खाडीत प्रदर्शन नाही आणि 'A' प्रमाणपत्र, तरी रणवीरच्या 'धुरंधर'ची हवा; ही आहेत सात कारणं

रणवीर सिंहची 'धुरंधर' फ्रँचायझी सध्या बॉक्स ऑफिसवर जोरदार चर्चेत आहे. खाडी देशांत हे चित्रपट प्रदर्शित झालेले नाहीत, त्यांना प्रौढ प्रेक्षकांसाठीचं 'A' प्रमाणपत्र आहे आणि हमजा अली मजारी ही व्यक्तिरेखा लोकांना भावली आहे. अशा एकूण सात मुद्द्यांमुळे या चित्रपटांची कामगिरी बोलली जात आहे.

चित्रपट चालण्यासाठी मोठं बजेट, नामवंत कलाकार आणि सर्व वयोगटांचे प्रेक्षक लागतात, असं साधारण मानलं जातं. पण काही चित्रपट हे गणित मोडून काढतात. 'धुरंधर'ची चर्चा नेमकी त्यामुळेच होतेय. हमजा अली मजारीच्या भूमिकेतला रणवीरचा अभिनय, चित्रपटांचा व्यावसायिक प्रवास आणि प्रेक्षकांशी जुळलेलं नातं यामुळे ही फ्रँचायझी वेगळी उठून दिसते.

पहिला मुद्दा आहे Rs १,००० कोटींच्या हिंदी नेट कलेक्शनचा. 'धुरंधर: द रिव्हेंज'च्या कमाईबद्दल रणवीर सिंहचं नाव खूप घेतलं गेलं. हिंदी चित्रपटांच्या कमाईचे विक्रम, नेट कलेक्शन आणि वेगवेगळ्या भाषांतला व्यवसाय यामुळे या फ्रँचायझीला महत्त्व आलं आहे. मात्र Rs १,००० कोटींचा टप्पा गाठल्याचे जे दावे केले जातात, ते अधिकृत बॉक्स ऑफिस आकडेवारीवर तपासून घ्यावे लागतील. नेट कलेक्शन, भारतातली एकूण कमाई आणि जगभरातलं ग्रॉस कलेक्शन या तिन्हींत फरक असतो.

दुसरा मुद्दा खाडी देशांचा. तिथे चित्रपट प्रदर्शित न झाल्यामुळे तिथल्या प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचायला मर्यादा आल्या, असं म्हटलं जातं. अशा वेळी इतर बाजारपेठांमधला प्रतिसाद आणि भारतातली कमाई जास्त महत्त्वाची ठरते. परदेशी बाजारपेठेत चित्रपट मिळतो की नाही, याचा एकूण व्यवसायावर परिणाम होतो, म्हणून कामगिरी जोखताना प्रदर्शन किती ठिकाणी झालं हेही पाहावं लागतं.

तिसरा मुद्दा 'A' प्रमाणपत्राचा. या प्रमाणपत्रामुळे चित्रपट फक्त १८ वर्षं किंवा त्याहून जास्त वयाच्या प्रेक्षकांना पाहता येतो, त्यामुळे लहान मुलांना थिएटरमध्ये प्रवेश मिळत नाही. व्यापक प्रेक्षकवर्गापर्यंत जाण्यात ही अडचण ठरू शकते. तरीही प्रौढ प्रेक्षकांमधली लोकप्रियता, कथेबद्दलची उत्सुकता आणि अभिनयाची चर्चा यामुळे चित्रपटाला प्रतिसाद मिळू शकतो.

चौथा मुद्दा म्हणजे रणवीरने साकारलेला हमजा अली मजारी. त्याची देहबोली, संयमित आवाज, चालण्याची ढब आणि पडद्यावरची उपस्थिती यामुळे हे पात्र वेगळं ठरतं. हमजा आणि त्याची खरी ओळख असलेला जसकीरत सिंह रंगी यांच्यातला फरक दाखवताना रणवीरने अभिनयाच्या अनेक बाजू दाखवल्या आहेत. त्यामुळे ही भूमिका फक्त ॲक्शनपुरती राहत नाही, तर पात्राच्या स्वभावातले आणि भावविश्वातले बदलही प्रेक्षकांसमोर येतात.

पाचवा मुद्दा शारीरिक परिवर्तनापलीकडच्या अभिनयाचा आहे. रणवीरच्या कामाचा विचार करताना त्याच्या शरीरयष्टीबरोबर भावनिक अभिव्यक्तीकडेही पाहावं लागतं. दोन्ही चित्रपटांत एकाच व्यक्तिरेखेच्या प्रवासाचे वेगवेगळे टप्पे दिसतात. कुठे आक्रमकपणा हवा, तर कुठे संयम आणि भावनिक अस्वस्थता. संवादांइतकीच शांतता, चेहऱ्यावरचे भाव आणि देहबोली यांनाही महत्त्व मिळतं.

सहावा मुद्दा खर्चाच्या तुलनेतल्या कामगिरीचा. फ्रँचायझीचा एकत्रित खर्च Rs २५० ते Rs ३०० कोटी असल्याचा अंदाज मांडला जातो, पण हा आकडा अधिकृतपणे पक्का झालाय का, हे तपासायला हवं. निर्मिती खर्च, प्रसिद्धी आणि वितरणाचा खर्च तसेच एकूण कमाई वेगवेगळ्या पद्धतींनी मोजली जाऊ शकते. निर्मात्यांचा वाटा, वितरकांचे हिशेब आणि इतर बाजारपेठांतला व्यवसाय हेही गृहीत धरावं लागतं.

सातवा मुद्दा हिंदी चित्रपटसृष्टीच्या परंपरेतला. 'शोले', 'मदर इंडिया' आणि 'मुघल-ए-आझम' या चित्रपटांनी भारतीय चित्रपटसृष्टीत मोलाचं स्थान मिळवलं, आणि प्रत्येकाने आपल्या काळात कथा सांगण्याच्या, अभिनयाच्या आणि प्रेक्षकांशी संवादाच्या पद्धतीवर आपली छाप सोडली. 'धुरंधर'ची चर्चा मात्र आजच्या बॉक्स ऑफिसच्या, मोठ्या प्रमाणावरच्या प्रदर्शनाच्या आणि व्यक्तिरेखांच्या लोकप्रियतेच्या संदर्भात होतेय. रणवीर सिंहसाठीही हमजा अली मजारीची भूमिका कारकिर्दीतला लक्षवेधी टप्पा ठरली आहे.