शारदीय नवरात्रीची आज पहिली माळ; घटस्थापनेचा मुहूर्त आणि शैलपुत्रीची पूजा

अश्विन महिन्यात येणारी शारदीय नवरात्र 11 ऑक्टोबरपासून सुरू झाली आहे. वर्षभरात नवरात्र चार वेळा येते, पण शारदीय नवरात्रच खरी मोठी नवरात्र मानली जाते. या नऊ दिवसांत आदिशक्तीची पूजा, उपवास, जागरण आणि देवीचा जयजयकार केला जातो. यंदा 2026 मध्ये ही नवरात्र 11 ऑक्टोबरला सुरू होत आहे.

पहिला दिवस घटस्थापनेचा असतो. याच दिवशी नवरात्रीच्या उत्सवाला खऱ्या अर्थाने सुरुवात होते. पहिल्या माळेला दुर्गा मातेचे पहिले रूप असलेल्या शैलपुत्री देवीची आराधना केली जाते.

शैलपुत्री म्हणजे पर्वतांचा राजा हिमालय याची कन्या, म्हणूनच तिचे नाव शैलपुत्री. फोटोत ती नंदीवर बसलेली दिसते, एका हातात त्रिशूळ आणि दुसऱ्या हातात कमळ आहे. असे म्हणतात की पहिल्या दिवशी मनापासून पूजा केली तर आयुष्यातील अडचणी दूर होतात आणि घरात स्थिरता येते.

नऊ दिवसांत रोज वेगळ्या देवीची पूजा होते. पहिली शैलपुत्री, दुसरी ब्रह्मचारिणी, तिसरी चंद्रघंटा, चौथी कुष्मांडा, पाचवी स्कंदमाता, सहावी कात्यायनी, सातवी कालरात्री, आठवी महागौरी आणि नववी सिद्धिदात्री. प्रत्येक देवीचा अर्थ वेगळा आणि तिची शक्तीही वेगळी असते.

यावर्षी पहिल्या दिवसासाठी नारिंगी रंग शुभ मानला आहे. नारिंगी म्हणजे जोश आणि सकारात्मक विचार, म्हणून अनेक महिला या दिवशी नारिंगी साडी किंवा ड्रेस घालून पूजा करतात. हा रंग दरवर्षी पंचांगानुसार बदलत असतो.

नैवेद्याबद्दल सांगायचे तर शैलपुत्रीला गाईच्या तुपापासून बनवलेले पदार्थ प्रिय आहेत. त्यामुळे या दिवशी तुपाचा नैवेद्य, गाईचे दूध, खीर, पेढा आणि पांढरी फुले वाहिली जातात. पूजा करताना जागा स्वच्छ असावी आणि मनात भक्ती असावी, हे सर्वांत महत्त्वाचे सांगितले जाते.

11 ऑक्टोबरला सकाळी आंघोळ करून स्वच्छ कपडे घालून देव्हाऱ्यात घट बसवतात. घटावर कलश ठेवून त्यावर देवीची मूर्ती ठेवली जाते. देवीसमोर फुले, अक्षता, धूप आणि दीप लावून पूजा केली जाते.

पंचांगानुसार 11 तारखेला सूर्योदय सकाळी 6 वाजून 27 मिनिटांनी होणार आहे. घटस्थापनेसाठी सकाळी 6:27 ते 10:27 ही वेळ एकदम चांगली आहे. त्यानंतर अभिजीत मुहूर्त दुपारी 11:57 ते 12:48 पर्यंत आहे.

पूजेच्या वेळी "ॐ देवी शैलपुत्र्यै नमः" हा मंत्र म्हणावा. हा मंत्र म्हणून आरती केल्याने मनाला शांती मिळते, असा अनुभव अनेकांनी सांगितला आहे.

पहिली माळ म्हणजे नवरात्रीचा पाया आहे. या दिवशी पूजा करून पुढच्या नऊ दिवसांसाठी संकल्प केला जातो. शैलपुत्रीची पूजा केल्याने मन स्थिर होते आणि कॉन्फिडन्स वाढतो, असे म्हटले जाते. अनेक लोक या दिवसापासून नऊ दिवस उपवास करतात.