साखरेचा जागतिक पुरवठा घटणार, कच्च्या साखरेचे वायदे भाव १९ महिन्यांच्या उच्चांकावर

भारतात साखरेचे भाव काही महिन्यांपूर्वी चढले होते. आता साखरेच्या पुरवठ्याबद्दल आणखी एक मोठी आणि धक्का देणारी बातमी समोर आली आहे. सणासुदीच्या दिवसांच्या तोंडावरच ही गोष्ट कळल्याने सगळ्यांचे लक्ष तिकडे गेले आहे.

बाजार विश्लेषक संस्था ग्रीन पूल कमोडिटीज यांनी असा अंदाज वर्तवला आहे की २०२६-२७ मध्ये जागतिक बाजारात साखरेचा पुरवठा ६.५८ दशलक्ष टनांनी कमी होण्याची शक्यता आहे. हवामान आणि पिकांचे कमी उत्पादन हे त्यामागचे मुख्य कारण असल्याचे सांगितले जात आहे.

ब्राझील, भारत आणि युरोपियन युनियनमध्ये साखरेचे उत्पादन चांगलेच घटले आहे. पुरवठा कमी झाल्यामुळे आंतरराष्ट्रीय तसेच देशांतर्गत बाजारात साखरेचे भाव सतत वाढत आहेत. त्यामुळे सामान्य माणसाच्या खिशावर मोठा ताण पडणार आहे.

ब्राझीलमध्ये एल निनोमुळे अवेळी अतिवृष्टी झाली. त्याचा फटका बसून गेल्या वर्षाच्या तुलनेत यंदा तिथले साखर उत्पादन १४ टक्क्यांनी घटले आहे. या परिस्थितीत ग्रीन पूलने ब्राझीलच्या मध्य-दक्षिण भागासाठीचा साखर उत्पादनाचा अंदाज ६ लाख टनांनी कमी करून ३७.३ दशलक्ष टन केला आहे.

खराब हवामानामुळे युरोपियन युनियनमधील साखर उत्पादनही घटण्याची शक्यता आहे. उन्हाळ्यात बराच काळ उष्णता राहिली आणि दुष्काळही पडला, त्यामुळे साखर बीटच्या उत्पादनावर वाईट परिणाम झाला. म्हणून ग्रीन पूलला तिथल्या उत्पादनाच्या अंदाजात बदल करावा लागला. हा अंदाज २२८ हजार टनांनी कमी करून १२.४४ दशलक्ष टन करण्यात आला आहे. पुढे हे अंदाज आणखी खाली आणले जाऊ शकतात, असा ग्रीन पूलचा विश्वास आहे. तसे झाले तर युरोपीय साखर बाजारातील पुरवठा कमी होऊ शकतो आणि या भागातील आयातीच्या मागणीवरही परिणाम होऊ शकतो.

भारतात देशांतर्गत साठा मर्यादित आहे. त्यामुळे सरकारने नवीन उसाच्या पिकावर लवकर प्रक्रिया सुरू करण्याचा निर्णय घेतला आहे, आणि पुरवठ्यात कमतरता राहण्याची अपेक्षा आहे. मात्र ऊस पूर्ण पिकण्याआधी तोडला, तर ३००-४०० हजार टन साखर उत्पादनाचे नुकसान होऊ शकते. महाराष्ट्र आणि कर्नाटकात मान्सूनच्या उत्तरार्धात पाऊस कमी पडल्याने परिस्थिती आणखी बिकट झाली आहे.

पाण्याच्या तुटवड्यामुळे शेतीसाठी जलाशयातील पाणी वापरण्यावर निर्बंध येऊ शकतात. त्यामुळे पुढच्या काळातील उत्पादनालाही धोका निर्माण होऊ शकतो. पुरवठ्यातील या तीव्र तुटवड्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या साखरेचे वायदे भाव १९ महिन्यांच्या उच्चांकावर, म्हणजे २१.२९ सेंट प्रति पाउंडवर पोहोचले आहेत. यापुढे भाव कसे राहतील, हे ब्राझील, भारत आणि युरोपियन युनियन (EU) मधील प्रत्यक्ष उत्पादनावर आणि हवामानाच्या परिस्थितीवर अवलंबून असेल.