ठाणे महापालिकेकडून ९० विहिरींची दुरुस्ती, गळती आणि बेकायदा नळजोडण्यांवर कारवाई

सुपर एल निनोचा परिणाम होऊन येत्या काही महिन्यांत पाऊस कमी पडू शकतो आणि पाणीसाठ्यांवर ताण येऊ शकतो, अशी चिंता आहे. त्यामुळे ठाणे महापालिकेने (TMC) पाणीपुरवठ्याचे नियोजन करायला सुरुवात केली आहे.

महापालिका आयुक्त सौरभ राव यांनी अधिकाऱ्यांना काही स्पष्ट सूचना दिल्या आहेत. उपलब्ध पाणीसाठ्याचे काटेकोर व्यवस्थापन करावे, सार्वजनिक विहिरी आणि कूपनलिकांमधील पाण्याचा वापर वाढवावा, गळती रोखावी, अनधिकृत नळजोडण्यांवर कारवाई करावी आणि प्रक्रिया केलेल्या सांडपाण्याचा जास्तीत जास्त वापर करावा, असे त्यांनी सांगितले आहे.

या उपाययोजनांचा भाग म्हणून महापालिका ९० विहिरींची साफसफाई आणि दुरुस्ती करत आहे. पिण्याव्यतिरिक्त इतर कामांसाठी पाणी मिळावे म्हणून तिथे पंपही बसवले जात आहेत. हे काम नोव्हेंबर २०२६ पर्यंत पूर्ण होईल, अशी अपेक्षा आहे.

यापैकी ३५ विहिरींवर अल्ट्रा-फिल्ट्रेशन आणि रिव्हर्स ऑस्मोसिस (RO) यंत्रणा बसवली जात आहे, जेणेकरून त्यांचे पाणी पिण्यायोग्य होईल. १२ विहिरींवरील काम पूर्ण झाले असून त्या सुरू आहेत. आणखी आठ विहिरी नोव्हेंबर २०२६ मध्ये सुरू होण्याची अपेक्षा आहे, तर उर्वरित १५ विहिरींचे काम फेब्रुवारी २०२७ च्या आधी पूर्ण करण्याचे ठरले आहे. याशिवाय महापालिकेच्या २१० आणि खासगी २०५ विहिरींतील पाणीपातळीवर लक्ष ठेवले जाईल आणि गरज पडेल तिथे त्यांचा वापर वाढवला जाईल.

ठाण्यात एकूण २,०२४ कूपनलिका आहेत. त्यातील बंद पडलेल्या ३९२ कूपनलिका दुरुस्त झाल्या आहेत, तर बाकीच्यांची देखभाल सुरू आहे. पावसाळ्यात भूजल पुन्हा भरावे आणि कूपनलिकांतून जास्त पाणी मिळावे, यासाठी ८० कूपनलिकांजवळ रेनवॉटर हार्वेस्टिंग यंत्रणा आणि रिचार्ज पिट बसवण्याचा महापालिकेचा विचार आहे. शाळा, बागा, मैदाने आणि झोपडपट्टी भागांसह इतर ठिकाणी ४० नवीन कूपनलिका खोदण्याचीही योजना आहे. त्यांचे पाणी पिण्याव्यतिरिक्त कामांसाठी वापरले जाईल.

मुख्य जलवाहिन्यांमधील गळती शोधण्यासाठी महापालिका CCTV कॅमेरे असलेले रोबो आणि रडार तंत्रज्ञान वापरत आहे. पाण्याची नासाडी थांबवण्यासाठी आणि गळती ओळखण्यासाठी आधुनिक उपकरणेही तैनात केली जात आहेत.

अनधिकृत नळजोडण्यांविरोधात विशेष मोहीम सुरू आहे. १ सप्टेंबर ते ३१ ऑक्टोबर २०२६ या काळात ४२७ अनधिकृत जोडण्यांवर कारवाई झाली. त्याचबरोबर १४ सप्टेंबर २०२५ ते ३१ ऑक्टोबर २०२६ या काळात अनधिकृत इमारतींवरील कारवाईचा भाग म्हणून महापालिकेने ८२० नळजोडण्या तोडल्या, तसेच १२२ कूपनलिका आणि ४८ मोटारी जप्त केल्या.

पाण्याची बेकायदा विक्री रोखण्यासाठी टँकर भरण्याच्या ठिकाणी CCTV कॅमेरे लावले आहेत. महापालिकेच्या पाण्याच्या टँकरना GPS यंत्रणा बसवण्याचाही विचार आहे. सर्व्हिस सेंटर आणि गॅरेजमध्ये वाहने धुण्यासाठी जेट स्प्रे वापरण्यावर निर्बंध घातले आहेत, तर वाहनांतील पाणी पुन्हा भरणे बंधनकारक केले आहे. याबाबत पाहणी आणि कारवाई सुरू आहे.

ज्या इमारतींना भोगवटा प्रमाणपत्र (occupancy certificate) मिळाले आहे, त्यांचा पाणीपुरवठा बंद करण्याचा निर्णय सध्या झालेला नाही, असे महापालिका प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे. नवीन आणि जुन्या इमारतींना पिण्याच्या पाण्याच्या उपलब्धतेनुसार पाणीपुरवठ्याचे नियोजन केले जाईल.

मेट्रो, आनंदनगर-साकेत उन्नत मार्ग, ठाणे-बोरिवली बोगदा आणि कोस्टल रोड अशा मोठ्या प्रकल्पांवर काम करणाऱ्या यंत्रणांनाही पाणी वाया घालवू नये, अशा सूचना महापालिकेने दिल्या आहेत. सांडपाणी प्रक्रिया केंद्रे (STP) आणि तृतीय स्तरावरील प्रक्रिया केंद्रे (TTP) यांतील प्रक्रिया केलेले पाणी रस्ते धुणे, दुभाजक, झाडे, बागा आणि मैदाने यांसाठी प्राधान्याने वापरले जात आहे, पिण्याचे पाणी नाही.

नागरिकांनी पाणी जपून वापरावे, गळती दिसली तर लगेच कळवावी आणि पाणी बचतीच्या उपायांना सहकार्य करावे, असे आवाहन महापालिका प्रशासनाने केले आहे.