नागपुरात विजयादशमी सोहळा: सरसंघचालक मोहन भागवत यांचे मोठ्या बलिदानाचे आवाहन

नागपूरमध्ये राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या (RSS) विजयादशमी सोहळ्यात सरसंघचालक मोहन भागवत यांनी भाषण केले. देशातील एकता, सनातन धर्म, विकास आणि नव्या पिढीची जबाबदारी या विषयांवर त्यांनी महत्त्वाचे भाष्य केले.

'स्व'चे रक्षण करण्यासाठी महापुरुषांनी बलिदान दिले, आता स्वतंत्र चळवळीपेक्षाही मोठे बलिदान देण्याची गरज आहे, असे आवाहन भागवत यांनी देशवासीयांना केले. पूर्वजांनी 'स्व'साठी बलिदान दिले, आता देशाच्या भविष्यासाठी त्यापेक्षाही मोठे बलिदान देण्याची तयारी ठेवावी लागेल, असे ते म्हणाले.

भाषणात भागवत यांनी भारताच्या एकात्मतेचा मुद्दा मांडला. संविधानाच्या उद्देशिकेतील 'आम्ही भारताचे लोक' ही संकल्पना विविधतेतून निर्माण झालेल्या भावनिक एकात्मतेचे प्रतीक आहे, असे त्यांनी सांगितले. देशात अनेक भाषा, जाती, पंथ, संप्रदाय, प्रांत आणि परंपरा आहेत. तरीही सर्वांना स्वीकारणारा आणि प्रत्येकाकडे आपलेपणाने पाहणारा विचारच राष्ट्रीय एकतेचा आधार ठरू शकतो, असे ते म्हणाले.

भारतातील सनातन परंपरा विविधतेचा सन्मान करायला शिकवते, असे भागवत यांनी सांगितले. विविधता बदलत असली तरी संपूर्ण अस्तित्वातील एकात्मतेचे तत्त्व शाश्वत आहे. हे तत्त्व समजून घेऊन ते रोजच्या जीवनात आचरणात आणणे आवश्यक आहे, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

विविधतेतील एकता विसरल्यामुळे समाज दुर्बल झाला, तर आपल्या आचरणातून ही मूल्ये दूर गेल्याने देशाची दुर्गती झाली, असे त्यांनी नमूद केले. भारताने एकात्मतेच्या मूल्यांकडे दुर्लक्ष केल्यामुळे देशाची अधोगती झाली आणि अनेक शतके पारतंत्र्य सहन करावे लागले, असे मत त्यांनी व्यक्त केले. अनेक महान प्रयत्न आणि असंख्य बलिदानांनंतर देशाला स्वातंत्र्य मिळाले. आता पुन्हा एकात्मता आणि प्रगतीच्या मार्गावर जायचे असेल, तर विस्मृतीत गेलेली मूल्ये समजून घेऊन समाजाने ती स्वीकारणे गरजेचे आहे, असे भागवत म्हणाले.

भारताला पुन्हा विश्वगुरू बनवण्याची जबाबदारी नव्या पिढीच्या खांद्यावर आहे, असे त्यांनी अधोरेखित केले. त्यासाठी नव्या पिढीने विवेक जागृत ठेवून पुढे यावे, असे भागवत यांनी सांगितले.

जगभरात राजकीय संकटे आणि विविध देशांमधील संघर्ष वाढत आहेत, असे निरीक्षण भागवत यांनी नोंदवले. या संघर्षांवर उपाय शोधण्यासाठी जग भारताच्या विचारांकडे आशेने पाहत आहे, असे ते म्हणाले. भारताचे इतर देशांशी वाढणारे संबंध पुढेही दृढ राहिले पाहिजेत, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.

विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाची प्रगती आवश्यक आहे, पण माहितीचा योग्य वापर करण्यासाठी विवेक असणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे, असे भागवत म्हणाले. आज अनेक प्रकारची माहिती सहज मिळते; मात्र योग्य आणि अयोग्य यातला फरक ओळखण्याची क्षमता प्रत्येकाकडे हवी. माहितीच्या प्रसारासंदर्भात शासन आणि प्रशासनानेही विचार करण्याची गरज आहे, असे त्यांनी सांगितले.

नेपाळमध्ये आलेल्या नैसर्गिक संकटाचा संदर्भ देत भागवत यांनी विकासाच्या दृष्टिकोनावर भाष्य केले. संपूर्ण हिमालयीन क्षेत्रातील अशा संकटांचा गांभीर्याने विचार करण्याची गरज आहे, असे त्यांनी म्हटले. विकासाच्या नावाखाली निसर्गाचे नुकसान होऊन शेवटी मानवी अस्तित्वच धोक्यात येईल, अशी परिस्थिती निर्माण होता कामा नये, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

एकूणच, या सोहळ्यात भागवत यांनी राष्ट्रीय एकात्मता, सनातन मूल्ये, विवेकाने माहितीचा वापर आणि पर्यावरणाला धरून होणारा विकास यावर भर दिला. नव्या पिढीने नुसता विचार न करता मूल्यांवर आधारित आचरण आणि सामाजिक जबाबदारी स्वीकारावी, हा त्यांच्या भाषणाचा मुख्य संदेश राहिला.