेट्रो रात्री 10.30 वाजता सुटेल, तर जिल्हा न्यायालय ते माण शेवटची मेट्रो रात्री 11.40 वाजता असेल. रोज 2 ते 2.5 लाख प्रवासी या मार्गिकेवरून प्रवास करतील, असा अंदाज अधिकाऱ्यांनी व्यक्त केला आहे.

भाड्याचा विचार केला तर ही मार्गिका महामेट्रोच्या सध्याच्या मार्गांपेक्षा महाग आहे. महामेट्रोच्या पिंपरी-चिंचवड महापालिका ते स्वारगेट (16.6 किमी) आणि वनाज ते रामवाडी (14.6 किमी) या मार्गांवर किमान तिकीट 10 रुपये, तर कमाल 35 रुपये आहे. माण ते शिवाजीनगर (23.2 किमी) या मार्गावर किमान तिकीट 12 रुपये आणि कमाल 62 रुपये ठरवले आहे. म्हणजे किमान तिकिटात 2 रुपयांचा, तर कमाल तिकिटात 27 रुपयांचा फरक आहे. हे दर डॉ. चौधरी यांनी 31 ऑक्टोबरच्या पत्रकार परिषदेत सांगितले.

सुरुवातीला एकूण 23 पैकी 17 स्थानकांवर सेवा चालेल. उरलेल्या 6 स्थानकांचे काम अपूर्ण असल्याने ती सध्या बंद राहतील, पण माणपासून जिल्हा न्यायालयापर्यंत सलग प्रवास करता येईल. हिंजवडी फेज-2 सर्कल-2, श्री शिवछत्रपती शिवाजी महाराज चौक, हिंजवडी फेज-1, वाकड चौक, श्री शिवछत्रपती क्रीडा संकुल म्हाळुंगे, मिटकॉन बालेवाडी, आर. के. लक्ष्मण म्युझियम, औंध, सकाळनगर आणि सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ या 10 स्थानकांवर दोन्ही जिने असतील. माण, माण-एमआयडीसी सर्कल फेज-2, माण बस डेपो, हिंजवडी फेज-2 सर्कल-1, पद्मभूषण चौक, कृषी महाविद्यालय आणि जिल्हा व सत्र न्यायालय या 7 स्थानकांवर एकच जिना असेल. स्थानक क्रमांक 13 आणि 14 चे काम नोव्हेंबरअखेर पूर्ण करण्याचे नियोजन आहे. स्थानक क्रमांक 15, 16, 20 आणि 22 जानेवारी 2027 पर्यंत टप्प्याटप्प्याने सुरू होतील.

जिल्हा न्यायालय स्थानकावर ही मार्गिका महामेट्रोच्या लाईन-1 आणि लाईन-2 शी जोडली आहे. त्यामुळे पिंपरी-चिंचवड ते स्वारगेट आणि वनाज ते रामवाडी मार्गांवरून येणाऱ्यांना पुढचा प्रवास सोपा होईल. तिन्ही मार्गिकांसाठी एकच तिकीट देणारे ॲपही तयार केले आहे. डबे वातानुकूलित आहेत आणि मोबाइल व लॅपटॉप चार्ज करण्याची सोय आहे. मार्गिकेवर 22 ट्रेन संच असून त्यात अल्स्टॉम कंपनीचे डबे आहेत. गाड्यांसाठी 750 व्होल्ट डीसी थर्ड रेल प्रणाली आणि सीबीटीसी सिग्नल यंत्रणा वापरली आहे.

सर्व मेट्रो गाड्या सुमारे 100 महिला ट्रेन पायलट चालवणार आहेत. स्थानक नियंत्रक, तिकीट कर्मचारी आणि स्थानक परिचर यांच्यासह एकूण स्थानक कर्मचाऱ्यांपैकी सुमारे 50 टक्के महिला असतील. सुरक्षेसाठी महाराष्ट्र राज्य सुरक्षा महामंडळाचे 350 सुरक्षारक्षक स्थानकांवर तैनात केले आहेत.

