धनत्रयोदशीला नवी वही घ्या, लक्ष्मीपूजनाला चोपडी पूजन; २०२६ चे मुहूर्त आणि परंपरा

दिवाळी हा भारतीय संस्कृतीतला फार महत्त्वाचा आणि समृद्धीचा सण आहे. व्यापारी वर्गासाठी आणि सर्वसामान्यांसाठीही धनत्रयोदशी आणि लक्ष्मीपूजन हे दोन दिवस खास असतात. नव्या वर्षाच्या हिशोबासाठी वही किंवा चोपडी (खाता-बही) खरेदी करायची आणि तिची पूजा करायची, ही अत्यंत पवित्र परंपरा मानली जाते.

पंचांगानुसार वही खरेदीसाठी धनत्रयोदशीचा दिवस सर्वोत्तम समजला जातो, तर चोपडी पूजन लक्ष्मीपूजनाच्या दिवशी केले जाते. नव्या वहीच्या पहिल्या पानावर कुंकवाने 'श्री', स्वस्तिक आणि 'शुभ-लाभ' लिहायची पद्धत आहे.

यंदा शुक्रवारी, ६ नोव्हेंबरला त्रयोदशी तिथी १०:३० वाजता सुरू होणार आहे. त्या दिवशी दिवसा खरेदीची शुभ वेळ सकाळी १०:३० ते दुपारी २:१५ पर्यंत आहे, कारण तेव्हा उत्तम चौघडिया आणि त्रयोदशी ऊर्जा असते. संध्याकाळी प्रदोष काळात ६:०२ ते रात्री ७:५७ पर्यंत खरेदी आणि पूजेचा मुहूर्त आहे. हा काळ स्थिर लग्न, म्हणजे वृषभ काळ असल्याने वही खरेदीसाठी आणि घरी आणण्यासाठी अत्यंत शुभ मानला जातो.

रविवारी, ८ नोव्हेंबरला अमावस्या तिथी सकाळी ११:२७ वाजता सुरू होणार आहे. चोपडी पूजनाचा मुख्य शुभ मुहूर्त संध्याकाळी ५:३१ ते रात्री १०:२७ पर्यंत आहे. या काळात शुभ, अमृत आणि चर चौघडिया मिळतील. प्रदोष काळातला पूजा मुहूर्त संध्याकाळी ६:१४ ते रात्री ८:१३ पर्यंत आहे.

शुभ मुहूर्तावरच वही का घ्यायची, असा प्रश्न पडतो. हिंदू धर्मात आणि ज्योतिषशास्त्रात नव्या कामाची सुरुवात किंवा महत्त्वाची खरेदी शुभ मुहूर्तावर करायला खूप महत्त्व आहे. वही म्हणजे नुसती कागदाची पुस्तिका नाही, ती आपल्या आर्थिक आयुष्याचा, कष्टाचा आणि भाग्याचा आरसा असते, असे सांगितले जाते.

धनत्रयोदशी आणि लक्ष्मीपूजनाच्या दिवशी ब्रह्मांडात धन, ऐश्वर्य आणि समृद्धीच्या लहरी मोठ्या प्रमाणावर कार्यरत असतात. ज्योतिषशास्त्रानुसार प्रदोष काळात वृषभ लग्न, म्हणजे स्थिर लग्न असते, तेव्हा केलेली खरेदी घरात स्थिर ऐश्वर्य आणते. मुहूर्तावर वही आणली, तर व्यवसायात किंवा नोकरीत पैशांची आवक स्थिर राहते आणि विनाकारण खर्च होत नाही, अशी श्रद्धा आहे.

नवी वही घेणे म्हणजे जुन्या हिशोबांची पूर्तता करून नव्या, कोऱ्या आणि सकारात्मक ऊर्जेची सुरुवात करणे. शुभ मुहूर्तावर आणलेल्या वहीत नोंदवल्या जाणाऱ्या व्यवहारांमध्ये 'बरकत', म्हणजे वाढ होते. त्यामुळे व्यवसायावरचे कर्ज फिटायला मदत होते आणि आर्थिक व्यवहार सुरळीत चालतात, असे मानले जाते.

दिवाळीच्या पूजेत फक्त पैशाची नाही, तर बुद्धी आणि ज्ञानाचीही पूजा होते. माता लक्ष्मी धन देते, श्री गणेश ते धन नीट वापरण्याची बुद्धी म्हणजे विवेक देतात, आणि माता सरस्वती व्यवहारांमध्ये पारदर्शकता आणि ज्ञान देते. हिशोबाची वही किंवा चोपडी हे सरस्वतीचे प्रतीक आहे. म्हणून मुहूर्तावर वही आणून तिची पूजा केली, तर या तिन्ही देवतांचा आशीर्वाद एकाच वेळी मिळतो.

शास्त्राप्रमाणे, वेळ पाळून आणि आदराने एखादी गोष्ट केली की मनात त्या कामाबद्दल खूप सकारात्मकता निर्माण होते. शुभ मुहूर्तावर आणलेली वही नव्या वर्षात सचोटीने, प्रामाणिकपणे आणि फायदेशीर व्यापार करायचा संकल्प पक्का करते.

वही घेताना तिचे कव्हर म्हणजे पुठ्ठा शक्यतो लाल, पिवळ्या किंवा हिरव्या रंगाचे असावे. काळ्या रंगाची वही घेणे टाळावे. लक्ष्मीपूजनाच्या दिवशी पहिल्या पानावर कुंकवाने 'श्री', 'स्वास्तिक' आणि 'शुभ-लाभ' लिहावे आणि त्यानंतरच पुढच्या वर्षाचे हिशोब किंवा नवे संकल्प लिहायला सुरुवात करावी.

आजकाल अनेक जण कॉम्प्युटर किंवा लॅपटॉपवर हिशोब ठेवतात. अशा वेळी लॅपटॉप किंवा अकाउंटिंग सॉफ्टवेअरची पूजा केली तरी चाळीस वर्षांची परंपरा म्हणून एक छोटीशी का होईना नवी डायरी किंवा वही आणून तिची पूजा अवश्य करावी, असे सांगितले आहे.