कोयना नदीपात्रातील पाणी झपाट्याने घटले, पाटण तालुक्यात पाणीटंचाईची भीती

मल्हारपेठ : पाटण तालुक्यात यंदा पावसाने शेवटच्या टप्प्यात ओढ दिली. त्यामुळे खरीप हंगामाला मोठा फटका बसला आहे. आता कोयना नदीपात्रातील निसरे बंधाऱ्याजवळची पाणीपातळीही झपाट्याने कमी होत असल्याचे दिसत आहे. अनेक ठिकाणी नदीपात्र उघडे पडू लागले असून पाण्याचा खडखडाट जाणवू लागला आहे.

पुढच्या काळात पाणीटंचाईची समस्या आणखी गंभीर होण्याची शक्यता असल्याने शेतकरी चिंतेत आहेत. पिण्याच्या पाण्याला प्राधान्य द्यावे लागणार आहे. अशा वेळी शेतीच्या सिंचनासाठी पाणी कुठून मिळणार, हा प्रश्न शेतकऱ्यांसमोर उभा राहिला आहे.

पाटण तालुक्याच्या पश्चिम भागातील शेती मोठ्या प्रमाणात पावसावर अवलंबून आहे. कोयना नदी आणि आसपासच्या जलस्रोतांचा आधार असलेल्या गावांतही पावसाने पाठ फिरवली आहे. त्यामुळे पाण्याचे नियोजन करण्याची वेळ आली आहे.

खरीप हंगामाच्या शेवटी पाऊस थांबल्याने कडधान्ये, तृणधान्ये आणि इतर पिकांच्या वाढीवर वाईट परिणाम झाला आहे. काही भागांत पिके सुकण्याची भीती आहे. शेतकऱ्यांना आधीच आर्थिक अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. त्यात नदीपात्रातील पाणी कमी होत असल्याने येणाऱ्या रब्बी हंगामासाठी आणि उन्हाळ्यातील शेतीसाठी पाण्याचा प्रश्न गंभीर होण्याची चिन्हे आहेत.

कोयना धरणातील पाणी पिण्यासाठी, शेतीसाठी आणि इतर गरजांसाठी वापरले जाते. पाण्याची उपलब्धता मर्यादित होऊ लागली, तर पिण्याच्या पाण्याला प्राधान्य देऊन वाटपाचे नियोजन करावे लागते. धरणातील पाणी पिण्यासाठी सोडण्याची मागणी होत असताना, शेतीच्या सिंचनासाठी मिळणाऱ्या पाण्यावर मर्यादा येण्याची शक्यता शेतकऱ्यांना सतावत आहे.

शेतीला वेळेवर पाणी मिळाले नाही, तर उभ्या पिकांचे नुकसान होईल. शिवाय पुढच्या हंगामाचे आर्थिक गणितही बिघडू शकते. पावसाअभावी आधीच अडचणीत आलेल्या शेतकऱ्यांसाठी सिंचनाचा प्रश्न आणखी डोकेदुखी ठरू शकतो. म्हणूनच पिण्याच्या पाण्याची गरज आणि शेतीसाठी लागणारे पाणी यांचा समतोल राखून नियोजन करावे, अशी मागणी होत आहे.

पावसाळा संपल्यानंतर नदी, नाले, ओढे आणि विहिरींतील पाणीसाठा हळूहळू कमी होतो. यंदा पावसाने शेवटच्या टप्प्यात ओढ दिल्याने त्याचा परिणाम जास्त तीव्रतेने जाणवण्याची शक्यता आहे. कोयना नदीपात्रातील पाणी कमी होत असल्याने नदीकाठच्या गावांतील शेती, पाणीपुरवठा योजना आणि दैनंदिन गरजांबद्दल चिंता व्यक्त केली जात आहे.

सध्याची परिस्थिती पाहता पाण्याचा काटकसरीने वापर करणे आवश्यक आहे. पिण्याच्या पाण्याची नासाडी टाळणे आणि शेतीसाठी असलेले पाणी नियोजनपूर्वक वापरणे गरजेचे आहे. पाण्याची उपलब्धता आणि संभाव्य मागणी यांचा आढावा घेऊन प्रशासनाने वेळेत उपाययोजना केल्या, तर पुढच्या अडचणींची तीव्रता कमी करता येईल.

पाटण तालुक्यातील शेतकऱ्यांसमोर खरीप पिकांचे नुकसान, वाढता शेतीखर्च आणि येत्या काळातील पाणीटंचाई अशी आव्हाने आहेत. उपलब्ध जलसाठ्याचे नीट नियोजन करून शेतीसाठी लागणाऱ्या पाण्याबाबत स्पष्ट धोरण ठरवण्याची गरज आहे. नदीपात्रातील पाणीपातळी, धरणातील साठा आणि पिण्याच्या पाण्याची पुढची गरज लक्षात घेऊन संबंधित विभागांनी मिळून निर्णय घेणे महत्त्वाचे आहे.

टंचाईग्रस्त होऊ शकणाऱ्या गावांचा आढावा घेणे, पाणीपुरवठा योजनांची स्थिती तपासणे आणि पाणी काटकसरीने वापरण्याबाबत जनजागृती करणे आवश्यक आहे. शेतकऱ्यांना सिंचनासाठी किती पाणी आणि कोणत्या काळात मिळू शकेल, याची स्पष्ट माहिती मिळणेही महत्त्वाचे आहे.

एकूणच, कोयना नदीपात्रातील घटती पाणीपातळी हा पाटण तालुक्यासाठी येणाऱ्या पाणीटंचाईचा इशारा मानला जात आहे. पावसाने दिलेली ओढ आणि सिंचनाच्या पाण्याची अनिश्चितता यामुळे शेतकरी आधीच अडचणीत आहेत. आता पाण्याचे योग्य नियोजन, काटकसरीचा वापर आणि वेळेवर प्रशासकीय उपाययोजना यांवरच पुढच्या काळातील टंचाईची तीव्रता अवलंबून राहणार आहे.