दादरा-नगर हवेलीतील बंद कंपनीत छापा, ६ कोटी २६ लाखांचा नायलॉन मांजा जप्त

बंदी असलेल्या नायलॉन मांजाच्या धंद्यावर नागपूर ग्रामीण पोलिसांनी आतापर्यंतची सर्वात मोठी कारवाई केली आहे. मांजा तयार होत असलेल्या कारखान्यापर्यंत पोहोचून पोलिसांनी तस्करीच्या जाळ्याच्या मुळावरच घाव घातला आहे. दादरा-नगर हवेलीच्या औद्योगिक क्षेत्रातील बंद पडलेल्या 'मार्मिक इंडस्ट्रीज' या कंपनीत छापा टाकून ६ कोटी २६ लाख रुपयांचा प्रतिबंधित नायलॉन मांजा, अत्याधुनिक मशीन आणि कच्चा माल जप्त करण्यात आला. या कारवाईमुळे मांजाचे उत्पादन आणि पुरवठा करणाऱ्या जाळ्यात खळबळ उडाली आहे.

नायलॉन मांजामुळे होणारे जीवघेणे अपघात आणि पक्ष्यांची सुरक्षा या मुद्द्यावर मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नागपूर खंडपीठाने कठोर भूमिका घेतली होती. प्रतिबंधित मांजाविरुद्ध आतापर्यंत काय कारवाई झाली, असा सवाल न्यायालयाने नागपूर ग्रामीण पोलिसांना केला होता. तसेच २५ ऑक्टोबरपर्यंत प्रतिज्ञापत्र दाखल करण्याचा आदेश दिला होता. त्यानंतर पोलिसांनी तपास वेगाने करत, जिथे हा धोकादायक मांजा तयार होत होता, त्या ठिकाणी थेट धाड टाकली.

या प्रकरणाची सुरुवात कळमेश्वर तहसीलमधील गोंडखैरी येथील व्हीआरएल लॉजिस्टिक परिसरातून झाली. कंटेनरमधून प्रतिबंधित नायलॉन मांजाची वाहतूक होत असल्याची माहिती मिळाल्यावर पोलिसांनी तिथे छापा टाकला. या कारवाईत १४ लाख ४० हजार रुपयांचा मांजा आणि २० लाख रुपयांचा कंटेनर, असा एकूण ३४ लाख ४० हजार रुपयांचा माल जप्त झाला. मांजा नागपूरला आणणारा चालक छविनाथ मोहन निषाद, रहिवासी उत्तर प्रदेश, याला अटक करण्यात आली.

चौकशी आणि तपासात सापडलेल्या पावत्यांच्या आधारे पोलीस गुजरातला गेले, मात्र तिथे दिलेला पत्ता खोटा निघाला. तांत्रिक पुराव्यांचे विश्लेषण केल्यावर तपासाची दिशा दादरा-नगर हवेलीच्या औद्योगिक क्षेत्राकडे वळली. तिथूनच प्रतिबंधित मांजाच्या उत्पादनाचा सुगावा लागला.

तपासात 'मार्मिक इंडस्ट्रीज' ही कंपनी बंद आढळली. पोलिसांनी झडतीसाठी न्यायालयाकडे परवानगी मागितली. मंजुरी मिळताच २१ ऑक्टोबर रोजी स्थानिक प्रशासनाच्या समन्वयाने कंपनीचे कुलूप उघडण्यात आले. आत झडती घेतल्यावर प्रतिबंधित मांजाचा मोठा साठा आणि तो तयार करणाऱ्या मशीन समोर आल्या. पोलिसांनी ८८ हजारांहून अधिक चकरी, ५ कोटी ९ लाख ३ हजार १०० रुपयांचा तयार नायलॉन मांजा, तसेच सुमारे ९५ लाख रुपयांच्या अत्याधुनिक मशीन, कच्चा माल, पावडर आणि पॅकिंग साहित्य जप्त केले. एकूण जप्ती ६.२६ कोटी रुपयांहून अधिक आहे.

तपासात असे समोर आले की या कारखान्यात 'वुल्फर', 'स्टिंगर', 'बॉयफ्रेंड', 'डेंजर मैन', 'वुल्फर सायनर', 'ब्लॅक स्पायडर', 'वुल्फर सुपर', 'मसल मैन', 'वुल्फर स्टिंगर' आणि 'यूनिसेफ' अशा नावांनी धोकादायक नायलॉन मांजा तयार केला जात होता. तयार मांजा देशातील वेगवेगळ्या राज्यांत पाठवला जात असल्याची माहितीही पुढे आली आहे.

आता या जाळ्यातील म्होरक्यांकडे पोलिसांचे लक्ष आहे. या सगळ्या धंद्यामागे कोण कोण आहे, देशभरात मांजा कोणापर्यंत पोहोचत होता आणि उत्पादन, पॅकिंग व वाहतुकीच्या या साखळीत आणखी कोण सामील आहे, हे प्रश्न तपासात महत्त्वाचे ठरले आहेत. आतापर्यंतच्या तपासात या कारखान्यातून नागपुरात नायलॉन मांजाचा नियमित पुरवठा होत असल्याचे समजले आहे. यापूर्वीही मांजा जप्त झाल्यावर हा कारखाना सील करण्यात आला होता, पण न्यायालयाच्या आदेशाने तो पुन्हा सुरू करण्यात आला.

नायलॉन मांजामुळे दरवर्षी लोकांना जीव गमवावा लागतो आणि हजारो पक्षीही मरण पावतात. अशा वेळी उत्पादनाच्या ठिकाणावर झालेली ही कारवाई तस्करीच्या जाळ्याला मोठा धक्का मानली जात आहे. या कारवाईनंतर पोलीस पूर्ण जाळे किती दूरपर्यंत उद्ध्वस्त करतात, हे आता पाहावे लागेल. ही कारवाई अधीक्षक हर्ष पोद्दार आणि अपर अधीक्षक अनिल मस्के यांच्या मार्गदर्शनाखाली करण्यात आली.