जैसलमेरच्या फोर्ट राजवाडातील सोनल आणि रूपल रेस्टॉरंटमागे जुळ्या बहिणींची आख्यायिका

जैसलमेरमध्ये फोर्ट राजवाडातील रेस्टॉरंटना ही नावे कशी पडली, असे कुणालाही विचारले तर दोन बहिणींची गोष्ट सांगितली जाते. सोनल आणि रूपल ही फोर्ट राजवाडा या पंचतारांकित लक्झरी पॅलेस हॉटेलमधील दोन मुख्य रेस्टॉरंट आहेत. हे हॉटेल जैसलमेरमध्ये आहे आणि तिथे सेवा व सुविधांची पूर्ण रेंज मिळते.

स्थानिक आख्यायिकेनुसार या दोघी गुजरातमधील जुळ्या बहिणी होत्या. सोनलचे केस सोनेरी होते, तर रूपलचे चंदेरी. लोकांच्या सांगण्यानुसार त्यांचा संबंध बिकानेर भागातील पुगलच्या राजघराण्याशी जोडला जातो. आज सोनल हे हॉटेलचे फाइन-डायनिंग रेस्टॉरंट आहे, जिथे राजस्थानी प्रादेशिक जेवण मिळते, आणि रूपल हे मल्टी-क्युझिन रेस्टॉरंट आहे.

पुगल हे भाटी राजपूतांचे ठिकाण होते आणि तिथल्या राज्यकर्त्यांचे पूर्वज जैसलमेरच्या भाटी राज्यकर्त्यांसारखेच होते. दोन्ही घराणी शेजारी होती आणि कधी कधी सोयरीकही होती. नावांमध्येही अर्थ दडलेला आहे. सोना म्हणजे सोने आणि रूपा म्हणजे चांदी. राजस्थानी कुटुंबे लग्नात ही दोन्ही धातू देतात, सणावारी घालतात आणि पिढ्यान् पिढ्या जपतात. संध्याकाळच्या उन्हात जैसलमेरचा सँडस्टोन सोनेरी दिसतो आणि पौर्णिमेच्या रात्री वाळवंट चंदेरी होते.

फोर्ट राजवाडाने दोघींना साजेसा स्वभावही दिला आहे. सोनल निवांत, नेटकी आणि परंपरेत रुजलेली आहे. रूपल मनमिळाऊ, गप्पिष्ट आणि गर्दीसाठी नेहमी तयार असते.

सोनलमागची कल्पना साधी आहे: राजस्थानी जेवण सावकाश खाल्ले तर जास्त चवदार लागते. इथले स्वयंपाकघर सेंद्रिय आणि स्थानिक सामग्रीतून प्रादेशिक पदार्थ करते. हॉल घाईच्या नव्हे, तर निवांत डिनरसाठी बनवलेला आहे. वाळवंटात ताज्या भाज्या कमी आणि पाणी मौल्यवान होते, म्हणून स्वयंपाकात डाळी, भरड धान्ये, वाळवलेल्या शेंगा व बोरे, तूप, ताक आणि उष्णतेत टिकणारे मसाले वापरले गेले. त्यातून दाल बाटी चुरमा, लाल मास, केर सांगरी, गट्टे की सब्जी आणि बाजरे की रोटी असे पदार्थ तयार झाले.

दाल बाटी चुरमा म्हणजे भाजलेले गव्हाचे गोळे, मसालेदार डाळ आणि गोड भुगा केलेला चुरमा. पहिल्यांदा येणारे अनेक जण तोच आधी शोधतात. लाल मास हे राजपुतांचे मटण करी आहे, जे मूळ शिकारीच्या मांसापासून बनायचे. त्याचा गडद लाल रंग आणि सुगंध जोधपूरजवळच्या गावात पिकणाऱ्या मथानिया मिरचीमुळे येतो. केर सांगरी ही खेजडीच्या झाडाच्या वाळवलेल्या बोरांची आणि शेंगांची आंबटसर भाजी आहे. ती थारची आहे आणि तिला GI टॅग मिळालेला आहे. गट्टे की सब्जीत बेसनाचे गोळे दह्याच्या रश्श्यात शिजवतात, तर बाजरे की रोटी तूप किंवा लसूण चटणीबरोबर खातात.

रूपल हे चंदेरी बहिणीचे रेस्टॉरंट आहे आणि हॉटेलचे पाहुणे इथे जास्त जमतात. मेन्यूमध्ये राजस्थानी आवडते पदार्थ आहेत आणि देशभरातील व परदेशातील प्रवाशांना ओळखीचे वाटतील असेही पदार्थ आहेत. त्यामुळे कौटुंबिक जेवण, ग्रुप ट्रिप आणि हॉटेलमध्ये उतरलेले लग्नाचे पाहुणे यांच्यासाठी रूपल सोयीचे ठरते.

फोर्ट राजवाडामध्ये एकूण पाच जेवणाची ठिकाणे आहेत: सोनल, रूपल, पाटू बार, सनसेट रूफ टॉप आणि पूल साइड बार्बेक्यू. पाटू बारचे नाव, स्थानिक वृद्धांच्या आठवणीनुसार, पाटू कलालन यांच्यावरून पडले आहे. त्या जुन्या राजस्थानातील राजदरबारी मैफलींमध्ये सेवा करत असत. सनसेट रूफ टॉपवरून जैसलमेरचा सूर्यास्त आणि सोनेरी उजळणारा ऐतिहासिक जैसलमेर किल्ला दिसतो. पूल साइड बार्बेक्यूमध्ये संध्याकाळी उघड्या आकाशाखाली ग्रिल केलेले पदार्थ मिळतात.

जैसलमेरचा सीझन ऑक्टोबर ते मार्च असतो. विमानतळावर हिवाळ्याचे हंगामी वेळापत्रक चालते आणि दिल्लीहून इंडिगो व एअर इंडियाची विमाने येतात. जैसलमेर डेझर्ट फेस्टिव्हल फेब्रुवारी 2027 मध्ये, 18 ते 20 फेब्रुवारी दरम्यान अपेक्षित आहे. फोर्ट राजवाडा जैसलमेर रेल्वे स्टेशनपासून 2.2 किमी आणि जैसलमेर विमानतळापासून 12 किमी अंतरावर आहे. पत्ता: 1, हॉटेल कॉम्प्लेक्स, जोधपूर-बाडमेर लिंक रोड, इंदिरा कॉलनी, जैसलमेर, राजस्थान 345001.