फील्डमार्शलची 15 आणि 18 एचपीची नवी सिंगल-सिलेंडर डिझेल इंजिने बाजारात

राजकोट येथील 'फील्डमार्शल पी.एम. डिझेल प्रा.लि.' या कंपनीने 15 आणि 18 एचपी क्षमतेची सिंगल-सिलेंडर डिझेल इंजिने बाजारात आणली आहेत. ही इंजिने एआरएआय (ऑटोमोटिव्ह रिसर्च असोसिएशन ऑफ इंडिया) मान्यताप्राप्त असून 'टीआरईएम व्ही' मानकांशी सुसंगत आहेत. देशात असे इंजिन पहिल्यांदाच आले आहे, असे कंपनीने म्हटले आहे. 'मेक-इन-इंडिया' उपक्रमांतर्गत डिझेल इंजिन, ट्रॅक्टर आणि संबंधित अभियांत्रिकी उत्पादने तयार करणाऱ्या या कंपनीसाठी हा सहा दशकांहून अधिक काळाच्या प्रवासातील महत्त्वाचा टप्पा आहे.

ही इंजिने कॉम्पॅक्ट ट्रॅक्टर आणि शेतीच्या यंत्रसामग्रीसाठी तयार केली आहेत. पर्यावरणपूरक तंत्रज्ञान, इंधन कार्यक्षमता, टिकाऊपणा आणि लहान आकार यांचा मेळ त्यात साधल्याचे कंपनी सांगते. या लाँचमुळे स्वदेशी तंत्रज्ञान, 'आत्मनिर्भर भारत' आणि 'मेक इन इंडिया' याबाबतची कंपनीची बांधिलकी अधिक पक्की झाली आहे. पुढच्या टप्प्यातील वाढीसाठी इंजिन, ट्रॅक्टर, शेतीचे यांत्रिकीकरण आणि अभियांत्रिकी उपाय या क्षेत्रांत भक्कम पाया तयार झाला आहे.

या इंजिनांमध्ये स्वदेशी बनावटीची ईजीआर (एक्झॉस्ट गॅस रीसर्क्युलेशन) प्रणाली वापरली आहे. त्यामुळे उत्सर्जन कमी होते, इंजिनची कार्यक्षमता सुरळीत राहते आणि 'टीआरईएम व्ही' उत्सर्जन मानकांचे पालन करता येते. या इंजिन तंत्रज्ञानाशी संबंधित अनेक राष्ट्रीय पेटंटसाठी फील्डमार्शलने अर्जही केले आहेत. स्वदेशी संशोधन व विकास, अभियांत्रिकी आणि बौद्धिक संपदा यावर कंपनीचा वाढता भर यातून दिसतो. कठीण कामाची परिस्थिती आणि दीर्घकाळ चालणारी कामे लक्षात घेऊन ही इंजिने बनवली आहेत. मजबूत रचना, कॉम्पॅक्ट आकार, कार्यक्षम कूलिंग प्रणाली आणि देखभालीची सोय ही त्यांची वैशिष्ट्ये आहेत.

कंपनीचे संचालक ऋषी पटेल म्हणाले, "आमच्या 'टीआरईएम व्ही' इंजिन प्लॅटफॉर्मचा विकास हा फील्डमार्शलच्या अभियांत्रिकी प्रवासातील एक महत्त्वाचा टप्पा आहे. सहा दशकांहून अधिक काळापासून, प्रत्यक्ष कार्यपरिस्थितीला साजेशी आणि विश्वासार्ह उत्पादने विकसित करण्यावर आमचा भर राहिला आहे. एआरएआय मान्यताप्राप्त आणि 'टीआरईएम व्ही'-सुसंगत 15 व 18 एचपी क्षमतेच्या सिंगल-सिलेंडर इंजिनांचे लाँचिंग, तसेच या तंत्रज्ञानाशी संबंधित अनेक राष्ट्रीय पेटंटसाठी केलेले अर्ज, हे सर्व भारतीय अभियांत्रिकी क्षेत्राची वाढती क्षमता दर्शवतात."

