राजुरातील कथित बोगस मतदार नोंदणीचा तपास करा, धोटे यांची जिल्हाधिकाऱ्यांकडे मागणी

विधानसभा निवडणूक २०२४ च्या वेळी राजुरा विधानसभा मतदारसंघात कथित बोगस मतदार नोंदणी झाल्याचा आरोप आहे. या प्रकरणाचा नीट तपास करावा, दोषींवर तातडीने कायदेशीर कारवाई करावी आणि बनावट नोंदणीसाठी वापरलेले IP ॲड्रेस उपलब्ध करून द्यावेत, अशी मागणी चंद्रपूर जिल्हा काँग्रेस कमिटीचे जिल्हाध्यक्ष आणि माजी आमदार सुभाषभाऊ धोटे यांनी केली आहे. त्यांनी हे निवेदन चंद्रपूरचे जिल्हाधिकारी आणि जिल्हा निवडणूक अधिकारी यांना दिले आहे.

या प्रकरणी १९ ऑक्टोबर २०२४ रोजी राजुरा पोलीस ठाण्यात FIR क्रमांक ०६२९ नुसार गुन्हा दाखल झाला होता. तहसीलदार राजुरा आणि फिर्यादी ओमप्रकाश गोंड यांच्या तक्रारीवरून हा गुन्हा नोंदवला गेला. इतका काळ लोटूनही संबंधितांवर ठोस कारवाई झालेली नाही, याबद्दल धोटे यांनी तीव्र नाराजी व्यक्त केली आहे. तपासाची आणि कारवाईची ठोस माहिती समोर आलेली नाही, असा आक्षेपही निवेदनात घेतला आहे.

निवेदनानुसार, २०२४ च्या विधानसभा निवडणुकीआधी राजुरा-७० मतदारसंघात ERO NET या ऑनलाइन प्रणालीतून नवीन मतदार नोंदणी करताना कथित अनियमितता झाली होती. त्याबद्दल १५ ऑक्टोबर २०२४ रोजी मतदार नोंदणी अधिकारी आणि जिल्हा निवडणूक अधिकारी यांच्याकडे तक्रार झाली. त्यानंतर १९ ऑक्टोबर २०२४ पर्यंत ६,८५३ नवीन मतदार नोंदणी अर्ज नाकारण्यात आले, असे निवेदनात म्हटले आहे.

निवासाचा पुरावा आणि ओळख दाखवणारी वैध कागदपत्रे नसतानाही कथित बनावट कागदपत्रांच्या आधारे नोंदणी झाल्याचा आरोप आहे. तक्रारीनंतर एवढ्या मोठ्या संख्येने अर्ज नाकारले गेले असतील, तर ३० सप्टेंबर २०२४ पर्यंत मतदार यादीत आलेल्या नोंदींचीही पडताळणी व्हायला हवी, असे धोटे यांचे म्हणणे आहे.

निवेदनात मतदारसंख्येतील वाढीचेही आकडे दिले आहेत. लोकसभा निवडणूक २०२४ च्या वेळी चंद्रपूर जिल्ह्यात १७ लाख ९२ हजार १४७ मतदार होते. विधानसभा निवडणुकीच्या वेळी ही संख्या १८ लाख ५० हजार १०२ झाली, म्हणजे ५७ हजार ९५५ ने वाढ झाली. मतदारसंघनिहाय वाढ अशी आहे: राजुरा ११ हजार ६६७, चंद्रपूर १७ हजार १९१, बल्लारपूर ११ हजार ११३, ब्रह्मपुरी ४ हजार १८८, चिमूर ३ हजार ७३२ आणि वरोरा ११ हजार ६४. या वाढीची कारणे आणि नोंदणीची सत्यता तपासण्यासाठी प्रशासनाने पारदर्शक चौकशी करावी, अशी मागणी आहे.

२०२६ च्या विशेष सखोल पुनरीक्षण (SIR) प्रक्रियेबाबतही धोटे यांनी आकडेवारी मांडली आहे. २०२४ च्या विधानसभा निवडणुकीत राजुरा मतदारसंघात ३ लाख २५ हजार २७८ मतदार होते. निवेदनातील आकडेवारीनुसार SIR मध्ये ३ लाख १० हजार ५८४ मतदारांची नोंद दिसते. त्यापैकी २ लाख ७२ हजार ८५२ मतदारांचे डिजिटायझेशन झाले आहे आणि ३७ हजार ७३२ मतदार 'अनकलेक्टेबल' म्हणून नोंदवले गेले आहेत.

निवेदनातील गणनेनुसार, ३ लाख २५ हजार २७८ मधून डिजिटायझेशन झालेले २ लाख ७२ हजार ८५२ आणि अनकलेक्टेबल ३७ हजार ७३२ वजा केल्यास १४ हजार ६९४ मतदारांचा हिशेब स्पष्ट होणे गरजेचे आहे. हे मतदार नेमके कुठे गेले, त्यांची नोंद कोणत्या प्रक्रियेतून झाली होती आणि सध्याच्या पुनरीक्षणात त्यांच्याबाबत काय निष्पन्न झाले, याची सविस्तर माहिती प्रशासनाने सार्वजनिक करावी, अशी मागणी करण्यात आली आहे.

बोगस नोंदणीसाठी वापरलेल्या IP ॲड्रेसची माहिती मिळाली, तर ऑनलाइन अर्ज कुठून आणि कोणाच्या माध्यमातून भरले गेले, याचा तपास करणे सोपे होईल, असे निवेदनात नमूद आहे. म्हणूनच ERO NET प्रणालीतील संबंधित नोंदी, अर्जांसोबतची कागदपत्रे आणि उपलब्ध डिजिटल पुरावे तपासून दोषींना शोधावे, असे धोटे यांचे म्हणणे आहे.

मतदार यादी हा लोकशाहीचा महत्त्वाचा आधार आहे, त्यामुळे कथित अनियमितता दुर्लक्षित करता येणार नाही, असे धोटे यांनी म्हटले आहे. कोणालाही दोषी ठरवण्याआधी निष्पक्ष चौकशी झाली पाहिजे, पण चौकशीला उशीर झाल्यास नागरिकांच्या मनात संशय निर्माण होऊ शकतो, असेही त्यांनी नमूद केले.

निष्पक्ष आणि सखोल चौकशी करून दोषींवर कायद्यानुसार कारवाई करावी, FIR क्रमांक ०६२९ च्या तपासाची सध्याची स्थिती स्पष्ट करावी आणि IP ॲड्रेस नियमानुसार उपलब्ध करून द्यावेत, अशी मागणी जिल्हाधिकाऱ्यांकडे करण्यात आली आहे. या निवेदनाची प्रत महाराष्ट्र राज्याचे मुख्य निवडणूक आयुक्त आणि चंद्रपूर जिल्हा पोलीस अधीक्षक यांनाही पाठवण्यात आली आहे.