बुलढाण्यात चारा व पाणीटंचाईची शक्यता, सर्व विभागांनी मिळून तयारी करा: प्रतापराव जाधव

बुलढाणा जिल्ह्यात पुढच्या काळात पाणी आणि चाऱ्याची टंचाई निर्माण होण्याची शक्यता आहे. ही परिस्थिती लक्षात घेता जनावरांसाठी चाऱ्याचे नियोजन आतापासूनच करणे गरजेचे आहे, असे केंद्रीय आरोग्य व कुटुंब कल्याण राज्यमंत्री प्रतापराव जाधव यांनी सांगितले. दुष्काळासारख्या स्थितीला तोंड देण्यासाठी प्रशासनासह सर्वांनी एकत्र येऊन प्रयत्न करावेत, असे निर्देशही त्यांनी दिले.

जिल्हाधिकारी कार्यालयात पाणीटंचाई आणि चारा व्यवस्थापनाबाबत आढावा बैठक झाली. त्या बैठकीत ते बोलत होते. आमदार श्वेता महाले, जिल्हाधिकारी डॉ. प्रविणकुमार देवरे, माजी आमदार संजय रायमुलकर तसेच जलसंधारण, मृद व जलसंधारण, कृषी आणि पशुसंवर्धन विभागाचे अधिकारी यावेळी हजर होते. वेगवेगळ्या विभागांच्या कामांचा आढावा घेऊन येणाऱ्या काळातील पाणी व चारा टंचाईवर मात करण्यासाठी बारकाईने नियोजन करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या.

केंद्र पुरस्कृत 'जी रामजी' योजनेतून शेतकऱ्यांना लाभ देऊन जिल्ह्यात मोठ्या प्रमाणावर चारा लागवड करावी, असे जाधव यांनी म्हटले. पशुसंवर्धन विभागामार्फत चारा लागवडीसाठी शेतकऱ्यांना बियाणे वाटण्यात आले आहे. त्या बियाण्यांची प्रत्यक्ष पेरणी झाली की नाही, याची माहिती कृषी सहाय्यक आणि तलाठ्यांमार्फत गोळा करावी, असे त्यांनी सांगितले. चारा लागवड झालेल्या क्षेत्राची तालुकानिहाय माहिती आठ दिवसांत द्यावी, तसेच गावपातळीवर चारा लागवडीचे नियोजन करून पुढे टंचाई होणार नाही याची काळजी घ्यावी, असेही ते म्हणाले.

खरीप हंगामात पावसात तूट पडली आणि त्याचा परिणाम पिकांच्या उत्पादनावर झाला, हे लक्षात घेऊन चारा व्यवस्थापनाला प्राधान्य द्यायला हवे, असे त्यांनी नमूद केले. खरिपाची काढणी झाल्यानंतर शेतात राहणारे सोयाबीन आणि तुरीचे कुटार तसेच इतर पिकांचे अवशेष गोळा करून ते पशुखाद्य म्हणून वापरावेत. मिळणारा चारा काटकसरीने वापरण्यासाठी पशुपालकांना मार्गदर्शन करावे. चारा संवर्धन, मुरघास तयार करणे, चाऱ्याची नीट साठवण आणि पीक अवशेषांचे पोषणमूल्य वाढवणे याबाबत प्रशिक्षण आणि जनजागृती करावी, अशी सूचनाही त्यांनी केली.

जनावरांची संख्या आणि उपलब्ध चाऱ्याचा साठा पाहून पुढच्या गरजेनुसार नियोजन करावे, असे जाधव यांनी सांगितले. ज्या शेतकऱ्यांकडे सिंचनाची सोय आहे, त्यांनी रब्बी हंगामात ज्वारीसह इतर चारा पिके लावावीत. येत्या काळात जनावरांसाठी चारा छावण्या सुरू करण्याची वेळ येऊ शकते, त्यामुळे प्रशासनाने आतापासूनच आवश्यक पूर्वतयारी करावी, असे निर्देश त्यांनी दिले. शेतकऱ्यांसाठी राबवल्या जाणाऱ्या उपाययोजना, विविध विभागांच्या योजना आणि नागरिकांना मिळणाऱ्या सुविधा यांची माहिती सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी जनजागृती करावी, असेही सांगण्यात आले.

पाणीटंचाईवर मात करण्यासाठी तालुकापातळीवर विविध विभागांनी एकत्र येऊन जलसंधारणाची कामे हाती घ्यावीत, असे त्यांनी म्हटले. नद्यांचे खोलीकरण, तलावांतील गाळ काढणे, नाल्यांचे खोलीकरण, पांदण रस्त्यांची निर्मिती, शेततळी आणि माथा ते पायथा जलसंधारणाची कामे यांचे बारकाईने नियोजन करावे. उपलब्ध योजनांमधून ही कामे प्रभावीपणे राबवून पावसाचे जास्तीत जास्त पाणी अडवण्यावर आणि जमिनीत मुरवण्यावर भर द्यावा, असेही जाधव यांनी सांगितले.