कादंबरीकार ना. सी. फडके यांचा आज स्मृतिदिन; २२ ऑक्टोबरच्या इतिहासातील नोंदी

आज २२ ऑक्टोबर. मराठी साहित्यातील अतिशय लोकप्रिय आणि ज्येष्ठ कादंबरीकार, लघुकथाकार व निबंधकार नारायण सीताराम फडके, म्हणजेच ना. सी. फडके, यांचा आज स्मृतिदिन आहे. त्यांचा जन्म ४ ऑगस्ट १८९४ रोजी झाला होता. त्यांचे निधन १९७८ मध्ये झाले.

फडके यांची लेखनशैली लालित्यपूर्ण आणि सोपी होती. त्या जोरावर त्यांनी लाखो वाचकांच्या मनावर राज्य केले. 'दौलत', 'जादुगार' आणि 'अटकपार' यांसारख्या अनेक प्रसिद्ध कादंबऱ्या त्यांनी लिहिल्या. त्यामुळे मराठी कथा आणि कादंबरीच्या विश्वाला नवी झळाळी मिळाली.

तंत्रशुद्ध आणि आकर्षक कथानकाची मांडणी हे त्यांच्या लेखनाचे प्रमुख वैशिष्ट्य मानले जाते. मराठी साहित्यात लघुकथा या प्रकाराला त्यांनी स्वतंत्र आणि प्रतिष्ठेचे स्थान मिळवून दिले.

साहित्यातील त्यांच्या अतुलनीय योगदानाबद्दल १९४० मध्ये रत्नागिरी येथे भरलेल्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद त्यांना भूषवायला मिळाले. भारत सरकारनेही त्यांच्या साहित्यसेवेचा गौरव करून त्यांना 'पद्मभूषण' हा सर्वोच्च सन्मान दिला होता.

आता २२ ऑक्टोबर रोजी देशाच्या आणि जगाच्या इतिहासात घडलेल्या काही महत्त्वाच्या घटना पाहू. उस्शेर कालगणनेनुसार इ. स. पू. ४००४ मध्ये या दिवशी संध्याकाळी सहा वाजता जगाची निर्मिती झाली. १६३३ मध्ये लियावू खाडीच्या लढाईत मिंग राजवंशाने डच ईस्ट इंडिया कंपनीचा पराभव केला. १७९७ मध्ये आंद्रे जॅक्कस गार्नेरिन बलूनमधून १००० मीटर उंच जाऊन पॅराशूटच्या साहाय्याने जमिनीवर उतरणारा पहिला मानव ठरला. १८५९ मध्ये स्पेनने मोरोक्कोविरुद्ध युद्ध घोषित केले, तर १८७५ मध्ये अर्जेंटिनामधील पहिले टेलिग्राफिक कनेक्शन सुरू झाले.

१९२७ मध्ये निकोला टेस्लाने सिंगल-फेज इलेक्ट्रिकसह सहा नवीन शोध लावले. १९३८ मध्ये चेस्टर कार्लसनने जगातील पहिले झेरॉक्स मशीन बनवले. १९६३ मध्ये पंतप्रधान पं. जवाहरलाल नेहरू यांच्या हस्ते भाक्रा धरण राष्ट्राला अर्पण करण्यात आले. १९६४ मध्ये फ्रेन्च लेखक, कवी आणि तत्त्वज्ञ जेआँ-पॉल सार्त्र यांना नोबेल पुरस्कार मिळाला, पण त्यांनी तो नाकारला. १९७५ मध्ये सोव्हिएत मानवविरहित स्पेस मिशन व्हेनेरा ९ शुक्रावर उतरले. १९९२ मध्ये स्पेस शटल कोलंबियाचे STS-52 वर प्रक्षेपण झाले. १९९४ मध्ये भारतीय उद्योगपती नवीनभाई सी. दवे यांना ब्रिटनच्या महाराणी एलिझाबेथ यांचा उद्योग व शिक्षण क्षेत्रातील कार्याबद्दलचा कोट ऑफ आर्म्स पुरस्कार जाहीर झाला. २००८ मध्ये भारताने पहिल्या मानवविरहित चांद्रयान-१ चे प्रक्षेपण केले.

या तारखेला जन्मलेल्यांमध्ये पोर्तुगालचा राजा जॉन (पाचवा) (१६८९, मृत्यू ३१ जुलै १७५०), अमृतानुभवी संत तीर्थराम हिरानंद गोसावी ऊर्फ स्वामी रामतीर्थ (१८७३, मृत्यू १७ ऑक्टोबर १९०६) आणि भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक अश्फाक़ुला खान (१९००, मृत्यू १९ डिसेंबर १९२७) यांचा समावेश आहे. जयपूरचे महाराजा भवानी सिंग (१९३१, मृत्यू १७ एप्रिल २०११), चित्रपट अभिनेते व पटकथा आणि संवाद लेखक कादर खान (१९३७, मृत्यू ३१ डिसेंबर २०१८) आणि आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे छायाचित्रकार रघूवीर सिंह (१९४२, मृत्यू १८ एप्रिल १९९९) यांचाही जन्म याच दिवशी झाला. भारतीय वंशाचे अमेरिकन डॉक्टर व लेखक दीपक चोप्रा (१९४७), इंग्लंडचे गोलंदाज माईक हेंड्रिक (१९४८), भारतीय अंतराळ शास्त्रज्ञ ए.एस. किरण कुमार (१९५२), केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा (१९६४) आणि अभिनेत्री परिणीती चोप्रा (१९८८) यांचाही जन्म २२ ऑक्टोबरचा.

निधनाच्या नोंदींमध्ये इंडियन जर्नल ऑफ मेडिकल रिसर्चचे संस्थापक चार्ल्स पार्डे ल्यूकिस (१९१७) आणि थोर देशभक्त बॅ. विठ्ठलभाई पटेल (१९३३, जन्म १८ फेब्रुवारी १८७१) यांचा समावेश आहे. साहित्यिक व वक्ते नारायण सीताराम फडके (१९७८) यांचे निधनही याच दिवशी झाले. देहदान चळवळीचे पुरस्कर्ते आणि देहदान सहाय्यक मंडळाचे संस्थापक ग. म. सोहोनी (१९९१), हिंदी चित्रपटांतील खलनायक अजित खान (१९९८, जन्म २७ जानेवारी १९२२), अहमदनगर एज्युकेशन सोसायटीचे प्रमुख कार्यवाह, सामाजिक कार्यकर्ते व उद्योगपती अशोक मोतीलाल फिरोदिया (२०००) आणि भारतीय दिग्दर्शक व सिनेमॅटोग्राफर अशोक कुमार (२०१४) यांचेही निधन या तारखेला झाले.