सह्याद्रीतील एकही झाड विरोधाशिवाय तोडू देणार नाही, सयाजी शिंदे यांचा नागपुरात इशारा

नागपूर : महाराष्ट्रात सुरू असलेल्या बेसुमार वृक्षतोडीवर अभिनेते आणि पर्यावरणप्रेमी सयाजी शिंदे यांनी जोरदार टीका केली. सह्याद्रीच्या डोंगररांगांमधील एकही झाड विरोध केल्याशिवाय तोडू दिले जाणार नाही, असे त्यांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितले. पर्यावरणाच्या दृष्टीने संवेदनशील असलेल्या या रांगांच्या रक्षणासाठी राज्य सरकार ठोस धोरण जाहीर करत नाही आणि निर्णायक पावले उचलत नाही, तोपर्यंत आंदोलन सुरूच राहील, असेही शिंदे यांनी म्हटले.

'सह्याद्री बचाओ' या पर्यावरण मोहिमेअंतर्गत घेतलेल्या पत्रकार परिषदेत ते बोलत होते. विकासाच्या नावाखाली जंगलांचा नाश वाढत असल्याबद्दल त्यांनी तीव्र खंत व्यक्त केली आणि सरकारच्या प्राधान्यक्रमावरच प्रश्न उपस्थित केला. किती झाडे लावली आणि किती तोडली, याचा जिल्हानिहाय हिशेब राज्य सरकारने जनतेसमोर ठेवावा, अशी त्यांनी मागणी केली. महाराष्ट्रातील हिरवाई प्रत्यक्षात किती उरली आहे, हे जाणून घेण्याचा नागरिकांना पूर्ण अधिकार आहे, असे त्यांचे म्हणणे होते.

"माणूस झाडांमुळे जगतो; झाडांना जगण्यासाठी माणसाची गरज नसते," असे सांगून त्यांनी जंगलांचे जीवनातील अपरिहार्य स्थान अधोरेखित केले. विकास हे अंदाधुंद वृक्षतोडीचे कारण होऊ शकत नाही, असे सांगत झाडांच्या संवर्धनाला प्राधान्य मिळावे यासाठी सध्याच्या कायद्यांमध्ये आवश्यक ते बदल करावेत, अशीही त्यांनी मागणी केली.

"सरकारला सह्याद्रीचे वाळवंट करायचे आहे का?" असा सवाल त्यांनी केला. महाराष्ट्राच्या भौगोलिक क्षेत्रापैकी केवळ १७ टक्के क्षेत्रच वनाच्छादित उरले आहे, असा दावा शिंदे यांनी केला. महाराष्ट्राची शान मानल्या जाणाऱ्या सह्याद्रीचे वाळवंट करण्याचा अधिकाऱ्यांचा विचार आहे का, असेही त्यांनी विचारले.

परिस्थितीचे गांभीर्य सांगताना ते म्हणाले की, राज्य दिवाळीच्या तयारीत असताना इकडे सह्याद्रीची होळी पेटवल्यासारखा विध्वंस सुरू आहे. इतकेच नव्हे, तर ही वृक्षतोड म्हणजे केवळ पर्यावरणाचा प्रश्न नसून एक मोठा वन घोटाळाच आहे, असा आरोपही त्यांनी केला. "आपल्या आईनंतर आपले जीवन टिकवते ते झाडच," असे सांगत त्यांनी नागरिकांना झाडांचे महत्त्व ओळखण्याचे आणि पर्यावरणाच्या रक्षणात सक्रिय सहभागी होण्याचे आवाहन केले. सह्याद्री वाचवण्याची लढाई केवळ झाडे वाचवण्यापुरती नाही, तर पर्यावरणाचा समतोल, पाण्याचे स्रोत आणि येणाऱ्या पिढ्यांचे भविष्य सुरक्षित ठेवण्याची आहे, असेही त्यांनी भर देऊन सांगितले.

दरम्यान, सोमवारी, २ नोव्हेंबर रोजी नागपुरात 'थाली बजाओ' आंदोलन होणार आहे. ग्रीन नागपूरतर्फे आयोजित हे आंदोलन संविधान चौक (आरबीआय चौक) येथे दुपारी ४.३० ते सायंकाळी ६.३० या वेळेत होईल. त्यात शिंदे सहभागी होण्याची अपेक्षा आहे. नागपूरकरांनी घरातून थाळ्या आणि चमचे घेऊन यावे आणि सह्याद्रीच्या विनाशाविरुद्ध एकत्र आवाज उठवावा, असे आवाहन आयोजकांनी केले आहे.

छत्रपती शिवाजी महाराजांना स्वराज्य स्थापन करताना सह्याद्रीनेच नैसर्गिक गड म्हणून आधार दिला, याची आठवण मोहिमेतील कार्यकर्त्यांनी करून दिली. त्याच डोंगररांगांवर आज अंदाधुंद वृक्षतोडीचे संकट आले आहे, याबद्दल त्यांनी खंत व्यक्त केली. "आज गप्प बसलात, तर उद्या पाणी आणि श्वास घेण्याची हवाही गमावून बसाल," असा इशारा आयोजकांनी जनतेला दिला.

पर्यावरण संरक्षणाला लोकचळवळीचे रूप द्यावे, चिंता व्यक्त करण्यापलीकडे जाऊन नागरिकांनी जंगलतोडीला प्रत्यक्ष विरोध करावा, असा या मोहिमेचा प्रयत्न आहे. शिंदे यांची ठाम भूमिका आणि आंदोलनात उतरण्याची नागपूरची तयारी यामुळे झाडांचे संवर्धन आणि सरकारची जबाबदारी हे मुद्दे ऐरणीवर आले आहेत. किती झाडे गेली हे सरकारने जाहीर करावे, त्यामागची कारणे सांगावीत आणि विकासाच्या नावाखाली पर्यावरणाचा बळी जाणार नाही, हे ठोस कृतीतून दाखवावे, हीच मुख्य मागणी आहे.