स्वातंत्र्य चळवळीपेक्षा मोठं बलिदान द्यावं लागेल, दसरा मेळाव्यात मोहन भागवत यांचं आवाहन

नागपुरात आज आरएसएसचा दसरा मेळावा झाला. या मेळाव्यात सरसंघचालक मोहन भागवत यांनी एकतेचं तत्त्व अटळ आणि शाश्वत असल्याचं सांगितलं. आपली विविधता मात्र बदलत राहणारी आहे, असं ते म्हणाले.

भागवत यांच्या म्हणण्यानुसार, विविधतेतली एकता विसरल्यामुळे आपण दुर्बल झालो. आपलं आचरण विसरल्यामुळे आपली दुर्गती झाली, असंही त्यांनी म्हटलं.

विविधतेतली लवचिकता हे सनातन धर्माचं वैशिष्ट्य आहे, असं मत भागवत यांनी मांडलं. त्यामुळे विवेक जागा ठेवून नव्या गोष्टी शिकायला हव्यात, असं ते म्हणाले. भारताला विश्वगुरू बनवण्याची जबाबदारी आता नव्या पिढीच्या खांद्यावर आहे, असंही त्यांनी सांगितलं.

'स्व'च्या रक्षणासाठी महापुरुषांनी बलिदान दिलं, याची आठवण भागवत यांनी करून दिली. आता स्वातंत्र्य चळवळीपेक्षा मोठं बलिदान आपल्याला द्यावं लागेल, असं आवाहन त्यांनी देशवासीयांना केलं. म्हणजेच देशवासीयांनी हे बलिदान द्यायला तयार राहिलं पाहिजे, असं भागवत यांना सांगायचं होतं.

संविधानाच्या उद्देशिकेत आपण स्वतःला 'आम्ही भारताचे लोक' असं म्हटलं आहे, याकडे भागवत यांनी लक्ष वेधलं. भारतात विविधता असूनही भावनिकदृष्ट्या एकात्म असलेल्या समाजाचं हे प्रतीक आहे, असं ते म्हणाले. हा भावनिक बंध अधिकाधिक घट्ट कसा करायचा, याचं मार्गदर्शनही संविधानातल्या मार्गदर्शक तत्त्वांतून मिळतं, असं त्यांनी सांगितलं. विश्वगुरूच्या स्थानावरून आपली घसरण झाली आणि अनेक वर्षं आपल्याला पारतंत्र्य भोगावं लागलं, असंही भागवत म्हणाले.

नेपाळमध्ये नैसर्गिक संकट का आलं, याचा विचार व्हायला हवा, असं भागवत यांनी म्हटलं. संपूर्ण हिमालय क्षेत्रात अशी संकटं येत असतात, असं ते म्हणाले. विकास प्रक्रियेकडे बघण्याची योग्य दृष्टी तयार झाली नाही, तर विकासाच्या नावाखाली विकास करणारा माणूसच उरणार नाही, असा इशारा त्यांनी दिला.

जागतिक पातळीवर वेगवेगळ्या देशांशी आपले संपर्क वाढले आहेत, असं भागवत यांनी सांगितलं. हे संबंध प्रस्थापित झाले आहेत आणि पुढेही सुरू राहिले पाहिजेत, असं ते म्हणाले. विज्ञान-तंत्रज्ञानाची प्रगती सध्या होत आहे आणि ती व्हायलाही हवी, पण त्यातून सगळ्या प्रकारची माहिती सगळ्यांसाठी खुली झाली आहे, हेही लक्षात ठेवायला हवं, असं त्यांनी नमूद केलं.

भारतात आधीपासून असलेली सनातन परंपरा आपल्याला याच सत्याची जाणीव करून देते, असं भागवत म्हणाले. या सृष्टीतली विविधता जितकी स्वाभाविक आणि बदलणारी आहे, तितकीच संपूर्ण अस्तित्वातली एकात्मता शाश्वत, दृढ आणि अढळ सत्य आहे, असं ही परंपरा सांगते, असं त्यांनी स्पष्ट केलं.

एकूणच, नागपुरातल्या या दसरा मेळाव्यात भागवत यांनी एकता आणि विविधता, संविधानाची उद्देशिका, नेपाळमधलं संकट आणि सनातन परंपरा या मुद्द्यांवर आपली मतं मांडली.