जटपुरा गेटच्या दगडी बांधकामात फटी; मुनगंटीवार यांची तातडीच्या दुरुस्तीची मागणी

चंद्रपूरमधील जटपुरा गेटच्या आतल्या बाजूच्या दगडी बांधकामात फटी पडल्याचे आमदार सुधीर मुनगंटीवार यांच्या लक्षात आले आहे. हे गेट गोंडकालीन वैभवाची साक्ष देणारे आणि चंद्रपूरच्या ऐतिहासिक अस्मितेचा वारसा आहे. त्याच्या संरक्षणासाठी मुनगंटीवार यांनी पुढाकार घेतला असून, जिल्हाधिकारी, चंद्रपूर आणि भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण विभागाच्या मुंबई मंडळाच्या अधीक्षक पुरातत्त्वज्ञांना त्यांनी पत्र दिले आहे.

गेटच्या आतल्या बाजूला दगडांमधले सांधे अनेक ठिकाणी उघडले असून बांधकामात मोठ्या प्रमाणात फटी तयार झाल्या आहेत, असे त्यांनी पत्रात म्हटले आहे. शेकडो वर्षांचा इतिहास पाहिलेली ही वास्तू काळाच्या ओघात दुर्लक्षित राहू नये आणि तिच्या सुरक्षिततेला धोका होऊ नये, म्हणून तातडीने हालचाल व्हावी, अशी त्यांची मागणी आहे. या स्थितीचा वास्तूच्या मजबुतीवर काय परिणाम होऊ शकतो, याची तज्ज्ञांनी तपासणी करणे गरजेचे आहे, असेही त्यांनी नमूद केले आहे. वेळेवर प्रतिबंधात्मक उपाय आणि तांत्रिक दुरुस्ती केली, तर पुढे होणारे संभाव्य नुकसान टाळता येईल, असे त्यांचे म्हणणे आहे.

पुरातत्त्व विभागाचे तज्ज्ञ अधिकारी आणि अभियंते यांनी गेटची लगेच प्रत्यक्ष जागेवर पाहणी करावी, अशी मागणी पत्रात आहे. दगडांमधले सांधे, फटी, बांधकामाची झीज आणि दगडांची स्थिरता यांचे सविस्तर तांत्रिक मूल्यमापन व्हावे, असेही त्यात म्हटले आहे. तपासणीत संरचनेला तातडीचा धोका आढळला, तर आवश्यक प्रतिबंधात्मक उपाय करून दुर्घटना टाळण्यासाठी कार्यवाही करावी, अशी सूचना मुनगंटीवार यांनी केली आहे.

दुरुस्ती करताना केवळ वरवरचे काम न करता वास्तूची मूळ स्थापत्यशैली आणि ऐतिहासिक स्वरूप तसेच राहील, याची काळजी घ्यावी, असे त्यांनी सांगितले. पुरातत्त्वीय तत्त्वांनुसार दुरुस्तीचा तांत्रिक आराखडा आणि अंदाजपत्रक तयार करून हे काम प्राधान्याने हाती घ्यावे, अशीही त्यांची मागणी आहे.

पुढे गेटचे नुकसान होऊ नये, यासाठी नियमित देखभाल, वेळोवेळी तांत्रिक तपासणी आणि संरचनेच्या स्थितीवर लक्ष ठेवणारी कायमस्वरूपी व्यवस्था उभी करण्याची गरज त्यांनी अधोरेखित केली आहे. पाहणीतून काय निष्पन्न झाले, तांत्रिक मूल्यमापन काय आहे, दुरुस्ती कोणत्या पद्धतीने प्रस्तावित आहे आणि कामासाठी कोणती कालमर्यादा ठरवली आहे, याचा सविस्तर अहवाल द्यावा, अशीही मागणी त्यांनी केली आहे.

ऐतिहासिक वास्तूचे नुकसान झाले की तिचे मूळ स्वरूप पुन्हा आणणे अनेकदा कठीण होते, याकडे मुनगंटीवार यांनी लक्ष वेधले. त्यामुळे नुकसान वाढेपर्यंत थांबू नये, वेळेतच संरक्षणाचे उपाय करावेत, असे त्यांचे म्हणणे आहे. जटपुरा गेट हा चंद्रपूरच्या ऐतिहासिक अस्मितेचा आणि गोंडकालीन वैभवाचा महत्त्वाचा ठेवा असून, शास्त्रोक्त पद्धतीने जतन-संवर्धन करून हा वारसा भावी पिढ्यांसाठी सुरक्षित ठेवावा, अशी आग्रही भूमिका त्यांनी घेतली आहे.