हिंजवडी ते शिवाजीनगर मेट्रो ४ नोव्हेंबरपासून धावणार, किमान भाडे १२ रुपये, कमाल ६२ रुपये

माण-हिंजवडी ते शिवाजीनगर या 'पुणे मेट्रो लाईन-३' (पुणेरी मेट्रो - पिंक लाईन) मार्गावर आता प्रत्यक्ष प्रवासी सेवा सुरू होणार आहे. हा मार्ग २३.२०३ किलोमीटर लांबीचा असून संपूर्णपणे उन्नत आहे. ३ नोव्हेंबर रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते त्याचे लोकार्पण होईल. या कार्यक्रमाला मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे आणि सुनेत्रा अजित पवार उपस्थित राहणार आहेत.

पुणे महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरणाचे (पीएमआरडीए) महानगर आयुक्त डॉ. अभिजित चौधरी यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितले की, ४ नोव्हेंबरला सकाळी ६.०० वाजल्यापासून या मार्गावर नियमित प्रवासी वाहतूक सुरू होईल. आकुर्डी येथील पीएमआरडीए मुख्यालयात झालेल्या या परिषदेला अतिरिक्त महानगर आयुक्त के. मंजुलक्ष्मी, 'पुणे आयटी सिटी मेट्रो रेल लिमिटेड'चे (पीआयटीसीएमआरएल) मुख्य कार्यकारी अधिकारी अनिलकुमार सैनी आणि मुख्य अभियंता (विशेष प्रकल्प) रिनाज पठाण हेही हजर होते.

केंद्राच्या राष्ट्रीय मेट्रो रेल धोरण २०१७ नुसार सार्वजनिक-खासगी भागीदारी (पीपीपी) पद्धतीने, डीबीएफओटी तत्त्वावर उभारलेला हा देशातला पहिलाच मेट्रो प्रकल्प आहे. टाटा आणि सीमेन्स यांच्या संयुक्त सहभागातून स्थापन झालेल्या पीआयटीसीएमआरएल कंपनीने सुमारे ८ हजार ३१३ कोटी रुपये खर्च करून हा मार्ग बांधला आहे.

मार्गावर एकूण २३ स्थानके आहेत. त्यापैकी १७ स्थानके पहिल्या टप्प्यात प्रवाशांसाठी खुली होत आहेत. माण, हिंजवडी फेज-२ सर्कल-१, पद्मभूषण चौक, कृषी महाविद्यालय आणि जिल्हा न्यायालय अशा सात स्थानकांवर सुरुवातीला एकच जिना खुला असेल. बाकीच्या १० स्थानकांवर दोन्ही जिने सुरू असतील. स्थानक क्रमांक १३ आणि १४ चे काम नोव्हेंबरअखेर पूर्ण होईल. उरलेली चार स्थानके जानेवारी २०२७ पर्यंत टप्प्याटप्प्याने सुरू होतील. संपूर्ण मार्गासाठी रेल्वे सुरक्षा आयुक्तांकडून (सीएमआरएस) आवश्यक सुरक्षा प्रमाणपत्रे मिळाली आहेत.

पीएमआरडीएने सवलत कराराप्रमाणे अंतरावर आधारित भाडे ठरवले आहे. ० ते २ किमीसाठी १२ रुपये, २ ते ४ किमीसाठी २५ रुपये, ४ ते ८ किमीसाठी ३७ रुपये, ८ ते १२ किमीसाठी ४३ रुपये आणि १२ ते १८ किमीसाठी ४९ रुपये लागतील. १८ किमीपेक्षा जास्त प्रवासासाठी ६२ रुपये आकारले जातील.

