दिल्ली-एनसीआरमध्ये ग्रॅपचा तिसरा टप्पा लागू, पाचवीपर्यंतच्या शाळा बंद ठेवून ऑनलाईन वर्गांचे निर्देश

दिवाळी जवळ येत असतानाच दिल्ली-एनसीआरमधील हवेची स्थिती गंभीर झाली आहे. दिवाळीपूर्वीच वायुप्रदूषणाने गंभीर वळण घेतले आहे. राजधानी दिल्लीत हवेचा गुणवत्ता निर्देशांक (एक्यूआय) ३८२ नोंदवला गेला. हा आकडा ४०० च्या जवळ पोहोचल्यामुळे हवेची गुणवत्ता चांगलीच खालावली आहे.

या पार्श्वभूमीवर वायुगुणवत्ता व्यवस्थापन आयोगाने (सीएक्यूएम) दिल्ली-एनसीआरमध्ये ग्रेडेड रिस्पॉन्स अॅक्शन प्लॅनचा (ग्रॅप) तिसरा टप्पा लागू केला आहे. त्यामुळे बांधकामे, वाहनांची वाहतूक आणि औद्योगिक कामकाज या तिन्ही क्षेत्रांत निर्बंध घालण्यात आले आहेत.

सर्वात आधी मुलांचा विषय. प्रदूषणाचा मुलांच्या आरोग्यावर होणारा परिणाम लक्षात घेऊन पाचवीपर्यंतच्या शाळा बंद ठेवण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. या वर्गांचे शिक्षण ऑनलाईन पद्धतीने द्यावे, असेही निर्देशांत म्हटले आहे. खासगी कंपन्यांना त्यांच्या कर्मचाऱ्यांसाठी घरून काम किंवा संमिश्र कार्यपद्धत स्वीकारण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.

बांधकामाच्या बाबतीत ग्रॅप-३ अंतर्गत अनावश्यक बांधकाम आणि पाडकामाच्या कामांवर बंदी घालण्यात आली आहे. माती खोदणे, पायाभरणीसाठी पाइलिंग आणि खंदक खोदणे ही कामे थांबवली जातील. रेडीमिक्स काँक्रिट प्रकल्पांमधील काही कामेही बंद राहणार आहेत. वाळू आणि सिमेंटसारख्या बांधकाम साहित्याच्या वाहतुकीवरही निर्बंध असतील.

उद्योगांच्या बाबतीत स्टोन क्रशर, खाणकाम आणि प्रदूषण करणारे हॉटमिक्स प्रकल्प बंद ठेवण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.

वाहनांच्या बाबतीत दिल्ली-एनसीआरमध्ये बीएस-३ पेट्रोल आणि बीएस-४ डिझेल चारचाकी वाहने वापरण्यावर बंदी घालण्यात आली आहे. आंतरराज्यीय डिझेल बसना दिल्लीत प्रवेश करता येणार नाही. अत्यावश्यक सेवा सोडल्या, तर डिझेल जनरेटर वापरण्यावरही निर्बंध असतील.

ग्रॅपमध्ये प्रदूषणाच्या तीव्रतेनुसार चार टप्पे आहेत. एक्यूआय २०१ ते ३०० असताना पहिला टप्पा लागू होतो. ३०१ ते ४०० असताना दुसरा, ४०१ ते ४५० असताना तिसरा आणि ४५० पेक्षा जास्त झाल्यास चौथा टप्पा लागू होतो. मात्र प्रदूषणाचा अंदाज आणि प्रत्यक्ष परिस्थिती लक्षात घेऊन आयोग आधीच प्रतिबंधात्मक निर्णय घेऊ शकतो.

दिवाळीच्या पार्श्वभूमीवर दिल्लीतील प्रदूषण नियंत्रणात ठेवणे, हे प्रशासनासमोर उभे राहिलेले मोठे आव्हान ठरले आहे.