स्वयंपाकघरातला कचरा कमी करायचाय? रोजच्या पाच सवयी बदलून बघा

रोज स्वयंपाक केला की कचरा होतोच, आणि त्यामुळे किचन घाण होते. भाजी निवडल्यावर उरणारा कचरा, फळांच्या साली, चहा गाळल्यावरचा चोथा, रिकाम्या पिशव्या आणि उरलेले जेवण हे सगळे एकत्र झाले की कचऱ्याचा डबा दिवसभरात भरून जातो. डबा वेळेवर रिकामा केला नाही तर घरभर दुर्गंधी पसरते. अनेक महिलांना प्रश्न पडतो की या कचऱ्याचे नेमके करायचे काय. सवयीत थोडा बदल केला तर अर्ध्यापेक्षा जास्त कचरा कमी होऊ शकतो. त्यासाठी पाच गोष्टी लक्षात ठेवायच्या आहेत.

पहिली गोष्ट म्हणजे दोन डबे ठेवा. ओला आणि सुका कचरा कधीच एकत्र टाकू नका. भारतात बहुतेक घरांमध्ये सगळा कचरा एकाच पिशवीत टाकला जातो आणि त्यामुळे घाण वास येतो. एका डब्यात फक्त ओला कचरा टाका, म्हणजे भाजीच्या साली, फळांचे तुकडे, अंड्यांची टरफले, उरलेला भात आणि जेवणाशी संबंधित इतर साहित्य. दुसऱ्या डब्यात प्लास्टिक, कागद आणि काच असा सुका कचरा ठेवा. असे केले की कचऱ्याचा वास येत नाही आणि पालिकेची गाडी आल्यावर तो द्यायलाही सोपे जाते. आवड असेल तर ओल्या कचऱ्यापासून बाल्कनीतल्या झाडांसाठी खतही तयार करता येते.

दुसरी गोष्ट म्हणजे साली फेकण्यापूर्वी दोनदा विचार करा. भाजीची साल दिसली की आपण ती लगेच कचऱ्यात टाकतो. पण सगळ्याच साली कचऱ्याच्या डब्यात जाण्यासाठी नसतात, काहींमध्ये भरपूर जीवनसत्त्वे असतात. भोपळ्याच्या आणि दुधीच्या सालींची चटणी चवीला मस्त लागते. बटाट्याच्या सालींचे कुरकुरीत वेफर्स होतात. मुळ्याची पाने, कोबीची वरची पाने आणि फ्लॉवरचा देठ यांचीही भाजी करता येते. हे सगळे स्वच्छ धुऊन वापरले तर नवीन पदार्थही मिळतो आणि कचराही कमी होतो.

तिसरी गोष्ट म्हणजे कापडी पिशवीची सवय लावा. भाजी मार्केटमध्ये गेल्यावर प्रत्येक भाजीसाठी वेगळी प्लास्टिकची पिशवी घेण्याची आपल्याला सवय झाली आहे. घरी आल्यावर या पिशव्यांचा ढीग साचतो आणि नंतर त्या फेकून दिल्या जातात. त्यापेक्षा घरातून निघतानाच सोबत एक कापडी पिशवी घ्या. ती एकदा विकत घेतली की 2-3 वर्षे आरामात चालते आणि धुताही येते. घरात पडून असलेल्या जुन्या प्लास्टिक पिशव्या फेकू नका. त्या भाजीवाल्याकडे परत घेऊन जा, तो त्यातच भाजी देईल. यामुळे प्लास्टिक खूप कमी होईल.

चौथी गोष्ट म्हणजे मापात स्वयंपाक करा. सगळ्यात जास्त कचरा उरलेल्या अन्नामुळे होतो. भारतीय घरांमध्ये गरजेपेक्षा जास्त अन्न शिजवले जाते. उरले तर ते फ्रीजमध्ये ठेवले जाते आणि 3 दिवसांनी तेच अन्न फेकून दिले जाते. असे न करता घरात कोण किती जेवणार आहे ते आधीच ठरवा आणि त्यानुसार स्वयंपाक करा, म्हणजे अन्न वाया जाणार नाही. आठवड्याचा मेनू आधी ठरवला तर किराणा किती आणायचा याचाही अंदाज येतो, जास्तीचे अन्न बनत नाही आणि वायाही जात नाही. उरलेल्या भाताचा पुलाव होतो, तर चपातीचा फोडणीचा चिवडा किंवा लाडूही करता येतो.

पाचवी गोष्ट म्हणजे रिकाम्या बाटल्या आणि डबे फेकू नका. तेलाचा डबा संपला किंवा लोणच्याची बरणी रिकामी झाली की आपण ती टाकून देतो. पण या वस्तू खूप कामाच्या असतात. काचेच्या बरण्या स्वच्छ धुऊन त्यात मीठ, साखर, डाळी भरून ठेवता येतात, त्यामुळे किचनचा लूकच बदलतो. जुने प्लास्टिकचे डबे रोपे लावण्यासाठी वापरता येतात. जुन्या सुती कपड्यांचे तुकडे फाडून फरशी पुसायचे कापड करता येते. नवीन काही विकत घ्यायची गरजच पडत नाही.