फोन उचलताच आपण 'हॅलो'च का म्हणतो? या एका शब्दामागे आहे रंजक इतिहास

फोन वाजला की आपण नकळत "हॅलो" म्हणतो. समोर कोण आहे, किती वाजले आहेत किंवा कॉल कशासाठी आला आहे, हे कळायच्या आधीच हा शब्द आपल्या तोंडातून बाहेर पडतो. पण फोनवर बोलताना "हॅलो"च का म्हणायचे, याचा तुम्ही कधी विचार केला आहे का? फोनवर "हॅलो" म्हणण्याची सुरुवात नेमकी कशी झाली, यामागे एक रंजक इतिहास आहे.

विशेष म्हणजे हा शब्द फोनचा शोध लागण्यापूर्वीपासूनच वापरात होता. 'Hallo', 'Hullo' आणि 'Halloo' यांसारखे शब्द त्या काळी एखाद्याचे लक्ष वेधून घेण्यासाठी किंवा आश्चर्य व्यक्त करण्यासाठी वापरले जायचे. म्हणजे शब्द आधीपासून लोकांच्या बोलण्यात होता, फक्त फोनवर त्याचा वापर नंतर सुरू झाला.

फोनच्या इतिहासाशी जोडलेले Alexander Graham Bell यांना मात्र फोनवर अभिवादन करण्यासाठी "Ahoy!" हा शब्द जास्त योग्य वाटत होता. जहाजांवर एकमेकांशी संपर्क साधताना हा शब्द त्या काळात वापरला जायचा. बेल यांनी आपल्या सहकाऱ्यांना फोनवर "Ahoy!" वापरण्याची सूचनाही केली होती. पण सामान्य लोकांमध्ये हा शब्द तितकासा लोकप्रिय झाला नाही.

मग "Hello" लोकप्रिय कोणी केले? इथे Thomas Edison यांची भूमिका महत्त्वाची ठरते. फोनच्या सुरुवातीच्या काळात कॉल सुरू झाला आहे हे समोरच्या व्यक्तीला स्पष्टपणे कळावे, यासाठी छोटा आणि सहज ऐकू येणारा शब्द आवश्यक होता. एडिसन यांनी "Hello" या शब्दाला प्रोत्साहन दिले. त्यामुळे फोनवरील संभाषण सुरू करण्यासाठी हा शब्द हळूहळू रूढ होत गेला.

टेलिफोन ऑपरेटरमुळेही "Hello" घराघरात पोहोचले. जुने टेलिफोन नेटवर्क आजच्या मोबाइलसारखे सोपे नव्हते. कॉल जोडण्यासाठी टेलिफोन ऑपरेटरची मदत घ्यावी लागत असे. विशेषतः सुरुवातीच्या काळात महिला ऑपरेटर मोठ्या प्रमाणावर हे काम करत होत्या. कॉल जोडताना आणि समोरच्या व्यक्तीशी संपर्क झाल्यावर वापरल्या जाणाऱ्या अभिवादनामुळे "Hello"चा वापर आणखी वाढला.

काळ बदलला आणि टेलिफोनपासून स्मार्टफोनपर्यंत टेक्नोलॉजीने मोठी झेप घेतली. तरीही "हॅलो" मात्र कायम राहिले. आजही आपण मित्राला फोन करताना, ऑफिसमध्ये किंवा अनोळखी माणसाशी बोलताना सर्वात आधी हाच शब्द म्हणतो. म्हणजेच "हॅलो" हा आता फक्त अभिवादनाचा शब्द राहिलेला नाही. फोनवरील संभाषणाची सुरुवात दर्शवणारी ती एक जागतिक सवय बनली आहे.