कच्च्या तेलाचा भडका: ब्रेंट 115 डॉलरवर, भारतीय बास्केट 120 डॉलरच्या जवळ

कच्च्या तेलाचे चढे भाव आणि जगभरातून येणारे कमकुवत संकेत यांमुळे भारतातील शेअर बाजारातील गुंतवणूकदारांची चिंता वाढली आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारात Brent Crude सध्या प्रति बॅरल 115 डॉलरच्या आसपास आहे. भारतासाठी महत्त्वाच्या इंडियन क्रूड बास्केटचा भाव तर 119.99 डॉलरवर पोहोचला आहे.

महाग तेलाचा फटका देशाच्या आयात खर्चाला, महागाईला आणि तेल कंपन्यांच्या नफ्याला बसण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे पेट्रोल-डिझेल महाग होणार का, याकडे सगळ्यांचे लक्ष लागले आहे.

अमेरिका आणि इराण यांच्यात युद्ध सुरू झाल्यापासून Brent Crude चे भाव मोठ्या प्रमाणात वाढले आहेत. मागील सत्रात तो प्रति बॅरल 117.41 डॉलरपर्यंत गेला होता आणि 116.72 डॉलरवर बंद झाला. सोमवारी उपलब्ध आकडेवारीनुसार भावात 1.55 टक्के घसरण झाली आणि तो 114.91 डॉलरच्या आसपास व्यवहार करत होता.

सौदी अरेबियात हुती बंडखोरांनी हल्ले केल्यानंतर तेलपुरवठा विस्कळीत होण्याची भीती निर्माण झाली आहे. त्यामुळे जागतिक बाजारात तेलाच्या भावाला आधार मिळत आहे. भाव थोडे उतरले असले, तरी ते अजूनही उच्च पातळीवरच आहेत.

भारताला फक्त Brent Crude चा भावच नाही, तर देश जे कच्चे तेल आयात करतो त्याची किंमतही महत्त्वाची असते. 22 ऑक्टोबर रोजी इंडियन क्रूड बास्केटचा भाव प्रति बॅरल 119.99 डॉलर नोंदवला गेला. ऑक्टोबरमधील सरासरी किंमतही जवळपास 120 डॉलर असल्याचे आकडेवारीत म्हटले आहे. भारत मोठ्या प्रमाणात कच्चे तेल आयात करतो, त्यामुळे भाववाढीचा थेट परिणाम आयात बिलावर होतो. रुपयावर दबाव येण्याची आणि महागाई वाढण्याची शक्यता असते.

तेल विपणन कंपन्यांचा खर्च वाढत आहे. उपलब्ध वृत्तानुसार कंपन्यांना दररोज 500 कोटी रुपयांपेक्षा जास्त नुकसान सोसावे लागत आहे. पेट्रोलवर प्रति लिटर 8 रुपये आणि डिझेलवर प्रति लिटर 9 रुपये तोटा होत असल्याचा अंदाज आहे. शिवाय प्रत्येक LPG सिलिंडरमागे 300 रुपयांची अंडर रिकव्हरी होत असल्याचे सांगितले जाते.

सणासुदीच्या काळात पेट्रोल-डिझेलचे दर वाढण्याची शक्यता कमी मानली जाते. मात्र तेलाचे भाव बराच काळ चढे राहिले, तर कंपन्या वाढलेला खर्च ग्राहकांवर टाकू शकतात. इंधन दरवाढीबाबत कोणताही निश्चित निर्णय जाहीर झालेला नाही.

शुक्रवारी अमेरिकन शेअर बाजारात मोठी घसरण झाली. Dow Jones Industrial Average 652.82 अंकांनी, म्हणजे 1.23 टक्क्यांनी घसरून 52,215.16 वर बंद झाला. S&P 500 मध्ये 0.52 टक्के आणि Nasdaq Composite मध्ये 0.21 टक्के घसरण झाली.

सोमवारी आशियाई बाजारांवरही दबाव होता. जपानचा Nikkei 225 सुमारे 0.26 टक्के, दक्षिण कोरियाचा KOSPI 0.92 टक्के, चीनचा Shanghai Composite 0.36 टक्के आणि सिंगापूरचा Straits Times 0.43 टक्के खाली आला. हाँगकाँगचा Hang Seng मात्र 0.31 टक्के वाढीसह व्यवहार करत होता.

सोमवारी सकाळी 7:36 वाजता GIFT Nifty 22,599.50 वर होता. मागील बंदच्या तुलनेत त्यात 8.50 अंकांची, म्हणजे 0.04 टक्के घसरण होती. त्यामुळे भारतीय बाजाराची सुरुवात जवळपास सपाट होण्याचे संकेत होते. प्रत्यक्ष व्यवहार सुरू झाल्यावर मात्र बाजाराची दिशा बदलू शकते.

या आठवड्यात अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हची बैठक 27 आणि 28 ऑक्टोबर रोजी होणार आहे. ऊर्जेचे भाव वाढत असताना महागाई आणि व्याजदरांबाबत फेड कोणती भूमिका घेते, याकडे जागतिक बाजारांचे लक्ष असेल. तेलाचे भाव, जागतिक घडामोडी आणि फेडचा निर्णय यांचा भारतीय शेअर बाजारावर परिणाम होऊ शकतो. म्हणून गुंतवणूकदारांनी व्यवहार करताना सावध राहणे महत्त्वाचे ठरेल.