मिरा-भाईंदरची हवा खराब, AQI १९२; १५० बांधकामांना नोटीस दिली तरी धूळ तशीच

मिरा-भाईंदर शहरातली हवा दिवसेंदिवस खराब होत चालली आहे. शहरात सुरू असलेल्या वेगवेगळ्या विकासकामांमुळे प्रदूषणाचा प्रश्न गंभीर झाला असून, लोकांच्या आरोग्यावर त्याचा वाईट परिणाम होईल, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे. हवेचा गुणवत्ता निर्देशांक, म्हणजेच एअर क्वालिटी इंडेक्स (AQI), १९२ वर पोहोचल्याची नोंद झाली आहे.

ऑक्टोबर महिन्यातला वाढता उकाडा एका बाजूला आहे आणि दुसरीकडे हवेत धुरके पसरले आहे, शिवाय बांधकामांमधून धूळ उडत आहे. अशा दुहेरी संकटाला मिरा-भाईंदरकरांना तोंड द्यावे लागत आहे.

महापालिकेने सुमारे १५० बांधकामांना नोटिसा बजावल्या आहेत, अशी माहिती समोर आली आहे. पण प्रत्यक्षात धूळ आटोक्यात ठेवण्यासाठी प्रभावी उपाय कुठे दिसत नाहीत, अशा तक्रारी नागरिक करत आहेत. शहराचा विकास नेमका कोणाच्या किमतीवर चालला आहे, असा संतप्त सवालही लोक विचारत आहेत.

शहरात खासगी बांधकाम प्रकल्प, मेट्रोचे काम, रस्त्यांची खोदाई तसेच गटारे आणि नाल्यांची कामे सुरू आहेत. त्यामुळे अनेक भागांत धुळीचे प्रमाण वाढलेले दिसते. त्यात वाहनांची वर्दळ वाढली आहे आणि हवेत प्रदूषक साचून राहतात, म्हणून हवेची गुणवत्ता घसरत असल्याची चिंता व्यक्त होत आहे.

उपलब्ध आकडेवारीनुसार हवेतील पीएम २.५ या अतिसूक्ष्म कणांचे प्रमाण प्रति घनमीटर ११४ मायक्रोग्रॅम नोंदले गेले आहे, तर पीएम १० कणांचे प्रमाण १४१ मायक्रोग्रॅम आहे. हे आकडे कोणत्या कालावधीतले आहेत आणि कोणत्या निरीक्षण केंद्रावरचे आहेत, यावरून त्यांचा अर्थ लावावा लागेल. तरीही हवेतले सूक्ष्म कण वाढत असल्याने लोकांच्या आरोग्याची चिंता वाढली आहे.

AQI १९२ म्हणजे काय, हेही समजून घ्यायला हवे. हवेतल्या प्रदूषणाची पातळी कळावी यासाठी हा निर्देशांक वापरला जातो. भारताच्या वर्गीकरणानुसार १०१ ते २०० हा स्तर मध्यम (Moderate) श्रेणीत येतो. त्यामुळे १९२ हा या श्रेणीतला वरचा स्तर आहे. या पातळीवर संवेदनशील लोकांना श्वास घेताना त्रास होऊ शकतो. शहराच्या हवामान कृती आराखड्यातही बांधकामांतली धूळ, कच्चे रस्ते आणि वाहनांचा धूर हे प्रदूषणाचे महत्त्वाचे स्रोत असल्याचे नमूद केले आहे.

हा प्रश्न फक्त बांधकामांपुरता नाही, तर शहराच्या एकूण विकास नियोजनाशीही जोडलेला आहे. म्हणून प्रदूषणाची कारणे नीट ओळखून त्यावर दीर्घकाळ टिकणारे उपाय करणे गरजेचे आहे. लोकांना स्वच्छ हवा मिळायची असेल, तर प्रशासनाची कारवाई, बांधकाम व्यावसायिकांची जबाबदारी आणि नियमांचे काटेकोर पालन, या तिन्ही गोष्टी महत्त्वाच्या आहेत. स्वच्छ हवा नेमकी कधी मिळणार, याची वाट मिरा-भाईंदरकर पाहत आहेत.