जागतिक दृश्य-श्राव्य वारसा दिन आज; २७ ऑक्टोबरच्या इतिहासातील महत्त्वाच्या घटना

आज जागतिक दृश्य-श्राव्य वारसा दिन आहे. दृश्य-श्राव्य माध्यमांतून सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक वारसा जपणे आणि त्याचे महत्त्व लोकांपर्यंत पोहोचवणे, हा या दिवसाचा उद्देश आहे. चित्रपट, ध्वनिमुद्रण, रेडिओ कार्यक्रम, दूरदर्शनवरचे कार्यक्रम आणि डिजिटल मीडिया हे सगळे दृश्य-श्राव्य वारशात येतात. यांच्यातून वेगवेगळ्या संस्कृती, परंपरा आणि ऐतिहासिक घटनांची नोंद ठेवली जाते.

ही माध्यमे आपल्या इतिहासाचा आणि ओळखीचा मौल्यवान भाग आहेत. मात्र त्यांचे जतन करणे अवघड ठरू शकते. वेळ, तांत्रिक अडचणी आणि योग्य साधनांचा अभाव यांमुळे ती धोक्यात येऊ शकतात.

२७ ऑक्टोबरला देशाच्या आणि जगाच्या इतिहासात अनेक घटना घडल्या. १९५४ मध्ये बेंजामिन ओ. डेव्हिस, जूनियर हे युनायटेड स्टेट्स हवाई दलातील पहिले आफ्रिकन-अमेरिकन जनरल झाले. १९५८ मध्ये पाकिस्तानात जनरल अयुब खान यांनी लष्करी उठाव करून राष्ट्राध्यक्ष इस्कंदर मिर्झा यांना पदावरून हटवले. १९६१ मध्ये नासाने सॅटर्न-अपोलो 1 मोहिमेत पहिल्या सॅटर्न I रॉकेटची चाचणी घेतली. त्याच वर्षी मॉरिटानिया आणि मंगोलिया यांना संयुक्त राष्ट्रांत प्रवेश मिळाला.

१९७१ मध्ये डेमोक्रॅटिक रिपब्लिक ऑफ काँगोचे नाव बदलून झैरे ठेवण्यात आले. १९७९ मध्ये सेंट व्हिन्सेंट आणि ग्रेनेडाइन्सला युनायटेड किंगडमपासून स्वातंत्र्य मिळाले. १९८६ मध्ये युनायटेड किंगडमने आर्थिक बाजारावरील सर्व निर्बंध उठवले. १९९१ मध्ये तुर्कमेनिस्तानला रशियापासून स्वातंत्र्य मिळाले.

या तारखेला जन्मलेल्यांमध्ये अनेक नावे आहेत. १८५८ मध्ये अमेरिकेचे २६ वे राष्ट्राध्यक्ष आणि नोबेल पारितोषिक विजेते थिओडोर रुझव्हेल्ट यांचा जन्म झाला (मृत्यू : ६ जानेवारी १९१९). १८७४ मध्ये कवी भास्कर रामचंद्र तांबे यांचा जन्म झाला (मृत्यू : ७ डिसेंबर १९४१). १९०४ मध्ये स्वातंत्र्यसेनानी व क्रांतिकारक जतिंद्रनाथ दास यांचा जन्म झाला (मृत्यू : १३ सप्टेंबर १९२९). १९२० मध्ये भारताचे १० वे राष्ट्रपती के. आर. नारायणन यांचा जन्म झाला (मृत्यू : ९ नोव्हेंबर २००५). १९२३ मध्ये उद्योगपती अरविंद मफतलाल यांचा जन्म झाला (मृत्यू : ३० ऑक्टोबर २०११).

१९४७ मध्ये समाजसेवक डॉ. विकास आमटे, १९५४ मध्ये पार्श्वगायिका अनुराधा पौडवाल, १९६४ मध्ये ऑस्ट्रेलियन क्रिकेटपटू मार्क टेलर, १९७६ मध्ये भारतीय-अमेरिकन शेफ आणि लेखक मनीत चौहान, १९७७ मध्ये श्रीलंकेचा क्रिकेटपटू कुमार संगकारा आणि १९८४ मध्ये भारताचा अष्टपैलू क्रिकेटपटू इरफान पठाण यांचा जन्म झाला.

२७ ऑक्टोबरला काही मान्यवरांचे निधनही झाले. १६०५ मध्ये तिसरे मुघल सम्राट अकबर यांचे निधन झाले (जन्म : १४ ऑक्टोबर १५४२). १७९५ मध्ये पेशवा सवाई माधवराव गेले (जन्म : १८ एप्रिल १७७४). १९३७ मध्ये किराणा घराण्याचे संस्थापक आणि सवाई गंधर्वांचे गुरु, संगीतरत्न उस्ताद अब्दुल करीम खाँ यांचे निधन झाले (जन्म : ११ नोव्हेंबर १८७२). १९६४ मध्ये सहकारी चळवळीचे प्रवर्तक वैकुंठ मेहता यांचे निधन झाले (जन्म : २६ ऑक्टोबर १८९१). १९७४ मध्ये गणिती रामानुजम यांचे निधन झाले (जन्म : ९ जानेवारी १९३८).

१९८७ मध्ये क्रिकेटपटू, क्रिकेट समालोचक, उद्योगपती व समाजसेवक विजय मर्चंट यांचे निधन झाले (जन्म : १२ ऑक्टोबर १९११). २००१ मध्ये हिन्दी व बंगाली चित्रपटसृष्टीतील अभिनेते प्रदीप कुमार यांचे निधन झाले (जन्म : ४ जानेवारी १९२५). त्याच वर्षी बालसाहित्यकार, विज्ञानकथाकार आणि फास्टर फेणे व बिपीन बुकलवार या पात्रांचे जनक भास्कर रामचंद्र भागवत यांचे निधन झाले (जन्म : ३१ मे १९१०). २००७ मध्ये हिंदी चित्रपटांतील चरित्र अभिनेते सत्येन कप्पू यांचे निधन झाले. २०१५ मध्ये भारतीय औषधीशास्त्रज्ञ रानजीत रॉय चौधरी यांचे निधन झाले (जन्म : ४ नोव्हेंबर १९३०).