दुर्गा अष्टमीचे व्रत १९ ऑक्टोबरला करण्याचा सल्ला, अष्टमी तिथी दोन दिवस आल्याने संभ्रम

नवरात्रोत्सवात दुर्गा अष्टमीला विशेष धार्मिक महत्त्व आहे. या दिवशी देवी दुर्गेचे आठवे स्वरूप असलेल्या माता महागौरीची पूजा केली जाते. यंदा मात्र अष्टमी तिथी १८ आणि १९ ऑक्टोबर अशा दोन्ही दिवशी येत असल्याने उपवास आणि पूजा नेमकी कोणत्या तारखेला करायची, याबद्दल भाविकांमध्ये संभ्रम निर्माण झाला आहे.

पंचांगानुसार यंदा दुर्गा अष्टमीचे व्रत सोमवार, १९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी करण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे. अष्टमी तिथीची सुरुवात, उदयतिथी आणि नवमी तिथीशी होणारा संयोग लक्षात घेऊन हा निर्णय सांगितला गेला आहे.

आश्विन शुक्ल पक्षातील अष्टमी तिथीला दुर्गा अष्टमी साजरी केली जाते. यंदा रविवार, १८ ऑक्टोबर रोजी अष्टमी तिथी सकाळी ८ वाजून २७ मिनिटांनी सुरू होणार आहे. त्या दिवशी सूर्योदय सकाळी ६ वाजून २४ मिनिटांनी होईल, म्हणजे सूर्योदयाच्या वेळी सप्तमी तिथी असेल.

सोमवार, १९ ऑक्टोबर रोजी अष्टमी तिथी सकाळी १० वाजून ५१ मिनिटांपर्यंत राहील, त्यानंतर नवमी तिथी सुरू होईल. या दिवशी सूर्योदयाच्या वेळी अष्टमी तिथी असल्याने उदयतिथीच्या नियमानुसार याच दिवशी दुर्गा अष्टमीचे व्रत आणि पूजन करणे योग्य मानले जाते.

व्रतासाठी फक्त तिथी सुरू होण्याची वेळ पाहिली जात नाही. सूर्योदयाच्या वेळी कोणती तिथी आहे आणि तिचा इतर तिथींशी कसा संयोग होतो, हेही विचारात घेतले जाते. धार्मिक मान्यतेनुसार अष्टमीचा सप्तमीशी संयोग होत असेल तर काही परंपरांमध्ये त्या दिवशी अष्टमीचे व्रत टाळले जाते. अष्टमीचा नवमीशी संयोग होत असेल तर त्या दिवशी व्रत आणि पूजन करणे अधिक योग्य मानले जाते. वेगवेगळ्या प्रादेशिक पंचांगांमध्ये किंवा धार्मिक परंपरांमध्ये काही फरक असू शकतो.

माता महागौरीची पूजा विधीपूर्वक केली जाते. पूजेसाठी दिलेले मुहूर्त असे: ब्रह्म मुहूर्त पहाटे ४:४३ ते ५:३४, अमृत-सर्वोत्तम मुहूर्त सकाळी ६:२४ ते ७:५०, शुभ-उत्तम मुहूर्त सकाळी ९:१५ ते १०:४०, तर अभिजित मुहूर्त सकाळी ११:४३ ते दुपारी १२:२९. पूजेची वेळ ठरवताना आपल्या स्थानिक पंचांगातील वेळा तपासणे उपयुक्त ठरेल.

पंचांगविवरणात नमूद केल्यानुसार या दिवशी धृति योग, सर्वार्थ सिद्धी योग आणि रवि योग असे तीन शुभ योग जुळून येणार आहेत. धृति योग सकाळपासून रात्रीपर्यंत असल्याचे नमूद आहे. सर्वार्थ सिद्धी योग १९ ऑक्टोबर रोजी दुपारी ३:३८ वाजल्यापासून सुरू होईल. रवि योगही दुपारी ३:३८ पासून सुरू होऊन २० ऑक्टोबर रोजी सकाळी ६:२५ वाजेपर्यंत राहील. धार्मिक मान्यतेनुसार शुभ योगांमध्ये देवीची पूजा, जप आणि धार्मिक विधी करणे फलदायी मानले जाते. योगांच्या अचूक वेळेसाठी स्थानिक पंचांग तपासावे.

नवरात्रोत्सवाच्या आठव्या दिवशी माता दुर्गेच्या महागौरी स्वरूपाची पूजा केली जाते. महागौरीला शांती, पवित्रता आणि सौभाग्याचे प्रतीक मानले जाते. या दिवशी अनेक भाविक उपवास करतात आणि देवीला फुले, नैवेद्य व इतर पूजासाहित्य अर्पण करतात. काही ठिकाणी कन्या पूजन, दुर्गा सप्तशतीचे पठण आणि हवनही केले जाते.

पौराणिक कथांनुसार महिषासुराच्या अत्याचारांपासून जगाचे रक्षण करण्यासाठी देवी दुर्गेने दैत्यांचा संहार केला. अष्टमी तिथीला देवीच्या शक्तीचे विशेष स्मरण केले जाते, म्हणून या दिवशी भक्तिभावाने पूजा करून सुख, समृद्धी आणि कुटुंबाच्या कल्याणासाठी प्रार्थना करण्याची परंपरा आहे. थोडक्यात, दिलेल्या पंचांगविवरणानुसार दुर्गा अष्टमी २०२६ चे व्रत सोमवार, १९ ऑक्टोबर रोजी करावे.