नागपूर जिल्ह्यातील ३ लाखांहून अधिक शेतकऱ्यांच्या खात्यात दिवाळीआधी १५२.६३ कोटी जमा

यंदा पावसाने ओढ दिल्यामुळे दुष्काळसारख्या परिस्थितीला तोंड देणाऱ्या नागपूर जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांना राज्य सरकारने मोठा दिलासा दिला आहे. दिवाळीच्या अगदी तोंडावर शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यांत प्रत्येकी ५ हजार रुपये जमा करण्यात आले. त्यामुळे हजारो कुटुंबांना काही प्रमाणात आर्थिक आधार मिळाला आहे.

या उपक्रमांतर्गत नागपूर जिल्ह्यातील ३ लाख ५ हजार २७४ शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यांत एकूण १५२ कोटी ६३ लाख ७० हजार रुपये पाठवण्यात आले आहेत. एकीकडे खरीप पिकांना कमी पावसाचा फटका बसला आणि दुसरीकडे शेतीवर झालेला खर्च व येणाऱ्या रब्बी हंगामाची तयारी हेही शेतकऱ्यांपुढे मोठे आव्हान आहे. अशा वेळी ही मदत पोहोचली आहे.

पावसाने यंदा शेतीचे सगळे गणितच बिघडवले. पावसाळ्यात अपेक्षेप्रमाणे पाऊस न झाल्याने जिल्ह्यातील अनेक भागांत शेतीच्या कामावर परिणाम झाला. काही ठिकाणी शेतात पुरेसा ओलावा नसल्याने पिकांची वाढ थांबली, तर काही ठिकाणी पाण्याअभावी उत्पादनावर वाईट परिणाम होण्याची भीती निर्माण झाली. बियाणे, खत, कीटकनाशके, मजुरी आणि इतर गरजेच्या गोष्टींवर शेतकऱ्यांनी आधीच मोठा पैसा खर्च केला होता. आता हे आर्थिक नुकसान भरून काढणे त्यांना कठीण जात आहे.

उत्पादन कमी झाले तर शेतीवर केलेला खर्च कसा निघणार, घरच्या गरजा कशा भागणार आणि पुढच्या पिकाची तयारी कशी करायची, ही शेतकऱ्यांची सर्वात मोठी चिंता आहे. अशा कठीण काळात सरकारने दिलेली आर्थिक मदत त्यांच्यासाठी महत्त्वाची ठरत आहे.

दिवाळी हा आनंदाचा आणि उत्साहाचा सण आहे. मात्र दुष्काळाचा फटका बसलेल्या अनेक शेतकरी कुटुंबांसाठी यंदा सण साजरा करणेही अवघड झाले होते. शेतीतील नुकसान आणि उत्पन्नाबाबतची अनिश्चितता यामुळे ग्रामीण भागात आर्थिक ताण वाढला होता. बाधित शेतकऱ्यांना तातडीने दिलासा मिळावा, या हेतूने सरकारने त्यांच्या खात्यांत ५-५ हजार रुपये जमा केले.

सणाआधीच पैसे खात्यात आल्याने घरगुती गरजा भागवणे, दिवाळीची खरेदी करणे आणि रोजच्या खर्चात थोडी सोय होणे अशी शेतकऱ्यांना अपेक्षा आहे. ही रक्कम शेतीतील संभाव्य नुकसान पूर्णपणे भरून काढू शकत नाही, हे खरे. तरीही संकटाच्या काळात सरकारकडून मिळालेला हा आर्थिक आधार दिलासा देणारे पाऊल मानले जात आहे.

जिल्ह्यात या मदत योजनेचा लाभ ३ लाख ५ हजार २७४ शेतकऱ्यांना देण्यात आला. प्रत्येक पात्र शेतकऱ्याच्या खात्यात ५ हजार रुपये याप्रमाणे एकूण १५२ कोटी ६३ लाख ७० हजार रुपये जमा झाले. बाधित शेतकऱ्यांपर्यंत मदत पोहोचवण्याची प्रक्रिया प्रशासनाकडून सुरू असून लाभार्थ्यांची संख्या आणखी वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे जिल्ह्यातील इतर पात्र शेतकऱ्यांनाही दिलासा मिळेल, अशी अपेक्षा आहे.

सरकारचे प्रयत्न केवळ तातडीच्या आर्थिक मदतीपुरते मर्यादित नाहीत. कमी पाऊस आणि दुष्काळामुळे ज्या शेतकऱ्यांच्या पिकांचे नुकसान झाले, त्यांना नियमानुसार भरपाई देण्याची प्रक्रियाही महत्त्वाची आहे. पीक नुकसानीचा अंदाज घेऊन आणि पात्रतेनुसार शेतकऱ्यांना दिलासा देण्यासाठी पावले उचलली जात आहेत. जाहीर झालेल्या मदतीचा लाभ यंदा नैसर्गिक परिस्थितीमुळे मोठे नुकसान सोसावे लागलेल्या सर्व कुटुंबांपर्यंत लवकरात लवकर पोहोचेल, अशी शेतकऱ्यांना आशा आहे.

दिवाळीआधी मिळालेल्या ५ हजार रुपयांमुळे शेतकऱ्यांना तातडीचा दिलासा मिळाला असला, तरी त्यांच्यापुढची आव्हाने संपलेली नाहीत. रब्बी हंगामाची पेरणी, शेतीची मशागत, बियाणे आणि खतांची सोय यासाठी त्यांना पुन्हा भांडवल लागणार आहे. त्यामुळे पीक नुकसानीची योग्य भरपाई वेळेत मिळावी आणि दुष्काळाची स्थिती पाहता अतिरिक्त मदतही दिली जावी, अशी शेतकऱ्यांची अपेक्षा आहे.

एकंदरीत, कमी पावसामुळे आर्थिक अडचणीत सापडलेल्या नागपूर जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांसाठी दिवाळीआधी १५२ कोटी ६३ लाख ७० हजार रुपयांची मदत पोहोचणे हा मोठा दिलासा आहे. यंदा पावसाअभावी शेतात अपेक्षेएवढे पीक डोलले नाही, पण सरकारच्या या आर्थिक मदतीमुळे हजारो शेतकरी कुटुंबांच्या सणाच्या आनंदाला काही प्रमाणात आधार नक्कीच मिळाला आहे.