नागपुरात १५ दिवसांत डेंग्यूचे ६२ रुग्ण; जानेवारीपासून एकूण १६२ रुग्णांची नोंद

नागपुरात डेंग्यूच्या रुग्णांची संख्या पुन्हा वाढू लागल्याने आरोग्याबाबत चिंता व्यक्त होत आहे. शहरात अवघ्या १५ दिवसांत डेंग्यूच्या ६२ रुग्णांची नोंद झाली आहे.

नागपूर महानगरपालिकेच्या (NMC) आरोग्य विभागाच्या माहितीनुसार, जानेवारीपासून आतापर्यंत शहरात डेंग्यूचे १६२ रुग्ण आढळले आहेत. मात्र खासगी रुग्णालये, इंदिरा गांधी शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय व रुग्णालय (मेयो) आणि शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय व रुग्णालय (GMCH) येथे उपचार घेणाऱ्या रुग्णांचा समावेश अधिकृत आकडेवारीत पूर्णपणे नसू शकतो. त्यामुळे प्रत्यक्षातील संख्या यापेक्षा जास्त असण्याची शक्यता आहे.

वाढते तापमान, कुलरचा वाढलेला वापर, घरांमध्ये साठवलेले पाणी आणि बांधकामाच्या जागांवर साचलेले पाणी यामुळे डासांच्या पैदाशीला पोषक स्थिती तयार होत आहे. परिणामी नागरिकांना संसर्गाचा धोका जास्त आहे. हवामान बदलत असताना कुलर वापरले जातात आणि निवासी तसेच बांधकाम भागात पाणी साचण्याची शक्यताही वाढते. त्यामुळे डासांवरील नियंत्रण, प्रतिबंधात्मक उपाय आणि जनजागृती हे मुद्दे पुन्हा चर्चेत आले आहेत.

तापमान वाढल्याने अनेक घरांत कुलर सुरू झाले आहेत. पण कुलर नियमितपणे साफ केला नाही, किंवा त्यात पाणी बराच वेळ तसेच राहिले, तर डेंग्यू पसरवणाऱ्या डासांची पैदास तिथे होऊ शकते. गच्चीवरील टाक्या, बादल्या, फुलांच्या कुंड्या, फेकून दिलेले डबे, जुने टायर आणि इतर भांड्यांत साचलेल्या पाण्यातूनही असाच धोका संभवतो. बांधकामाच्या ठिकाणी साचलेले पाणी हेही डासांचे संभाव्य ठिकाण असल्याने तिथे नियमित तपासणी करणे आणि साचलेले पाणी वेळेवर काढणे गरजेचे आहे.

नागरिकांनी घरात आणि घराच्या आजूबाजूला पाणी साचू देऊ नये, असे आवाहन करण्यात आले आहे. कुलर नियमित साफ करणे, पाणी साठवण्याची भांडी झाकून ठेवणे, कचऱ्याची नीट विल्हेवाट लावणे आणि परिसर साचलेल्या पाण्यापासून मुक्त ठेवणे हे महत्त्वाचे प्रतिबंधात्मक उपाय म्हणून सांगितले आहेत. तसेच पूर्ण बाह्यांचे कपडे घालणे, गरज पडल्यास डास प्रतिबंधक वापरणे आणि डास आत येऊ नयेत म्हणून खिडक्यांना जाळ्या बसवणे याचाही विचार करावा, असे म्हटले आहे.

डासांची पैदास रोखणे महत्त्वाचे असतेच, पण डॉक्टरांनी धोक्याची लक्षणे ओळखण्यावर आणि वेळेवर वैद्यकीय उपचार घेण्यावरही भर दिला आहे. डेंग्यू पॉझिटिव्ह असलेल्या प्रत्येक रुग्णाला रुग्णालयात दाखल करावे लागतेच असे नाही, मात्र गुंतागुंत वेळीच ओळखण्यासाठी बारकाईने देखरेख आवश्यक आहे. काही रुग्णांना ताप उतरल्यानंतरही गंभीर गुंतागुंत होऊ शकते, ही विशेष चिंतेची बाब आहे. म्हणूनच ताप कमी झाला म्हणजे धोका टळला असे समजून रुग्णांनी आणि त्यांच्या कुटुंबीयांनी निश्चिंत राहू नये, असे डॉक्टरांचे म्हणणे आहे.

GMCH चे डॉ. मिलिंद व्यवहारे यांनी गंभीर डेंग्यूची लक्षणे ओळखण्याचे महत्त्व अधोरेखित केले. ते म्हणाले, "डेंग्यू पॉझिटिव्ह असलेल्या प्रत्येक रुग्णाला रुग्णालयात दाखल करण्याची गरज नसते. मात्र पोटात तीव्र वेदना, वारंवार उलट्या, नाक किंवा हिरड्यांतून रक्तस्राव, शौचातून रक्त पडणे, श्वास घ्यायला त्रास, लघवी कमी होणे, चक्कर येणे किंवा अत्यंत अशक्तपणा ही गंभीर धोक्याची चिन्हे आहेत. ही लक्षणे जाणवणाऱ्या कोणीही तातडीने डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. या लक्षणांबद्दल लोकांमध्ये जागरूकता वाढवण्याची गरज आहे."

रुग्णसंख्या वाढत असताना महापालिका प्रशासन आणि नागरिक या दोघांनी मिळून काम करण्याची गरज अधोरेखित होते. डासांच्या पैदाशीच्या जागांची नियमित तपासणी, साचलेले पाणी प्रभावीपणे काढून टाकणे आणि सातत्याने जनजागृती मोहिमा राबवणे आवश्यक आहे. रुग्ण आणखी वाढण्याची वाट न पाहता नागरिकांनी आधीच प्रतिबंधात्मक पावले उचलावीत, असे सांगण्यात आले आहे.