शुक्रवारी बाजार कोसळला: एका दिवसात 10 लाख कोटी बुडाले, निफ्टी आणखी घसरण्याचा तज्ज्ञांचा इशारा

भारतीय शेअर बाजारात गेल्या काही दिवसांपासून सतत मोठी पडझड सुरू आहे. सेन्सेक्स आणि निफ्टी दोन्ही खाली आले असून स्मॉलकॅप आणि मिडकॅप शेअर्समध्ये सर्वात जास्त गोंधळ उडाला आहे. फक्त एका सत्रात गुंतवणूकदारांचे सुमारे 10 लाख कोटी रुपये बुडाले. अनेक मोठ्या ब्रोकरेज फर्म्स आणि तज्ज्ञांच्या मते ही मंदी इथेच संपणार नाही आणि येत्या काही महिन्यांत परिस्थिती आणखी बिकट होऊ शकते.

टेक्निकल तज्ज्ञांनी एक अहवाल दिला आहे. त्यानुसार निफ्टीने 22,000 ची महत्त्वाची पातळी सोडली आणि त्याच्या खाली टिकून राहिला, तर पुढच्या तीन महिन्यांत एनएसई निफ्टीमध्ये आणखी 1500 ते 1600 पॉईंट्सची घसरण होऊ शकते. तसे झाले तर निफ्टी थेट 21,000 च्या पातळीवर पोहोचू शकतो. सध्या बाजारासाठी 22,550 ते 22,180 ही पातळी अतिशय निर्णायक मानली जात आहे. तिथून बाजार सावरला नाही, तर परिस्थिती आणखी गंभीर होईल.

शुक्रवारच्या घसरणीमागे जागतिक आणि देशांतर्गत अशी चार प्रमुख कारणे सांगितली जात आहेत. पहिले कारण कच्च्या तेलाचे दर. ब्रेंट क्रूडची किंमत 114 डॉलर प्रति बॅरलच्या पुढे गेली आहे. सौदी अरेबियावर हुथी बंडखोरांनी केलेला हल्ला आणि लाल समुद्राजवळील Bab-el-Mandeb या सागरी मार्गावरचा वाढता तणाव यामुळे तेलाच्या पुरवठ्यात मोठा अडथळा आला आहे. भारत गरजेच्या तेलाचा मोठा हिस्सा बाहेरून आणतो. तेल महाग झाले की महागाई वाढण्याची शक्यता वाढते, कंपन्यांचा उत्पादन खर्च चढतो आणि बाजाराचा मूड बिघडतो.

दुसरे कारण म्हणजे विदेशी संस्थागत गुंतवणूकदार म्हणजेच FII. ते भारतीय बाजारातून सतत पैसे काढत आहेत. एका दिवसातच हजारो कोटी रुपयांचे शेअर्स विकले गेल्याने बाजारात पुरवठा वाढला आणि किमती खाली आल्या. देशांतर्गत संस्थागत गुंतवणूकदारांनी (DII) खरेदी करण्याचा प्रयत्न केला, तरी FII च्या मोठ्या विक्रीचा भार सांभाळणे त्यांना जड गेले.

तिसरे कारण मिडकॅप आणि स्मॉलकॅपमधील पडझड. ही मंदी फक्त मोठ्या कंपन्यांपुरती नाही. लार्ज कॅपपेक्षा स्मॉलकॅप आणि मिडकॅप शेअर्स जास्त आपटले. निफ्टी स्मॉलकॅप 100 सुमारे 4 टक्के आणि निफ्टी मिडकॅप 100 सुमारे 3 टक्के घसरला. तज्ज्ञांच्या मते अनेक छोट्या कंपन्यांचे शेअर्स त्यांच्या मूळ मूल्यापेक्षा (Fundamentals) खूपच फुगले होते, त्यामुळे करेक्शन टाळता येणार नव्हते.

चौथे कारण अमेरिकेतून आले आहे. कच्चे तेल महागल्याने तिथे पुन्हा महागाई वाढण्याची भीती आहे. त्यामुळे अमेरिकेची मध्यवर्ती बँक US Fed व्याजदर बराच काळ चढे ठेवू शकते. व्याजदर जास्त असले की सुरक्षित गुंतवणुकीवर चांगला परतावा मिळतो आणि गुंतवणूकदार शेअर बाजारातून पैसे काढून घेतात.

बाजारातील अस्थिरता मोजणारा इंडिया विक्स (India VIX) 8 टक्क्यांनी वाढून 17 च्या वर गेला आहे. म्हणजेच पुढच्या काळातही चढ-उतार आणि अनिश्चितता राहू शकते. फक्त 24 टक्के शेअर्स त्यांच्या 50 दिवसांच्या मुव्हिंग एवरेजवर (DMA) व्यवहार करत आहेत, तर 22 टक्के शेअर्स 2000 डीएमएच्या खाली गेले आहेत. यावरून बाजाराची व्यापकता खूपच कमजोर झाल्याचे दिसते.

तज्ज्ञांच्या मते 114 डॉलर प्रति बॅरलवरचे कच्चे तेल देशाच्या अर्थव्यवस्थेसाठी आणि बाजारासाठी खूप वाईट आहे. मात्र अमेरिकेतील बाँड यील्डमध्ये झालेली घट आणि रुपयाची स्थिती यामुळे थोडा दिलासा मिळू शकतो. तांत्रिक विश्लेषकांच्या मते निफ्टीने 22,800 च्या वर टिकणे गरजेचे होते. ही पातळी पार केली, तर शॉर्ट कव्हरिंगमुळे बाजारात पुन्हा तेजी येऊ शकते. नाहीतर मंदीचे सावट कायम राहील.