दरमहा 10 हजारांची गुंतवणूक: एक SIP की पाच? फंडांची संख्या किती असावी

म्युच्युअल फंडात पैसे गुंतवताना नवीन आणि अनुभवी, अशा दोन्ही गुंतवणूकदारांना एक प्रश्न पडतो. ठरवलेली सगळी रक्कम एकाच फंडात टाकावी, की तिचे तुकडे करून वेगवेगळ्या फंडांत SIP सुरू कराव्यात? दरमहा 10 हजार रुपये गुंतवायचे असतील, तर 10 हजारांची एकच SIP करावी की 2 हजार रुपयांच्या पाच SIP, याबाबत अनेकांचा गोंधळ होतो. तो दूर करण्यासाठी पैशांचे गणित आणि डायव्हरसिफिकेशनचे नियम समजून घेणे गरजेचे आहे.

सरळ गणित पाहिले आणि सर्व फंडांना समान 12 टक्के वार्षिक रिटर्न मिळाला, तर दीर्घ मुदतीत जमणारी एकूण संपत्ती जवळपास सारखीच होते. आता 20 वर्षांचा कालावधी धरून दोन्ही प्रकार पाहू.

दरमहा 10,000 रुपयांची एक SIP केली, तर 20 वर्षांत एकूण 24 लाख रुपयांची गुंतवणूक होते. 12 टक्के परताव्याच्या अंदाजानुसार त्यावर सुमारे 75,91,479 रुपयांचा नफा मिळतो. मॅच्युरिटीवर हातात येणारी एकूण रक्कम 99,91,479 रुपये होते.

दरमहा 2 हजार रुपयांची एक SIP केली, तर 20 वर्षांत मूळ गुंतवणूक 4,80,000 रुपये होते. त्यावर 15,18,296 रुपयांचा नफा मिळून एकूण रक्कम 19,98,296 रुपये होते. पाच वेगवेगळ्या ठिकाणी 2-2 हजार रुपये गुंतवले, तरी बेरीज तीच येते.

कागदावर गणित सारखे दिसले, तरी प्रत्यक्ष बाजारात सगळे फंड सारखा परतावा देत नाहीत. सगळे पैसे एकाच फंडात असतील आणि त्याची कामगिरी खराब झाली, तर संपूर्ण गुंतवणुकीला फटका बसू शकतो. वेगवेगळे फंड निवडल्यास धोका काही प्रमाणात विभागला जातो.

मात्र पाच SIP काढल्या म्हणजे पोर्टफोलिओत आपोआप डायव्हरसिफिकेशन येते, असे नाही. पाचही फंड एकाच कॅटेगरीचे, उदाहरणार्थ पाचही लार्ज-कॅप, निवडले तर त्यांचे पोर्टफोलिओ एकमेकांवर ओव्हरलॅप होतात. कारण भारतात गुंतवणुकीसाठी मोजकेच मोठे शेअर्स उपलब्ध आहेत. एका विश्लेषणात असे समोर आले की स्मॉल-कॅप फंडांच्या बाबतीत पाच फंडांच्या पोर्टफोलिओने फक्त दोन फंडांच्या पोर्टफोलिओला केवळ 0.3 टक्क्यांच्या नगण्य फरकाने मागे टाकले. म्हणजे फंड उगाच वाढवून फारसा फायदा होत नाही, उलट सगळ्यांवर नीट लक्ष ठेवणे कठीण होते.

फंड किती असावेत, याचे कडक नियम नाहीत. पण आर्थिक जाणकारांच्या मते मासिक गुंतवणूक 5 हजार ते 15 हजार रुपयांदरम्यान असेल, तर 2 ते 3 दर्जेदार फंड निवडणे योग्य ठरते.

पाच वेगवेगळ्या SIP तेव्हाच फायद्याच्या ठरू शकतात, जेव्हा प्रत्येक फंडाचा उद्देश पूर्णपणे वेगळा असेल. संतुलित पोर्टफोलिओत वेगळी रणनीती हवी. वाढीसाठी इक्विटी, तर सुरक्षिततेसाठी किंवा डायव्हरसिफिकेशनसाठी हायब्रिड, डेट, गोल्ड किंवा इंटरनॅशनल फंडांचा समावेश करता येतो. खरे डायव्हरसिफिकेशन फंडांची संख्या फुगवून मिळत नाही, तर योग्य ॲसेट क्लास आणि कॅटेगरी निवडून मिळते. म्हणून स्वतःची जोखीम घेण्याची क्षमता (Risk Appetite), गुंतवणुकीचे ध्येय आणि कालावधी ओळखूनच निर्णय घ्यावा.

येथे दिलेली माहिती केवळ शैक्षणिक आणि माहितीच्या उद्देशाने आहे. म्युच्युअल फंड गुंतवणूक बाजारातील जोखमींच्या अधीन आहे. कोणतीही गुंतवणूक करण्यापूर्वी आपल्या आर्थिक उद्दिष्टांचा विचार करावा आणि गरज भासल्यास SEBI-नोंदणीकृत वित्तीय सल्लागाराचा सल्ला घ्यावा.