आशिया रँकिंगमध्ये भारताची ३२५ विद्यापीठे, पण आघाडीच्या सहा संस्थांची घसरण

'क्यूएस वर्ल्ड युनिव्हर्सिटी रँकिंग: आशिया २०२७' ची यादी जाहीर झाली आहे. या यादीत भारताचे प्रतिनिधित्व वाढले आहे. पण देशातील आघाडीच्या संस्थांना आशियातील इतर स्पर्धकांशी बरोबरी करताना अडचणी येत आहेत, असे चित्र समोर आले आहे.

यंदाच्या यादीत भारतातील एकूण ३२५ विद्यापीठांना जागा मिळाली आहे. त्यातली ३४ विद्यापीठे पहिल्यांदाच यादीत आली आहेत. त्यामुळे चीननंतर आशियातील सर्वात मोठी उच्च शिक्षण व्यवस्था असलेला दुसरा देश म्हणून भारत उभा आहे. क्यूएसच्या माहितीनुसार, या रँकिंगमध्ये २६ उच्च शिक्षण व्यवस्थांमधील १,७२२ विद्यापीठांचा समावेश आहे. मात्र भारताची संख्या वाढली असली, तरी देशातील अव्वल सहा संस्थांची रँकिंग मागच्या वेळेपेक्षा खाली गेली आहे.

इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी (IIT) दिल्ली ही भारतातील पहिल्या क्रमांकाची संस्था म्हणून कायम आहे. पण आशियात ती ५९ व्या स्थानावरून ६६ व्या स्थानावर आली आहे. इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स (IISc) बंगळुरू ७९ व्या स्थानासह देशात दुसरी आहे. त्यानंतर IIT बॉम्बे ८३ व्या, IIT मद्रास ८५ व्या, IIT खरगपूर ९० व्या आणि IIT कानपूर ९७ व्या स्थानावर आहे. या सहाही संस्थांची रँकिंग मागच्या आवृत्तीपेक्षा घसरली आहे.

दिल्ली युनिव्हर्सिटी (DU) आशियातील पहिल्या १०० मधून बाहेर पडली आहे. ती ९५ व्या स्थानावरून १०६ व्या स्थानावर गेली. चंदीगड युनिव्हर्सिटीची मात्र सुधारणा झाली असून ती १०९ वरून १०४ व्या स्थानावर पोहोचली आहे. लव्हली प्रोफेशनल युनिव्हर्सिटी (LPU) १८७ व्या स्थानावरून १५४ व्या स्थानावर आली आहे. भारतातील पहिल्या दहा संस्थांच्या यादीत वरील संस्थांसोबत IIT गुवाहाटी १२० व्या आणि IIT रुडकी १२४ व्या स्थानावर आहे.

आशियात पहिले स्थान युनिव्हर्सिटी ऑफ हाँगकाँगने सलग दुसऱ्या वर्षी मिळवले आहे. दुसऱ्या स्थानावर पेकिंग युनिव्हर्सिटी आहे. शिंगुआ युनिव्हर्सिटी नवव्या स्थानावरून थेट तिसऱ्या स्थानावर आली, त्यामुळे पहिल्या तीनमध्ये चीनच्या दोन संस्था आहेत. सिटी युनिव्हर्सिटी ऑफ हाँगकाँग चौथ्या आणि द चायनिज युनिव्हर्सिटी ऑफ हाँगकाँग पाचव्या स्थानावर आहे. सिंगापूरची नॅशनल युनिव्हर्सिटी ऑफ सिंगापूर सहाव्या आणि नान्यांग टेक्नॉलॉजिकल युनिव्हर्सिटी आठव्या स्थानावर आहे.

भारतीय विद्यापीठे मागे पडण्याचे मुख्य कारण आशियात वाढलेली स्पर्धा मानले जात आहे. यंदा रँकिंगमध्ये १९५ नवीन विद्यापीठे आली आहेत, आणि आधीपासून यादीत असलेल्या अनेक विद्यापीठांनी चांगली कामगिरी केली आहे. शैक्षणिक प्रतिष्ठा या निकषावर ७६ टक्के आणि एम्प्लॉयर रेप्युटेशन या निकषावर ८३ टक्के भारतीय विद्यापीठांची कामगिरी कमकुवत झाली आहे. आंतरराष्ट्रीय विद्यार्थी आणि स्टुडंट एक्सचेंजशी संबंधित निकषांवरही भारतीय संस्थांना फटका बसला आहे.