अमिताभ बच्चन यांचा ८४वा वाढदिवस; पाच दशकांहून अधिक काळ चित्रपटसृष्टीवर छाप

बॉलिवूडचे महानायक म्हणून ओळखले जाणारे ज्येष्ठ अभिनेते अमिताभ बच्चन यांचा आज, ११ ऑक्टोबर रोजी ८४वा वाढदिवस आहे. दमदार अभिनय, भारदस्त आवाज आणि अष्टपैलू व्यक्तिमत्त्व यांच्या जोरावर त्यांनी पाच दशकांहून अधिक काळ भारतीय चित्रपटसृष्टीवर आपली छाप उमटवली आहे. अनेक चढ-उतार पाहूनही त्यांनी मनोरंजनविश्वात स्वतःची वेगळी जागा तयार केली आणि आजही त्यांची लोकप्रियता टिकून आहे.

अमिताभ बच्चन यांचा जन्म ११ ऑक्टोबर १९४२ रोजी उत्तर प्रदेशातील प्रयागराज येथे झाला. त्यांचे वडील हरिवंश राय बच्चन हे हिंदी साहित्यविश्वातील प्रसिद्ध कवी होते. घरात साहित्याचा वारसा असलेल्या अमिताभ यांनी दिल्लीतील किरोडीमल महाविद्यालयातून विज्ञान शाखेची पदवी घेतली. नोकरीच्या शोधात ते पुढे कोलकाता येथे गेले आणि तिथे काही कंपन्यांमध्ये त्यांनी काम केले. पण अभिनयाची आवड मनात होती आणि तीच त्यांना चित्रपटसृष्टीकडे घेऊन आली.

१९६९ मध्ये 'सात हिंदुस्तानी' या चित्रपटातून त्यांनी हिंदी चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले, पण या चित्रपटाला अपेक्षित यश मिळाले नाही. कारकिर्दीच्या सुरुवातीला त्यांना अनेक अडचणींना तोंड द्यावे लागले. उंची आणि आवाज यावरून त्यांच्यावर टीकाही झाली. आवाजामुळे ऑल इंडिया रेडिओमध्ये त्यांना नोकरी नाकारण्यात आली, असेही सांगितले जाते.

त्यांच्या उंचीमुळे काही अभिनेत्री त्यांच्यासोबत काम करायला तयार नसल्याची चर्चाही त्या काळात होती, त्यामुळे सुरुवातीला अनेक संधी त्यांच्या हातून गेल्या. मात्र ज्या आवाजामुळे नकार मिळाला, तोच पुढे त्यांची खास ओळख ठरला. भारदस्त आवाज आणि दमदार संवादफेक यांनी प्रेक्षकांच्या मनावर वेगळीच छाप पाडली.

१९७१ मध्ये राजेश खन्ना यांच्यासोबत आलेल्या 'आनंद' या चित्रपटामुळे प्रेक्षकांचे लक्ष अमिताभ बच्चन यांच्याकडे गेले. त्यातील त्यांची सहाय्यक भूमिका विशेष लक्षवेधी ठरली. त्यानंतर १९७३ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या 'जंजीर'ने त्यांच्या कारकिर्दीला मोठे वळण दिले आणि ते लोकप्रियतेच्या शिखराकडे वाटचाल करू लागले.

१९७५ मध्ये आलेल्या 'दीवार' आणि 'शोले' या चित्रपटांनी त्यांची लोकप्रियता आणखी वाढवली. अन्यायाविरुद्ध लढणारा नायक आणि प्रभावी संवादफेक यामुळे 'अँग्री यंग मॅन' ही त्यांची प्रतिमा प्रेक्षकांच्या मनात पक्की झाली.

'डॉन', 'त्रिशूल', 'मुकद्दर का सिकंदर', 'अभिमान', 'अमर अकबर अँथनी', 'लावारिस', 'बागबान', 'पा' आणि 'पिकू' अशा अनेक चित्रपटांतून त्यांनी अभिनयाची विविध रूपे प्रेक्षकांसमोर आणली. अ‍ॅक्शन, विनोद, कौटुंबिक नाट्य आणि भावनिक भूमिका अशा वेगवेगळ्या प्रकारच्या चित्रपटांत त्यांनी आपली छाप उमटवली.

चित्रपटांसोबत छोट्या पडद्यावरही त्यांनी यश मिळवले. 'कौन बनेगा करोडपती' या लोकप्रिय कार्यक्रमाच्या सूत्रसंचालनातून प्रेक्षकांशी त्यांचे वेगळे नाते तयार झाले. बदलत्या काळानुसार स्वतःमध्ये बदल करत त्यांनी नव्या पिढीतील प्रेक्षकांनाही आपलेसे केले.

२०१९ मध्ये एका रेडिओ चॅनेलच्या सर्वेक्षणात मिळालेल्या मतांच्या आधारे त्यांना 'शतकातील मेगास्टार' ही उपाधी मिळाल्याचा उल्लेख करण्यात आला होता. अनेक दशकांचा अभिनयप्रवास, असंख्य गाजलेले चित्रपट आणि प्रेक्षकांचे प्रेम यामुळे अमिताभ बच्चन यांचे नाव भारतीय चित्रपटसृष्टीच्या इतिहासात कायम स्मरणात राहील.