लक्ष्मीपूजनाला कोणते श्लोक म्हणावेत: गणेश वंदनेपासून दीपपूजेपर्यंत

दिवाळीच्या लक्ष्मीपूजनात सुख, समृद्धी आणि ऐश्वर्य मिळावे म्हणून देवी लक्ष्मी आणि भगवान गणेशाची आराधना केली जाते. या दिवशी विशिष्ट श्लोक आणि स्तोत्रे म्हटल्याने घरातील नकारात्मकता दूर होते आणि सकारात्मक ऊर्जा येते, असे मानले जाते. पूजेच्या सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत म्हणायचे महत्त्वाचे श्लोक पुढीलप्रमाणे आहेत.

कोणत्याही पूजेची सुरुवात गणेश वंदनेने करण्याची परंपरा आहे, म्हणजे पूजेत कोणतेही विघ्न येत नाही. त्यासाठी हा श्लोक म्हणावा.

वक्रतुण्ड महाकाय सूर्यकोटि समप्रभ। निर्विघ्नं कुरु मे देव सर्वकार्येषु सर्वदा॥

याचा अर्थ असा: हे वाकडी सोंड असलेल्या, विशाल शरीराच्या आणि कोट्यवधी सूर्यांचे तेज असलेल्या गणपती बाप्पा, माझी सर्व कामे नेहमी विघ्नाशिवाय पूर्ण होऊ देत.

लक्ष्मीपूजनात देवीचे ध्यान करताना हा प्रसिद्ध श्लोक म्हटला जातो.

नमस्तेऽस्तु महामाये श्रीपीठे सूरपूजिते। शङ्खचक्रगदाहस्ते महालक्ष्मी नमोऽस्तु ते॥

अर्थ: हे महामाये, देवलोकात पूजल्या जाणाऱ्या श्रीपीठावर विराजमान देवी, तुझ्या हातात शंख, चक्र आणि गदा आहे. हे महालक्ष्मी, तुला माझा नमस्कार असो.

घरात धनधान्य, सुख आणि वैभव टिकून राहावे यासाठी पुढील मंत्राचा जप अतिशय फलदायी मानला जातो.

सर्वमङ्गलमाङ्गल्ये शिवे सर्वार्थसाधिके। शरण्ये त्र्यम्बके गौरि नारायणि नमोऽस्तु ते॥

अर्थ: सर्व मंगल गोष्टींतही मंगल असलेल्या, कल्याण करणाऱ्या, सर्व पुरुषार्थ (धर्म, अर्थ, काम, मोक्ष) साध्य करून देणाऱ्या, शरणागतांचे रक्षण करणाऱ्या, तीन डोळे असलेल्या आणि हे नारायणी (लक्ष्मी), तुला माझा नमस्कार असो.

घरातील गरिबी आणि संकटे दूर व्हावीत म्हणून लक्ष्मीच्या पुढील रूपाची प्रार्थना केली जाते.

पद्मानने पद्मविपद्मपत्रे पद्मप्रिये पद्मदलायताक्षि। विश्वप्रिये विष्णुमनोऽनुकूले त्वत्पादपद्मं मयि संनिधत्स्व॥

अर्थ: कमळासारखे मुख असलेली, कमळाच्या पानावरील पाण्याच्या थेंबाप्रमाणे निष्पाप, कमळ आवडणारी, कमळाच्या पाकळ्यांसारखे मोठे डोळे असलेली, विश्वाला प्रिय आणि भगवान विष्णूच्या मनासारखी वागणारी हे लक्ष्मी, तुझे कमळासारखे पावन चरण माझ्या हृदयात आणि घरात सदैव स्थिर असू दे.

दिवाळी हा दिव्यांचा सण आहे. लक्ष्मीपूजनात लावलेला मुख्य दिवा ज्ञानाचे आणि समृद्धीचे प्रतीक असतो. दिवा लावताना हे श्लोक म्हणावेत.

शुभं करोति कल्याणं आरोग्यं धनसंपदा। शत्रुबुद्धिविनाशाय दीपज्योतिर्नमोऽस्तु ते॥

अर्थ: शुभ आणि कल्याण करणाऱ्या, आरोग्य आणि धनसंपत्ती देणाऱ्या आणि शत्रूच्या दुष्ट बुद्धीचा नाश करणाऱ्या दिव्याच्या ज्योतीला माझा नमस्कार असो.

दीपेन लोकान् जयति दीपेन हन्ति तामसम्। दीपो हरति पापानि दीपज्योतिर्नमोऽस्तु ते॥

नुसते श्लोक न म्हणता संपूर्ण स्तोत्र म्हणायचे असेल, तर लक्ष्मीपूजनाच्या दिवशी तीन स्तोत्रे अतिशय पवित्र मानली जातात. श्री सूक्त (Sri Suktam) हे वेदांतील स्तोत्र असून पूजेच्या वेळी त्याचे पठण सर्वश्रेष्ठ मानले जाते. महालक्ष्मी अष्टक (Mahalakshmi Ashtakam) हे "नमस्तेऽस्तु महामाये" या ओळीने सुरू होते आणि म्हणायला सोपे व प्रभावी आहे. आदि शंकराचार्यांनी रचलेले कनकधारा स्तोत्र (Kanakadhara Stotram) धनप्राप्तीसाठी विशेष मानले जाते.

पठण करताना काळजी घ्यावी. आधी पूर्ण स्नान करून स्वच्छ कपडे घालावेत आणि मगच श्लोक म्हणावेत. उच्चार शक्य तितके स्पष्ट आणि शांतपणे करावेत, घाईत पठण करू नये. मंत्र किंवा श्लोकांतील चमत्कारापेक्षा तुमचा भक्तिभाव माता लक्ष्मीला लवकर प्रसन्न करतो, असेही सांगितले आहे.