वर्षभरात साखर जवळपास ३० टक्क्यांनी महाग; दूध, अंडी आणि चिकनचेही दर चढे

येत्या काही महिन्यांत देशातील सर्वसामान्य माणसाच्या खिशावरचा ताण आणखी वाढणार आहे. भाजीपाला आणि धान्याच्या किमती चढ्या आहेतच, त्यात आता दूध, अंडी आणि चिकन या रोजच्या गरजेच्या वस्तूही महाग होत आहेत. त्यामुळे रोजचा खर्च करताना घरोघरी बराच हिशेब करावा लागणार आहे.

या वर्षी नैसर्गिक आपत्ती, कमी पाऊस आणि एल निनो यांचा मोठा फटका बसला आहे. त्याचा थेट परिणाम शेतीवर झाला आहे. शेतीवर होणारा परिणाम महागाईशी थेट जोडलेला असतो, म्हणून अन्नपुरवठ्यापासून सर्वच गोष्टींवर दबाव वाढला आहे. अन्नधान्याच्या महागाईतून लगेच दिलासा मिळणे कठीण असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.

आकडेवारी पाहिली तर सप्टेंबरमध्ये किरकोळ अन्नधान्य महागाई ७.७४ टक्क्यांपर्यंत वाढली होती, तर एकूण किरकोळ महागाई ५.५४ टक्के होती. तज्ज्ञांच्या अंदाजानुसार ऑक्टोबर ते डिसेंबर २०२६ दरम्यान अन्नधान्य महागाई सुमारे १० टक्क्यांपर्यंत जाऊ शकते. महागाई वाढली तर भारतीय रिझर्व्ह बँकेवरही दबाव येऊ शकतो. किमती आटोक्यात ठेवण्यासाठी मध्यवर्ती बँक व्याजदरात आणखी ५० ते ७५ बेसिस पॉईंट्सची वाढ करण्याची शक्यता असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात.

कमकुवत मान्सूनचा फटका पिकांना बसला आहे. भारताच्या अनेक भागांत सरासरीपेक्षा कमी पाऊस झाला आणि त्याचा परिणाम रब्बी हंगामाच्या पेरणीवर दिसला. महाराष्ट्रासह दक्षिण आणि पश्चिम भारतातील अनेक भागांतील शेतकऱ्यांना शेतात पुरेसा ओलावा नाही आणि सिंचनाच्या पाण्याचीही कमतरता जाणवत आहे. शेतकऱ्याला वर्षभर पुरेल इतके धान्य मिळणेही कठीण झाले आहे, त्यामुळे देशाची वर्षभराची धान्याची गरज भागवण्यासाठी साठा उपलब्ध नाही.

या हवामानाचा गहू आणि हरभरा यांसारख्या पिकांच्या पेरणीवर परिणाम होऊ शकतो. उत्पादन अपेक्षेपेक्षा कमी झाले तर बाजारात माल कमी येईल आणि किमतींवरचा दबाव वाढण्याची शक्यता आहे. साखर, कडधान्ये, तांदूळ आणि कांदा यांच्या किमतीही वाढत आहेत.

साखरेच्या बाबतीत दिलासा मिळणे कठीण दिसते. देशातील साखरेचे उत्पादन सलग दुसऱ्या वर्षी देशांतर्गत मागणीपेक्षा कमी पडण्याची शक्यता आहे. गेल्या वर्षभरात साखरेच्या किमती जवळपास ३० टक्क्यांनी वाढल्या आहेत. ही तूट भरून काढण्यासाठी सरकारने १० लाख टन साखरेच्या आयातीला शुल्कमुक्त परवानगी दिली आहे. मात्र आंतरराष्ट्रीय किमती वाढल्या आहेत, रुपयाचे अवमूल्यन झाले आहे आणि वाहतूकही महाग आहे, त्यामुळे आयात आणखी महाग होत आहे. येत्या महिन्यांतील अन्नधान्य महागाई हिवाळी पिकांची काढणी आणि पावसाचे प्रमाण यावर अवलंबून राहील.

अन्नधान्य महागाईचा परिणाम आता प्रथिनयुक्त उत्पादनांवरही दिसत आहे. पशुखाद्याचा वाढता खर्च, वाहतूक, पॅकेजिंग आणि ऊर्जेचा खर्च यांचा दुग्ध आणि कुक्कुटपालन उद्योगांवर परिणाम झाला आहे. कुक्कुटपालनात वापरल्या जाणाऱ्या मका आणि सोयाबीनसारख्या पशुखाद्याचा खर्च एकूण उत्पादन खर्चाच्या ६० ते ७० टक्के असतो. त्यामुळे चिकन आणि अंड्यांच्या किमती वाढत आहेत. तज्ज्ञांच्या मते जानेवारी २०२७ पासून चिकनच्या दरात आणखी वाढ होण्याची शक्यता आहे.