कोजागिरी पौर्णिमेला लाडू गोपाळाची पूजा का खास, जाणून घ्या पूजा आणि नैवेद्य

हिंदू धर्मात कोजागिरी पौर्णिमेला खास धार्मिक महत्त्व आहे. अश्विन महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील पौर्णिमेला हा सण साजरा होतो. त्याला कोजागरी पौर्णिमा आणि रास पौर्णिमा असेही म्हणतात. यंदा कोजागिरी पौर्णिमा रविवार, २५ ऑक्टोबर रोजी साजरी केली जाणार आहे.

हा सण भगवान कृष्णाच्या महारस लीलेशी जोडलेला आहे. ब्रजच्या परंपरेनुसार शरद पौर्णिमेची रात्र खूप खास मानली जाते. त्यामुळेच भगवान कृष्णाचे बालरूप असलेल्या लाडू गोपाळाची पूजा करणारे भक्त या दिवशी त्याची अधिक भक्तीभावाने पूजा करतात.

शरद पौर्णिमेला रास पौर्णिमा म्हणण्यामागे महारस लीलेची श्रद्धा आहे. ब्रज परंपरेनुसार याच पौर्णिमेच्या रात्री भगवान कृष्णाने वृंदावनमध्ये गोपिकांसोबत महारस लीला केली होती. ही लीला प्रेम, भक्ती आणि भगवान व भक्तांमधील आध्यात्मिक नात्याचे प्रतीक मानली जाते.

लाडू गोपाळ हे कृष्णाचे बालरूप आहे. भक्त त्याला आपल्या कुटुंबाचाच भाग मानतात आणि लहान मुलाप्रमाणे त्याची सेवा करतात. म्हणून शरद पौर्णिमेसारख्या खास प्रसंगी अनेक जण घरात शांती, प्रेम आणि समृद्धी नांदावी म्हणून त्याची प्रार्थना करतात. या दिवशी कृष्ण मंदिरांमध्ये भजन, कीर्तन, खास सजावट आणि नैवेद्य असे कार्यक्रम होतात.

या दिवशी खीर करून ती चांदण्यात ठेवण्याची परंपरा खूप लोकप्रिय आहे. धार्मिक श्रद्धेनुसार या रात्रीची चंद्रकिरणे अमृतासारखी मानली जातात. दूध आणि तांदळापासून खीर करतात आणि नंतर प्रसाद म्हणून खातात. भक्त श्रद्धेनुसार ही खीर लाडू गोपाळालाही अर्पण करू शकतात.

खीरशिवाय लोणी आणि खडीसाखर, दूध, फळे आणि इतर सात्त्विक मिठाईंचा नैवेद्यही दाखवता येतो. भगवान कृष्णाला लोणी आवडते असे मानले जाते, म्हणून अनेक भक्त खास प्रसंगी त्यांना लोणी आणि खडीसाखर अर्पण करतात.

या रात्री चंद्र आणि त्याच्या प्रकाशाची पूजा करणेही महत्त्वाचे मानले जाते. श्रद्धेनुसार या रात्री चंद्र सोळाही कलांनी परिपूर्ण असतो आणि त्याच्या किरणांमध्ये अमृताचे गुण असतात. त्यामुळे अनेक जण खीर रात्रभर चंद्रप्रकाशात ठेवतात आणि दुसऱ्या दिवशी प्रसाद म्हणून खातात. काही भक्त चंद्रपूजेसोबत भगवान कृष्ण आणि लाडू गोपाळाचीही पूजा करतात.

पूजेसाठी सकाळी स्नान करून घरातील देवघर स्वच्छ करावे. मग लाडू गोपाळाला स्वच्छ वस्त्रे घालून आपल्या परंपरेप्रमाणे सजवावे. देवासमोर दिवा लावावा, फुले वाहावीत आणि भक्तिभावाने पूजा करावी. या दिवशी त्याला खीर, माखन-मिश्री, फळे किंवा इतर सात्त्विक मिठाई अर्पण करता येते.

त्यानंतर भगवान श्रीकृष्णाच्या मंत्रांचा जप करावा, स्तोत्रे म्हणावीत आणि कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी प्रार्थना करावी. पूजा झाल्यावर नैवेद्य कुटुंबातील सदस्यांमध्ये प्रसाद म्हणून वाटावा.

(टीप: धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई अशा विषयांवरील लेख केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.)