भुवनेश्वरमध्ये १९व्या अर्बन मोबिलिटी इंडिया परिषदेला सुरुवात, महामेट्रोच्या स्टॉलकडे सर्वांचे लक्ष

१९व्या 'अर्बन मोबिलिटी इंडिया' (UMI) परिषदेचे उद्घाटन आज भुवनेश्वर (ओडिशा) येथे झाले. केंद्रीय आवासन आणि शहरी कार्य राज्यमंत्री तोखन साहू यांच्या हस्ते उत्साहपूर्ण वातावरणात हा कार्यक्रम पार पडला. 'अर्बन एक्सेसिबिलिटी एंड लिवेबिलिटी इन द डिजिटल एज' (Urban Accessibility and Livability in the Digital Age) ही यंदाच्या परिषदेची मुख्य थीम आहे.

उद्घाटन समारंभाला ओडिशाचे आवासन, शहरी विकास आणि सार्वजनिक धोरण मंत्री डॉ. कृष्ण चंद्र महापात्र, केंद्रीय आवासन आणि शहरी कार्य मंत्रालयाचे सचिव सत्येंद्र सिंह, ओडिशा सरकारच्या मुख्य सचिव अनु गर्ग आणि आवासन व शहरी विकास विभागाच्या प्रधान सचिव उषा पाढी हे विशेष उपस्थित होते.

परिषदेदरम्यान तोखन साहू आणि डॉ. कृष्ण चंद्र महापात्र यांनी महामेट्रोच्या स्टॉलला भेट देऊन त्याचे उद्घाटन केले. महामेट्रोचे व्यवस्थापकीय संचालक श्रावण हर्डीकर यांनी दोन्ही मान्यवरांचे स्वागत केले आणि स्टॉलवर मांडलेल्या विविध उपक्रमांची सविस्तर माहिती दिली.

डिजिटल नावीन्याच्या मदतीने शहरातील प्रवास सोपा आणि वेगवान करण्यासाठी महामेट्रोने राबवलेल्या अत्याधुनिक यंत्रणा या प्रदर्शनात मांडल्या होत्या. त्यात सहा गोष्टींचा प्रामुख्याने समावेश होता. पहिली म्हणजे डिजिटल प्रोजेक्ट मॅनेजमेंट डॅशबोर्ड (Digital Project Management Dashboard); प्रकल्प वेगाने आणि पारदर्शकपणे पूर्ण व्हावेत यासाठी यातून रिअल-टाइम नियंत्रण ठेवले जाते. दुसरी म्हणजे परिचालन आणि अनुरक्षण डिजिटल रूपांतरण (O&M Digital Transformation); मेट्रोचे रोजचे संचालन आणि देखभाल यात आधुनिक डिजिटल प्रणालीचा वापर होतो.

तिसरी गोष्ट म्हणजे डिजिटल आय आणि मास्टरमाइंड (Digital Eye & Mastermind); सुरक्षा आणि अचूक देखरेखीसाठी प्रगत तंत्रज्ञानाचा मेळ यात घातला आहे. चौथी म्हणजे सीमलेस 'वन ऐप' जर्नी (Seamless 'One App' Journey); तिकीट बुक करण्यापासून संपूर्ण प्रवासापर्यंतचा एकत्रित आणि सोपा डिजिटल अनुभव प्रवाशांना मिळतो. पाचवी म्हणजे स्मार्ट आणि कनेक्टेड मोबिलिटी (Smart & Connected Mobility); शेवटच्या टप्प्यापर्यंत (लास्ट-माईल) अडथळ्याविना प्रवासासाठी एकात्मिक कनेक्टिव्हिटी यात आहे. सहावी म्हणजे सोशल मीडिया एंगेजमेंट (Social Media Engagement); प्रवाशांशी थेट संवाद आणि तातडीची माहिती देण्याघेण्यासाठी हे प्रभावी डिजिटल माध्यम आहे.

स्टॉलवरील सर्वात मोठे आकर्षण 'ई-स्कूट' (e-scoot) ठरले. तोखन साहू आणि डॉ. कृष्ण चंद्र महापात्र यांनी ती स्वतः चालवून पाहिली आणि महामेट्रोच्या या पर्यावरणपूरक, शाश्वत आणि डिजिटल उपक्रमाचे मनापासून कौतुक केले. 'फर्स्ट एंड लास्ट माईल कनेक्टिव्हिटी'साठी पुणे शहरात पायलट प्रोजेक्ट म्हणून सुरू केलेल्या या सेवेला नागरिकांचा उत्तम प्रतिसाद मिळत आहे.

उद्घाटनाच्या भाषणात तोखन साहू यांनी देशातील मेट्रो जाळ्याच्या वेगवान विस्ताराची माहिती दिली. ते म्हणाले, "भारतातील २६ शहरांत मेट्रो सेवा यशस्वीपणे सुरू आहे आणि दररोज १.२५ कोटींहून अधिक नागरिक मेट्रोने प्रवास करत आहेत." डिजिटल वाहतूक प्रणाली आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या मेळामुळे शहरातील प्रवास अधिक सोपा आणि वेगवान झाला असून नागरिकांच्या जीवनमानात लक्षणीय सुधारणा झाली आहे, असेही त्यांनी सांगितले.

केंद्रीय सचिव सत्येंद्र सिंह यांनी वाहतूक व्यवस्थेशी संबंधित एका महत्त्वाच्या सर्वेक्षणाचा उल्लेख करत आपले विचार मांडले. जुलै २०२५ ते जानेवारी २०२६ या काळात देशातील शहरी आणि ग्रामीण भागांत वाहतूक व्यवस्थेवर सखोल सर्वेक्षण करण्यात आले होते. त्याच्या निष्कर्षांनुसार देशभरातील एकूण प्रवाशांपैकी ५२ टक्के लोक दुचाकी (टू-व्हीलर) वापरतात. दुचाकीचालकांच्या या मोठ्या वर्गासाठी अधिक सुरक्षित, सोयीची, आधुनिक आणि भक्कम सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था उभी करणे ही आजची प्रमुख गरज आहे, असे त्यांनी अधोरेखित केले.