हिंजवडी आयटी पार्कला पुण्यातील मुख्य व्यावसायिक आणि प्रशासकीय भागांशी जोडणे हा या प्रकल्पाचा मुख्य उद्देश आहे. स्थानकांवर पीएमपीएमएल बस, रिक्षा, ओला-उबर टॅक्सी आणि ई-बाईक मिळतील. प्रवाशांसाठी वेगळे पिकअप आणि ड्रॉप पॉइंट तयार होत आहेत. दुचाकी व चारचाकीसाठी पार्किंग, सायकल मार्ग, पदपथ, पादचारी क्रॉसिंग आणि पादचारी उड्डाणपूलही आहेत. हिंजवडी, वाकड, बाणेर, बालेवाडी, औंध, म्हाळुंगे, गणेशखिंड रस्ता आणि शिवाजीनगर परिसरातील वाहतुकीचा ताण कमी होईल, अशी अपेक्षा आहे.

राष्ट्रीय मेट्रो रेल धोरण 2017 अंतर्गत सार्वजनिक-खासगी भागीदारीतून डीबीएफओटी पद्धतीने उभारलेला हा देशातील पहिला मेट्रो प्रकल्प आहे. प्रकल्पाची अंमलबजावणी पुणे आयटी सिटी मेट्रो रेल लिमिटेड ही कंपनी करत आहे, ज्यात टीआरआयएल अर्बन ट्रान्सपोर्ट प्रायव्हेट लिमिटेड आणि सीमेंस प्रोजेक्ट व्हेंचर्स जीएमबीएच यांचा सहभाग आहे. रेल्वे डिझाइन अँड स्टँडर्ड्स ऑर्गनायझेशनकडून सर्व भागांची तपासणी पूर्ण झाली आहे. माण ते आर. के. लक्ष्मण म्युझियम या 12.60 किलोमीटरच्या पहिल्या टप्प्याला 23 जुलै 2026 रोजी मेट्रो रेल सुरक्षा आयुक्तांची अंतिम मंजुरी मिळाली. उरलेल्या 5 स्थानकांच्या भागाला 23 सप्टेंबर 2026 रोजी सुरक्षा मंजुरी मिळाली.

प्रकल्पात एकूण 7.60 मेगावॅट सौरऊर्जा निर्मितीची क्षमता उभारली आहे. त्यातील 6.10 मेगावॅट स्थानकांवर आणि 1.50 मेगावॅट कार डेपोमध्ये आहे. एकूण विजेच्या गरजेपैकी सुमारे 30 टक्के वीज सौरऊर्जेतून मिळेल. बांधकामात ग्राउंड ग्रॅन्युलेटेड ब्लास्ट फर्नेस स्लॅग वापरल्याने सुमारे 28 हजार टन कार्बन डायऑक्साइड उत्सर्जन टळले, 2,000 टन स्टील आणि 60 कोटी लिटर पाण्याची बचत झाली. प्रकल्पासाठी 5,500 नवीन झाडे लावली असून 750 झाडांचे पुनर्रोपण केले आहे, त्यातील 80 टक्के झाडे जगल्याची माहिती देण्यात आली.

गणेशखिंड रस्त्यावरील विद्यापीठ चौकात या प्रकल्पांतर्गत एकात्मिक दुमजली उड्डाणपूल उभारला आहे. औंध ते शिवाजीनगर दिशेचा पूल 20 ऑगस्ट 2025 रोजी वाहतुकीसाठी खुला झाला होता. शिवाजीनगर-बाणेर आणि बाणेर-शिवाजीनगर दिशांमधील वाहतूक 8 मार्च 2026 पासून सुरू आहे. पाषाण रॅम्पचे काम डिसेंबर 2026 पर्यंत पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट आहे. बालेवाडीतील अमर टेक पार्क परिसरात पीएमआर-11 स्थानकाजवळ सुमारे 30 हजार चौरसफूट जागेत, तर बाणेरमधील एबीझेड परिसरात पीएमआर-14 स्थानकाजवळ 21 हजार चौरसफूट जागेत पार्किंग तयार केले आहे.