या लाँचमुळे 'श्रीदेव' (Shridev) ब्रँडद्वारे भारतातील कॉम्पॅक्ट ट्रॅक्टर श्रेणीत फील्डमार्शलची उपस्थिती अधिक बळकट झाली आहे. 20 एचपीपेक्षा कमी क्षमतेच्या ट्रॅक्टरचा विभाग भारतातील एकूण ट्रॅक्टर बाजारपेठेपैकी सुमारे ३ टक्के आहे आणि या विभागातील वार्षिक विक्री अंदाजे 40,000 ते 45,000 युनिट्स इतकी आहे. कंपनी सध्या या विभागात 'श्रीदेव'च्या 12 एचपी, 15 एचपी आणि 18 एचपी ट्रॅक्टरसह काम करते.

पुढील तीन वर्षांत 20 एचपीपेक्षा कमी क्षमतेच्या ट्रॅक्टर बाजारपेठेत 10 ते 15 टक्के हिस्सा मिळवण्याचे कंपनीचे उद्दिष्ट आहे. जवळच्या काळात 30 एचपीपर्यंतचे ट्रॅक्टर बाजारात आणण्याची योजना असून दीर्घकालीन संशोधन आणि विकास आराखड्यानुसार 100 एचपीपर्यंतचे ट्रॅक्टर विकसित करण्याचे नियोजन आहे.

ऋषी पटेल यांनी म्हटले, "आमची महत्त्वाकांक्षा केवळ 15 एचपी आणि 18 एचपी श्रेणींपुरती मर्यादित नाही. आम्ही इंजिन, ट्रॅक्टर आणि कृषी यांत्रिकीकरण या क्षेत्रांत तंत्रज्ञान व उत्पादनांचा व्यापक आराखडा तयार करत आहोत." ते पुढे म्हणाले की जल-व्यवस्थापन उपाय, स्वच्छ ऊर्जा आणि पायाभूत सुविधांशी संबंधित उपकरणे या क्षेत्रांतही कंपनी विस्तार करत आहे. "फील्डमार्शलचा अभियांत्रिकी वारसा नवीन तंत्रज्ञान आणि उत्पादनांशी जोडणे, जेणेकरून भारतातील आणि जागतिक स्तरावरील पुढील पिढीच्या ग्राहकांना सेवा देता येईल, हे आमचे उद्दिष्ट आहे," असे त्यांनी सांगितले.

कंपनी 1963 मध्ये मे. पटेल मॅन्युफॅक्चरर्स म्हणून सुरू झाली. सुरुवातीला वर्षाला केवळ 80 डिझेल इंजिन बनवण्याची क्षमता होती; आता वार्षिक 1,60,000 पेक्षा जास्त इंजिन बनवण्याच्या क्षमतेसह ती वैविध्यपूर्ण अभियांत्रिकी कंपनी झाली आहे. शापर येथील प्लांटमध्ये महिंद्रा अँड महिंद्रासोबत संयुक्त उत्पादन सहकार्य आहे, तसेच सोनालिका, एसीई आणि कामको यांसारख्या आघाडीच्या कंपन्यांसोबत OEM संबंध आहेत. श्रीदेव ट्रॅक्टरच्या स्वतंत्र प्लांटची उत्पादन क्षमता दररोज 100 ट्रॅक्टरपर्यंत आहे.

आंतरराष्ट्रीय विस्तार हा कंपनीच्या भविष्यातील धोरणाचा महत्त्वाचा भाग आहे. उत्पादने आधीच 60 पेक्षा अधिक देशांत पोहोचली असून निर्यात बाजारपेठांसाठी युरो व्ही-सुसंगत इंजिन कंपनी सध्या विकसित करत आहे. पुढील विकास आराखडा जास्त अश्वशक्तीच्या श्रेणींपर्यंत जाईल. औद्योगिक, व्यावसायिक, पायाभूत सुविधा आणि नगरपालिका वापरासाठी विशेष स्वच्छता उपकरण विभागही कंपनी उभारत आहे.

फील्डमार्शल पी.एम. डिझेल प्रा.लि. ही 1963 मध्ये स्थापन झालेली डिझेल इंजिन, ट्रॅक्टर आणि संबंधित अभियांत्रिकी उत्पादने बनवणारी भारतीय कंपनी आहे. श्रीदेव ब्रँडखाली ट्रॅक्टर बनवले जातात. शेतीची अवजारे, जल उपाय आणि इतर अभियांत्रिकी उत्पादनांमध्ये तिचा पोर्टफोलिओ वाढत आहे. राजकोट आणि शापर येथे कंपनीची उत्पादन युनिट्स आहेत.