ऑफिसमध्ये कोणत्या देवाची मूर्ती ठेवायची आणि ती कुठल्या दिशेला, याचे वास्तुनियम

कार्यालय असो, व्यवसायाचे ठिकाण असो किंवा एखादी संस्था, प्रत्येकाला आपल्या कामात प्रगती, यश, आर्थिक समृद्धी आणि मानसिक शांतता मिळावी असे वाटते. त्यासाठी मेहनत, नियोजन, शिस्त आणि सकारात्मक दृष्टिकोन हवाच; पण त्याबरोबर अनेक जण आपल्या श्रद्धेनुसार कार्यालयात देवाची मूर्ती किंवा फोटो ठेवतात. हिंदू धर्मपरंपरेत आणि वास्तुशास्त्रात श्रीगणेशाला विघ्नहर्ता आणि बुद्धिदाता मानले जाते, तर देवी लक्ष्मीची धनसमृद्धीची देवता म्हणून पूजा केली जाते. म्हणून अनेक ठिकाणी देवाचे स्मरण करून दिवसाची सुरुवात करण्याची परंपरा दिसते.

मग कार्यालयात कोणत्या देवाची मूर्ती ठेवावी, ती कोणत्या दिशेला असावी, कोणत्या प्रकारचा फोटो निवडावा आणि इष्टदेवता किंवा कुलदेवतेची पूजा कार्यालयात करता येते का, असे प्रश्न अनेकांना पडतात.

श्रीगणेश : हिंदू धर्मात कोणत्याही शुभकार्याच्या सुरुवातीला श्रीगणेशाचे पूजन करण्याची परंपरा आहे. गणेशाला विघ्नहर्ता, बुद्धिदाता आणि मंगलकार्याचा अधिष्ठाता मानले जाते. म्हणून कार्यालयात किंवा व्यवसायाच्या जागी गणपतीची मूर्ती अथवा फोटो ठेवणे शुभ समजले जाते. शांत आणि प्रसन्न मुद्रेची मूर्ती ठेवता येते. वास्तुपरंपरेनुसार अनेक जण बसलेल्या स्थितीतील गणपतीला प्राधान्य देतात.

देवी लक्ष्मी : लक्ष्मी ही धन, ऐश्वर्य, समृद्धी आणि सौभाग्याची देवता मानली जाते. व्यवसायात आर्थिक स्थैर्य मिळावे, उद्योगाची भरभराट व्हावी आणि आर्थिक व्यवहार नीट पार पडावेत, या भावनेने अनेक व्यावसायिक कार्यालयात लक्ष्मीचा फोटो किंवा मूर्ती ठेवतात. विशेषतः दिवाळीतील लक्ष्मीपूजनाच्या दिवशी कार्यालये, दुकाने आणि व्यावसायिक प्रतिष्ठानांमध्ये लक्ष्मीपूजन केले जाते.

भगवान कुबेर : हिंदू धार्मिक परंपरेत कुबेर यांना धनाची देवता आणि संपत्तीचे रक्षक मानले जाते. म्हणून व्यापारी, उद्योजक आणि आर्थिक व्यवहारांशी संबंधित लोक कार्यालयात कुबेराचा फोटो किंवा मूर्ती ठेवतात. वास्तुशास्त्राच्या काही परंपरांमध्ये उत्तर दिशा कुबेराशी जोडली जाते, त्यामुळे पूजास्थान किंवा कुबेराची प्रतिमा ठेवताना हा विचार केला जातो. मात्र फक्त मूर्ती ठेवल्याने आर्थिक लाभ नक्की होतो, असे समजणे योग्य नाही.

हनुमानजी : भगवान हनुमान हे शक्ती, भक्ती, धैर्य, निष्ठा आणि सेवाभावाचे प्रतीक मानले जातात. कामाच्या ठिकाणी अडचणींना तोंड देताना मनोबल टिकवण्यासाठी अनेक जण हनुमानजींचे स्मरण करतात. कार्यालयात त्यांची शांत आणि भक्तिभाव दाखवणारी प्रतिमा ठेवता येते. श्रद्धेनुसार त्यांची पूजा किंवा प्रार्थना करता येते. त्यांच्या स्मरणाने धैर्य, संयम आणि कर्तव्यनिष्ठेची प्रेरणा मिळू शकते.

इष्टदेवता किंवा कुलदेवता : कार्यालयात इष्टदेवतेचा किंवा कुलदेवतेचा फोटो ठेवून श्रद्धेने पूजन करणे योग्य आहे. प्रत्येकाची उपासनेची पद्धत वेगळी असू शकते. कोणी श्रीरामाचे, कोणी श्रीकृष्णाचे, कोणी भगवान शंकराचे, तर कोणी आपल्या कुलस्वामिनीचे स्मरण करून दिवसाची सुरुवात करतात. देवतेचे स्मरण करण्यामागचा मुख्य हेतू मनाला स्थैर्य मिळावे, कामाप्रती निष्ठा वाढावी आणि वागणूक चांगली राहावी हा असतो. कार्यालयात धार्मिक विधी करताना मात्र इतर सहकाऱ्यांच्या श्रद्धांचा आणि कार्यालयाच्या नियमांचा आदर करावा. विशेषतः सामायिक कार्यालयात कुणालाही गैरसोय होणार नाही याची काळजी घ्यावी.

देवघराची दिशा : वास्तुशास्त्राच्या प्रचलित मान्यतेनुसार ईशान्य म्हणजेच उत्तर-पूर्व दिशा पूजास्थानासाठी अनुकूल मानली जाते. जागेची रचना आणि उपलब्धता पाहून कार्यालयातील देवघर या दिशेला ठेवण्याचा विचार करता येतो. काही वास्तुपरंपरांमध्ये पूर्व दिशेलाही महत्त्व दिले जाते.

कार्यालयात रोज पूजा करणे बंधनकारक नाही. श्रद्धेनुसार सकाळी काम सुरू करण्यापूर्वी देवाला नमस्कार करणे, एखादा मंत्र म्हणणे किंवा काही क्षण शांतपणे प्रार्थना करणे पुरेसे ठरू शकते. दिवा किंवा अगरबत्ती लावायची असेल, तर कार्यालयातील अग्निसुरक्षा नियम, हवा खेळती राहण्याची व्यवस्था आणि इतर सहकाऱ्यांची सोय लक्षात घ्यावी. अनेक कार्यालयांमध्ये ज्योत किंवा धूप लावता येत नाही. अशा वेळी मनापासून प्रार्थना करणे किंवा देवाचे स्मरण करणे हा पर्याय स्वीकारता येतो.

धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई यांसारख्या विषयांवरील लेख केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. असा कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.