फटाक्यांमुळे डोळ्यांना गंभीर इजा शक्य, डॉ. श्रुती वासनिक यांनी सांगितली खबरदारी

दिवाळी म्हणजे दिव्यांची रोषणाई, रांगोळ्या, फराळ आणि फटाक्यांची आतषबाजी. या सगळ्यात डोळ्यांच्या सुरक्षिततेकडे मात्र दुर्लक्ष होतं. मुंबईच्या कोकिलाबेन धीरूभाई अंबानी हॉस्पिटलमधील कन्सल्टंट ऑप्थॅल्मोलॉजिस्ट (कॉर्निया, मोतीबिंदू आणि रिफ्रॅक्टिव्ह सेवा) डॉ. श्रुती वासनिक यांनी याबद्दल सविस्तर माहिती दिली आहे.

डॉ. वासनिक यांच्या म्हणण्यानुसार, फटाक्यांमुळे होणाऱ्या डोळ्यांच्या दुखापती गंभीर स्वरूपाच्या असू शकतात. काही वेळा कायमची दृष्टी जाण्याची वेळही येऊ शकते. फटाक्यांच्या ठिणग्या, ज्वाला, धूर, रासायनिक पदार्थ आणि स्फोटातून उडणारे कण डोळ्यांना इजा पोहोचवू शकतात, असं त्यांनी सांगितलं.

या इजांचे प्रकार त्यांनी सांगितले आहेत. डोळ्यांत जळजळ, लालसरपणा आणि पाणी येणं, डोळ्यांच्या पारदर्शक पडद्याला म्हणजे कॉर्नियाला इजा होणं, पापण्या आणि डोळ्यांभोवतीची त्वचा भाजणं, डोळ्याच्या आतल्या भागाला इजा होऊन रक्तस्राव होणं आणि रेटिनाला इजा होणं. गंभीर दुखापतींमध्ये कायमची दृष्टी कमी होणं किंवा अंधत्व येणंही शक्य असल्याचं डॉ. वासनिक यांनी म्हटलं आहे.

विशेष म्हणजे, फटाके फोडणाऱ्या व्यक्तीइतकाच धोका आजूबाजूला उभ्या असलेल्यांनाही असतो, असं त्या म्हणतात. लहान मुलं अशा दुखापतींना जास्त बळी पडतात, असंही त्यांनी नमूद केलं.

खबरदारीबद्दल डॉ. वासनिक यांनी काही मुद्दे मांडले आहेत. शक्यतो स्वतः फटाके फोडण्याऐवजी सुरक्षित आणि तज्ज्ञांच्या देखरेखीखाली होणाऱ्या सार्वजनिक आतषबाजीचा आनंद घ्यावा. फटाके फोडताना सुरक्षित अंतर ठेवावं आणि फटाक्यांच्या अगदी जवळ उभं राहू नये. लहान मुलांना कधीही एकट्याने फटाके फोडू देऊ नये, मोठ्यांनी त्यांच्यावर सतत लक्ष ठेवावं. फुलबाज्या, अनार, रॉकेट किंवा इतर फटाके पेटवताना चेहरा आणि डोळे सुरक्षित अंतरावर ठेवावेत.

योग्य दर्जाचे संरक्षक चष्मे वापरावेत, कारण साधे सनग्लासेस फटाक्यांपासून संरक्षणासाठी पुरेसे नसतात, असं डॉ. वासनिक यांनी सांगितलं. पेटवलेला फटाका न फुटल्यास त्याच्या जवळ जाऊ नये आणि तो पुन्हा पेटवण्याचा प्रयत्न करू नये. फटाके फोडल्यानंतर हात स्वच्छ धुवावेत आणि हात न धुता डोळ्यांना स्पर्श करू नये. धूर आणि प्रदूषणामुळे डोळ्यांची अॅलर्जी, खाज आणि जळजळ होऊ शकते, अशा वेळी डोळे चोळू नयेत, असंही त्या म्हणाल्या.

फटाक्यामुळे डोळ्याला इजा झाल्यास काय करावं, याबद्दलही त्यांनी माहिती दिली. वेळ न दवडता नेत्रतज्ज्ञांचा सल्ला घेणं अत्यंत महत्त्वाचं आहे. डोळा चोळू नये किंवा त्यावर दाब देऊ नये. डोळ्यात घुसलेला कण किंवा वस्तू स्वतः काढण्याचा प्रयत्न करू नये. कोणतेही घरगुती उपाय, तेल किंवा औषधी मलम डोळ्यांत लावू नये. डोळ्यात काही घुसल्याची किंवा गंभीर दुखापत झाल्याची शंका असल्यास डोळ्यावर दाब न देता लगेच रुग्णालयात जावं, असं डॉ. वासनिक यांनी सांगितलं.

केवळ किरकोळ धूर किंवा धूळ गेल्यामुळे जळजळ होत असेल, तर स्वच्छ पाण्याने डोळे धुवावेत. मात्र दुखापतीची शंका असल्यास लगेच वैद्यकीय तपासणी करून घ्यावी, असं त्यांनी स्पष्ट केलं. डोळ्यांना झालेली दुखापत सुरुवातीला किरकोळ वाटली तरी तिचे गंभीर परिणाम होऊ शकतात, म्हणून कोणतीही दुखापत झाल्यास तपासणीला उशीर करू नये, असा इशारा डॉ. वासनिक यांनी दिला आहे.