नागपुरात पोलीस स्मृती दिनी शहीद जवानांना मानवंदना, १५३ जणांची नावे वाचली

देशाची सुरक्षा, कायदा-सुव्यवस्था आणि नागरिकांच्या रक्षणासाठी आयुष्य वाहून घेतलेल्या पोलीस जवानांना बुधवारी नागपुरात श्रद्धांजली वाहण्यात आली. नागपूर शहर पोलीस आयुक्तालय आणि नागपूरमधील इतर पोलीस घटकांनी मिळून पोलीस मुख्यालयातील शहीद स्मारकावर पोलीस हुतात्मा दिन कार्यक्रम आयोजित केला होता. बुधवार, २१ ऑक्टोबर २०२६ रोजी सकाळी ८ वाजता हा कार्यक्रम झाला.

मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नागपूर खंडपीठाचे प्रशासकीय न्यायमूर्ती अनिल किलोर प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित होते. त्यांच्यासोबत नागपूर शहराचे पोलीस आयुक्त विश्वास नांगरे पाटील, सह पोलीस आयुक्त नवीनचंद्र रेड्डी, राज्य राखीव पोलीस दलाचे विशेष पोलीस महानिरीक्षक निसार तांबोळी आणि नागपूर परिक्षेत्राचे पोलीस महानिरीक्षक संदीप पाटील यांच्यासह अनेक वरिष्ठ अधिकारी हजर होते.

अपर पोलीस आयुक्त विनीता शाहू, वसंत परदेशी आणि राजेंद्र दाभाडे, नागपूर ग्रामीणचे पोलीस अधीक्षक हर्ष पोद्दार, महामार्ग पोलीस अधीक्षक लोहित मतानी, राज्य राखीव पोलीस दल गट क्रमांक-४ चे समादेशक बच्चन सिंह, रेल्वे पोलीस अधीक्षक मंगेश पोपट शिंदे, कारागृह पोलीस अधीक्षक वैभव आगे आणि बिनतारी संदेश विभागाचे पोलीस अधीक्षक सुनील सावंत यांनीही कार्यक्रमात सहभाग घेतला.

पोलीस उपायुक्त अन्नपूर्णा सिंह, रश्मिता राव, नित्यानंद झा, महेक स्वामी, आदित्य मिरखेलकर, रमेश धुमाल, डॉ. संदीप पखाले आणि राहुल माकणिकर हेही उपस्थित होते. नागपूर ग्रामीणचे अपर पोलीस अधीक्षक अनिल मस्के, कारागृह विभागाच्या अपर पोलीस अधीक्षक दीपा आगे, सर्व सहायक पोलीस आयुक्त, विविध पोलीस ठाण्यांचे वरिष्ठ पोलीस निरीक्षक, निवृत्त पोलीस अधिकारी, पोलीस कर्मचारी आणि नागरिकांनीही शहिदांना अभिवादन केले.

मानवंदना परेडमध्ये नागपूर शहर पोलीस, नागपूर जिल्हा ग्रामीण पोलीस, नागपूर रेल्वे पोलीस आणि राज्य राखीव पोलीस दल गट क्रमांक-४ यांच्या प्रत्येकी एका पथकाने भाग घेतला. या चार पथकांतील एकूण १२० पोलीस जवानांनी शोक सलामी दिली, तर पोलीस बँड पथकानेही आपली भूमिका बजावली. परेडचे संचालन नागपूर शहर पोलीस मुख्यालयाचे राखीव पोलीस निरीक्षक विनोद तिवारी यांनी केले, तर सूत्रसंचालन सहायक पोलीस आयुक्त नरेंद्र हिवरे यांनी केले.

सहायक पोलीस आयुक्त शिवप्रसाद पारवे आणि पोलीस निरीक्षक अरुण क्षीरसागर यांनी देशभरात कर्तव्य बजावताना शहीद झालेल्या १५३ पोलीस अधिकारी आणि जवानांची नावे वाचली. त्यानंतर पाहुणे, वरिष्ठ अधिकारी, कर्मचारी आणि नागरिकांनी स्मारकावर पुष्पचक्र आणि फुले वाहून श्रद्धांजली अर्पण केली. यंदा देशभरात कर्तव्यावर असताना १५३ पोलीस अधिकारी आणि जवान शहीद झाले आहेत.

पोलीस स्मृती दिनाचा इतिहास १९५९ मधील लडाखच्या हॉट स्प्रिंग्स भागातील घटनेशी जोडलेला आहे. २१ ऑक्टोबर १९५९ रोजी केंद्रीय राखीव पोलीस दलाचे (सीआरपीएफ) उपनिरीक्षक करम सिंह यांच्या नेतृत्वाखाली १० जवानांची तुकडी अतिशय दुर्गम आणि उंचावरच्या सीमा भागात गस्त घालत होती. जास्त उंची, अवघड डोंगराळ रस्ते आणि अत्यंत कमी तापमान यामुळे गस्त आव्हानात्मक होती.

गस्तीदरम्यान पोलीस दलाला काही संशयास्पद हालचाली दिसल्या. परिस्थितीचे गांभीर्य ओळखून दलप्रमुखाने जवानांना सुरक्षित जागी मोर्चा सांभाळण्याचा इशारा दिला. त्याच वेळी चिनी सैनिकांनी स्वयंचलित शस्त्रांनी गोळीबार सुरू केला. भारतीय जवानांनी धैर्याने प्रत्युत्तर दिले. विरोधी सैनिकांची संख्या जास्त आणि स्वतःकडची शस्त्रे मर्यादित असूनही त्यांनी माघार घेतली नाही आणि देशाच्या सीमेचे व सन्मानाचे रक्षण करताना सर्वोच्च बलिदान दिले.

धर्म सिंह, पूरण सिंह, नारबू लांबा, बेगराजमल, माखनलाल, ईमान सिंह, तेशरिंग बोखू, नारबू, हंगजीत सुब्बा आणि शिवनाथ प्रताप हे या घटनेत शहीद झाले. त्यानंतर त्यांचे पार्थिव अवशेष भारताकडे सोपवण्यात आले आणि १४ नोव्हेंबर १९५९ रोजी हॉट स्प्रिंग्स येथे पूर्ण शासकीय इतमामात त्यांच्यावर अंत्यसंस्कार करण्यात आले. त्यांच्या स्मरणार्थ तिथे स्मारक उभारण्यात आले आहे.

या स्मारकावर कोरलेला संदेश असा आहे: "When you go home tell them of us for their tomorrow, we give up our today." म्हणजेच, घरी परतल्यावर लोकांना आमच्याबद्दल सांगा, त्यांच्या चांगल्या उद्यासाठी आम्ही आमचा आजचा दिवस अर्पण केला.

याच बलिदानाच्या सन्मानार्थ दरवर्षी २१ ऑक्टोबरला पोलीस स्मृती दिन पाळला जातो. या दिवशी देशभरातील पोलीस दलांमध्ये शहीद अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांना श्रद्धांजली वाहिली जाते. शहिदांच्या नावांचे वाचन, शोक सलामी आणि दोन मिनिटांचे मौन पाळून त्यांचे स्मरण केले जाते. नागपुरातील कार्यक्रमातही उपस्थित अधिकारी आणि नागरिकांनी शहिदांच्या बलिदानाची आठवण काढत देशाची सुरक्षा आणि नागरिकांची सेवा यासाठी बांधिलकी पुन्हा व्यक्त केली.