महामेट्रोच्या सध्याच्या मार्गांवर (पिंपरी ते स्वारगेट आणि वनाज ते रामवाडी) कमाल तिकीट ३५ रुपयांपर्यंतच आहे. पुणेरी मेट्रोचे कमाल तिकीट मात्र ६२ रुपये आहे. २ ते ८ किलोमीटरच्या टप्प्यांतही हे दर महामेट्रोपेक्षा सुमारे ५ ते १२ रुपयांनी जास्त आहेत. पीपीपी मॉडेल आणि वाढता भांडवली खर्च यामुळे दर वाढले असले, तरी रोज प्रवास करणारे आयटीयन्स आणि नोकरदार यांच्या खिशावर त्याचा जादा भार पडणार आहे.

पहिली फेरी सकाळी ६ वाजता सुटेल. गर्दीच्या वेळी दर ६ मिनिटांनी आणि इतर वेळी दर १२ मिनिटांनी मेट्रो धावेल. माण स्थानकावरून जिल्हा न्यायालयाकडे जाणारी शेवटची गाडी रात्री १०.३० वाजता आणि जिल्हा न्यायालयावरून माणकडे जाणारी शेवटची गाडी रात्री ११.४० वाजता सुटेल. जिल्हा न्यायालय स्थानकावर महामेट्रोच्या लाईन-१ आणि लाईन-२ शी थेट इंटरचेंज जोडणी आहे. प्रवाशांसाठी संयुक्त ॲप आणि 'एनसीएमसी' कार्डची सोय असेल.

या मेट्रोच्या सर्व गाड्या सुमारे १०० महिला ट्रेन पायलट चालवतील. स्थानक नियंत्रक आणि इतर कर्मचाऱ्यांमध्ये ५० टक्क्यांहून जास्त महिला असतील. प्रकल्पात ७.६० मेगावॉट सौर ऊर्जानिर्मितीची क्षमता उभारली असून ३० टक्के विजेची गरज सौर ऊर्जेतून भागवली जाईल. जीजीबीएस तंत्रज्ञान वापरल्यामुळे बांधकामात २८ हजार टन कार्बन उत्सर्जन रोखले गेले आहे.

डॉ. अभिजित चौधरी, महानगर आयुक्त, पीएमआरडीए, म्हणाले, "पुणेरी मेट्रो ही हिंजवडीसारख्या वेगाने वाढणाऱ्या आयटी हबला शहराच्या मध्यवर्ती भागाशी जोडणारी जीवनवाहिनी ठरेल. या सेवेमुळे हिंजवडी, बाणेर, औंध आणि शिवाजीनगर परिसरातील दैनंदिन वाहतूक कोंडी मोठ्या प्रमाणावर फुटेल. दररोज सुमारे दोन ते अडीच लाख नागरिक या मेट्रोचा लाभ घेतील असा आमचा अंदाज आहे."

अनिलकुमार सैनी, मुख्य कार्यकारी अधिकारी, पीआयटीसीएमआरएल, यांनी सांगितले, "प्रवाशांना वेगवान आणि आरामदायी प्रवास देण्यासाठी अल्स्टॉमच्या अत्याधुनिक वातानुकूलित गाड्या, सीबीटीसी सिग्नलिंग आणि ७५० व्होल्ट डीसी थर्ड रेल प्रणाली कार्यान्वित करण्यात आली आहे. महामेट्रो आणि लाईन-३ साठी संयुक्त तिकीट ॲपमुळे नागरिकांना विनाअडथळा प्रवास करणे शक्य होईल."

रिनाज पठाण, मुख्य अभियंता (विशेष प्रकल्प), पीएमआरडीए, म्हणाल्या/म्हणाले नाहीत असे न मानता त्यांचे विधान असे आहे: "प्रकल्पाच्या उभारणीत पर्यावरणाचा समतोल राखण्याला सर्वोच्च प्राधान्य देण्यात आले आहे. २८ हजार टन कार्बन उत्सर्जन टाळण्यासोबतच ५ हजार ५०० झाडे लावण्यात आली असून ७५० झाडांचे यशस्वी पुनर्रोपण केले आहे. गणेशखिंड रस्त्यावरील विद्यापीठ चौकातील पाषाण रॅम्पचे कामही डिसेंबर अखेरपर्यंत पूर्ण होईल."