बांगलादेशात गोवराचा उद्रेक, मार्चपासून 32 हजारांहून जास्त संशयित रुग्ण
मार्चच्या मध्यापासून 250 पेक्षा जास्त मृत्यू झाल्याचे अहवालात नमूद आहे; भारतात सध्या परिणाम नसल्याचे तज्ज्ञांचे मत.
छायाचित्रे सत्यापित केलेली नाहीत
बांगलादेशात गोवराचा उद्रेक गंभीर झाला असून मार्चच्या मध्यापासून आतापर्यंत 32 हजारांहून अधिक संशयित रुग्ण आढळले आहेत. याच काळात 250 पेक्षा जास्त मृत्यू झाल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे. लस खरेदीला झालेला उशीर आणि लसीकरणाचे कमी झालेले प्रमाण यामुळे परिस्थिती आणखी बिकट झाल्याचे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे.
भारताचा प्रश्न अनेकांना पडतो. तज्ज्ञांच्या मते हा संसर्ग सध्या बांगलादेशातील काही जिल्ह्यांतच सुरू आहे आणि तो सीमावर्ती भागापर्यंत पोहोचलेला नाही. त्यामुळे भारतात त्याचा कोणताही परिणाम सध्या जाणवत नाही, असे तज्ज्ञ सांगतात.
उद्रेकाची सुरुवात जानेवारीत म्यानमार सीमेजवळच्या रोहिंग्या निर्वासितांच्या छावण्यांमध्ये झाल्याचे सांगण्यात आले. त्यानंतर देशातील 64 पैकी 58 जिल्ह्यांमध्ये गोवर पोहोचला. 21 हजारांहून अधिक रुग्णांना रुग्णालयात दाखल करावे लागले.
लस खरेदीचा तपशील असा की, सप्टेंबर 2025 मध्ये अंतरिम सरकारने युनिसेफमार्फत होणारी लस खरेदी थांबवली आणि खुल्या निविदा प्रक्रियेचा मार्ग स्वीकारला. पण या प्रक्रियेत उशीर झाला, त्यामुळे लसींचा पुरवठा कमी पडला आणि नियमित लसीकरण मोहिमेला फटका बसला. गोवर आणि रुबेला लसींसाठी बांगलादेश सरकार याआधी मोठ्या प्रमाणात युनिसेफवरच अवलंबून होते. खरेदी थांबल्याने नियमित लसीकरणात अडथळा येईल आणि गोवर पसरण्याचा धोका वाढेल, असा इशारा आधीच देण्यात आला होता.
सरकारी आकडेवारीनुसार 2025 मध्ये गोवराची लस घेण्यास पात्र असलेल्या मुलांपैकी फक्त 59 टक्के मुलांचे लसीकरण झाले होते. ही आकडेवारी नंतर अधिकृत वेबसाइटवरून हटवण्यात आल्याचे सांगितले जाते. निविदा प्रक्रियेतील प्रशासकीय उशिरामुळे लसींचा तुटवडा निर्माण झाला आणि त्याचा परिणाम नियमित लसीकरणावर झाला.
IEDCR चे माजी प्रिन्सिपल सायंटिस्ट एएसएम आलमगीर यांनी सांगितले की, 2024 पासून व्हिटॅमिन ए वाटप मोहिमेला अपयश आले आणि त्यामुळे मुलांची रोगप्रतिकारक क्षमता आणखी कमी झाली.
DGHS मधील रोग नियंत्रण विभागाचे माजी संचालक बे-नजीर अहमद यांच्या म्हणण्यानुसार बांगलादेशने एप्रिलमध्ये युनिसेफमार्फत पुन्हा लस खरेदी सुरू केली. तसेच आपत्कालीन लसीकरण मोहीमही राबवण्यात आली. मात्र गोवर ज्या वेगाने पसरत आहे, ते पाहता परिस्थिती नियंत्रणात येण्यासाठी वेळ लागू शकतो, असे त्यांनी म्हटले आहे.
दरम्यान, लस खरेदीतील कथित अनियमितता आणि अपयशाबद्दल सुप्रीम कोर्टातील वकील बिप्लब कुमार दास यांनी भ्रष्टाचारविरोधी आयोगाकडे तक्रार दाखल केल्याचे वृत्त आहे.
बांगलादेशच्या कव्हरेज इव्हॅल्युएशन सर्व्हे 2026 नुसार गोवर-रुबेलाच्या पहिल्या डोसचे लसीकरण 2019 मधील 88.6 टक्क्यांवरून 2023 मध्ये 86 टक्क्यांवर आले. दुसऱ्या डोसचे कव्हरेजही याच काळात 89 टक्क्यांवरून 80.7 टक्क्यांपर्यंत घसरले. गोवराचा प्रसार रोखण्यासाठी साधारणपणे 95 टक्क्यांपर्यंत लसीकरण कव्हरेज आवश्यक असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात.
