धनत्रयोदशीपूर्वी सोन्याचा भाव जानेवारीतील उच्चांकापेक्षा 50,000 रुपयांहून खाली

धनत्रयोदशी आणि दिवाळी जवळ आली असताना सोन्याच्या भावात सतत होत असलेली घसरण ग्राहकांमध्ये चर्चेचा विषय झाली आहे. जानेवारी महिन्यात 24 कॅरेट सोन्याचा भाव प्रति 10 ग्रॅम 1.75 लाख ते 1.91 लाख रुपयांपर्यंत पोहोचला होता. त्यानंतर महिने पुढे सरकत गेले तसा भाव खाली येत राहिला आणि ऑक्टोबरच्या अखेरीस तो सुमारे 1.38 लाख ते 1.43 लाख रुपयांवर आला आहे.

म्हणजेच उच्चांकी पातळीवरून जवळपास 20% किंवा 50,000 रुपयांपेक्षा जास्त घसरण नोंदवली गेली आहे. गेल्या वर्षीच्या दिवाळीच्या तुलनेत यंदा सोने कमी भावात मिळत आहे. वाढत्या किंमतीमुळे एरवी मागे हटणाऱ्या ग्राहकांसाठी ही मोठी संधी मानली जात आहे. मात्र भाव आणखी खाली जाणार तर नाहीत ना, अशी भीतीही गुंतवणूकदारांच्या मनात आहे.

या घसरणीमागे आंतरराष्ट्रीय कारणे आहेत आणि त्यात अमेरिकन सरकारी बॉन्डची भूमिका सर्वात महत्त्वाची आहे. सरकार किंवा संस्थेला पैशांची गरज असते तेव्हा ती कर्ज घेते आणि त्याबदल्यात बॉन्ड नावाची पावती देते. ठराविक मुदतीनंतर मुद्दल परत करण्याचे आणि तोपर्यंत निश्चित दराने व्याज देण्याचे आश्वासन त्यात असते. बॉन्डवर मिळणाऱ्या वार्षिक परताव्याला यील्ड म्हणतात. उदाहरणार्थ, अमेरिकेच्या 10 वर्षांच्या बॉन्डची यील्ड 5% असेल, तर दरवर्षी 5% व्याज मिळते आणि मुदत संपल्यावर मुद्दलही परत मिळते. अमेरिकन सरकारची हमी असल्याने हे बॉन्ड अत्यंत सुरक्षित मानले जातात आणि जगातील मोठ्या बँका, वित्तीय संस्था व देशांच्या मध्यवर्ती बँका त्यात मोठी गुंतवणूक करतात.

सध्या अमेरिकेत महागाई वाढली आहे आणि इराणशी तणाव सुरू आहे. त्यामुळे कच्च्या तेलाचा भाव 110 डॉलर प्रति बॅरलच्या वर गेला आहे. त्यामुळे फेडरल रिझर्व्हने व्याजदर वाढवून उच्च पातळीवर ठेवले आहेत आणि अमेरिकन बॉन्डची यील्ड 5% पेक्षा जास्त झाली आहे. सोने सुरक्षित मानले जाते, पण ते बाळगल्याने नियमित व्याज किंवा लाभांश मिळत नाही. बॉन्डवर सुरक्षित 5% परतावा मिळत असल्याने मोठे गुंतवणूकदार आणि कंपन्या सोन्याऐवजी अमेरिकन बॉन्ड किंवा डॉलर घेण्यावर भर देत आहेत. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात सोन्याची मागणी कमी झाली आणि भाव खाली येत आहेत. याच परताव्यामुळे परदेशी गुंतवणूकदार भारतीय बाजारातून पैसे काढून अमेरिकन बॉन्डमध्ये टाकत आहेत, याचा परिणाम भारतीय शेअर बाजारावरही झाला आहे.

तज्ज्ञांना सध्याची परिस्थिती पाहता सोन्याच्या भावात अचानक मोठी उसळी येण्याची शक्यता वाटत नाही. फेडरल रिझर्व्हचे धोरण आणि तेलाचे भाव नियंत्रणात येईपर्यंत बॉन्ड यील्ड उच्च पातळीवरच राहण्याची शक्यता आहे. म्हणजे सोन्याचे भाव आणखी काही महिने स्थिर किंवा थोडे नरम राहू शकतात.

खरेदी करताना काही गोष्टी लक्षात ठेवाव्यात, असे सांगितले जाते. जागतिक बाजारातील अनिश्चिततेमुळे सगळे पैसे एकदम गुंतवणे योग्य ठरणार नाही. एसआयपी पद्धतीने किंवा थोडे थोडे करून सोने घेतल्यास खरेदीची सरासरी किंमत संतुलित राहते. गुंतवणुकीसाठी घेत असाल तर किमान 2 वर्षे किंवा त्याहून जास्त काळाचा विचार करावा. दीर्घकाळात सोन्याने चांगला परतावा दिला आहे आणि ते महागाईविरुद्ध संरक्षण म्हणून काम करते. धनत्रयोदशीच्या मुहूर्तावर परंपरा जपण्यासाठी किंवा लग्नासाठी सोने घ्यायचे असेल, तर 50,000 रुपयांपर्यंतची घसरण चांगली संधी म्हणून पाहता येईल.

ही घसरण तात्कालिक आर्थिक समीकरणांमुळे आणि अमेरिकन बॉन्ड यील्डच्या दबावामुळे आहे. भू-राजकीय तणाव आणि तेलाचे भाव स्थिर होईपर्यंत सोन्यात मोठे चढ-उतार राहू शकतात. तरीही दीर्घकालीन गुंतवणूक आणि धनत्रयोदशीचा मुहूर्त पाहता खरेदी फायदेशीर ठरू शकते. फक्त गुंतवणूक विचारपूर्वक आणि टप्प्याटप्प्याने करावी.