E85 आणि E100 फ्लेक्स-फ्युएल वाहनांच्या प्रमाणपत्रासाठी मोटर वाहन नियमांत बदल

केंद्रीय रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालयाने सेंट्रल मोटर व्हेईकल्स रुल्स, 1989 मध्ये बदल केला आहे. त्यामुळे E85 आणि E100 फ्लेक्स-फ्युएल वाहनांच्या प्रमाणपत्रासाठी नियमावलीत तरतूद झाली आहे. जास्त इथेनॉल असलेल्या इंधनावर चालणाऱ्या वाहनांना भारतात मान्यता मिळवण्यासाठी आता स्वतंत्र मार्ग उपलब्ध झाला आहे. अशा वाहनांच्या लाँचसाठी लागणाऱ्या प्रक्रियेला यामुळे गती मिळू शकते. पण नियम बदलले म्हणून वाहनांची विक्री लगेच सुरू होईल, असे म्हणता येत नाही.

E85 आणि E100 म्हणजे नेमके काय? E85 इंधनात जास्तीत जास्त 85% इथेनॉल असू शकते. E100 हे जवळपास शुद्ध इथेनॉल असलेले इंधन आहे. त्याच्या लागू इंधन मानकानुसार त्यात साधारण 93 ते 95% इथेनॉल आणि थोडे पेट्रोल असू शकते. हे इंधन वापरायचे तर इंजिन आणि फ्युएल सिस्टीम तेवढे इथेनॉल सहन करू शकेल, अशी त्यांची रचना असणे खूप गरजेचे आहे. त्यामुळे साध्या पेट्रोल कारमध्ये पेट्रोल भरतो तसे E85 किंवा E100 भरता येईलच असे नाही.

सध्या E10 किंवा E20 इंधनासाठी प्रमाणित असलेली प्रत्येक कार आपोआप E85 किंवा E100 साठी योग्य ठरत नाही. फ्लेक्स-फ्युएल वाहनांमध्ये इंधनातील इथेनॉलचे प्रमाण ओळखून इंजिनचे सेटिंग बदलणारी सिस्टीम असू शकते. इंधनाच्या संपर्कात येणारे भाग जास्त इथेनॉल सहन करणाऱ्या साहित्यापासून बनवावे लागतात. म्हणून प्रत्येक मॉडेलसाठी कंपनीने कोणत्या इंधनाला मान्यता दिली आहे, हे स्पष्टपणे नमूद करावे लागेल. वाहनावरही त्याची ओळख दर्शवावी लागेल.

नव्या नियमावलीत उत्सर्जन प्रमाणपत्रासाठी आवश्यक असलेल्या चाचण्यांचाही समावेश आहे. त्यात वायुरूप प्रदूषक, इंजिन सुरू असताना निष्क्रिय स्थितीतील उत्सर्जन आणि ऑनबोर्ड डायग्नोस्टिक्स यांचा विचार केला जातो. इथेनॉलचे प्रमाण बदलले की इंजिनमधील ज्वलन प्रक्रियेतही बदल होऊ शकतो. त्यामुळे वाहनाची इंजिन मॅनेजमेंट सिस्टीम, इंधनाचे भाग आणि उत्सर्जन नियंत्रण यंत्रणा त्या इंधनानुसार तयार करणे महत्त्वाचे आहे.

E100 वाहने भारतात कधी लाँच होणार, हा प्रश्न मात्र खुला आहे. नियमांतील बदलामुळे प्रमाणपत्र मिळवण्यासाठी नियामक मार्ग मिळाला आहे. पण प्रत्यक्ष लाँचची तारीख किंवा देशभर E100 इंधन उपलब्ध होण्याचे वेळापत्रक याबद्दल स्पष्ट माहिती नाही. पंपांवर हे इंधन उपलब्ध करण्यासाठी इंधन कंपन्यांना स्वतंत्र तयारी करावी लागेल.

इथेनॉलचा वापर वाढल्यास कच्च्या तेलाच्या आयातीवरील अवलंबित्व कमी होण्यास मदत होऊ शकते. तरीही पर्यावरणावर एकूण काय परिणाम होईल, हे इथेनॉल कोणत्या कच्च्या मालापासून आणि कशा पद्धतीने तयार केले जाते, यावर अवलंबून आहे. हा प्रश्न अजूनही चर्चेत आहे.

थोडक्यात, E100 फ्लेक्स-फ्युएल वाहन म्हणजे जास्त इथेनॉल असलेले इंधन वापरण्यासाठी तयार केलेले वाहन. E10 किंवा E20 साठी प्रमाणित असलेली कार E100 साठी आपोआप योग्य ठरत नाही. त्यासाठी वाहनाचे इंजिन, फ्युएल सिस्टीम आणि संबंधित भाग E100 साठी तयार आणि प्रमाणित असावे लागतात.