अमेरिकेत ४१ टक्के ग्राहकांना पुढील १२ महिन्यांत आर्थिक परिस्थिती बिघडण्याची भीती

अमेरिका ही जगातील सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था आहे. तिच्यावर होणाऱ्या कोणत्याही परिणामाचे दूरगामी जागतिक परिणाम होतात. अशा या अर्थव्यवस्थेची परिस्थिती सध्या फार बिकट झाली आहे. अमेरिकेची अर्थव्यवस्था काही काळापासून चांगली कामगिरी करत असली, तरी तिचे सातत्याने वाढत जाणारे कर्ज हा टर्निंग पॉईंट ठरला आहे.

तिथले नागरिक आपल्या आर्थिक परिस्थितीबद्दल अत्यंत निराशावादी आहेत. ४१ टक्के ग्राहकांना वाटते की पुढील १२ महिन्यांत त्यांची परिस्थिती आणखी बिघडेल. २०२४ च्या दुसऱ्या तिमाहीपासून हा आकडा तिप्पट झाला आहे. २००८ च्या आर्थिक संकटाच्या वेळीसुद्धा केवळ २३ टक्के लोक आपल्या भविष्याबद्दल निराशावादी होते.

१९७० आणि १९८० च्या दशकात ग्राहक किंमत निर्देशांक म्हणजेच CPI महागाई १०% पेक्षा जास्त होती. तेव्हाही लोक आपल्या भविष्याबद्दल इतके निराश नव्हते. अमेरिका सध्या मंदीत नसली, तरी लोकांना आता त्याची झळ बसू लागली आहे. इतकेच नाही, तर ३१% अमेरिकन ग्राहकांना वाटते की पुढील पाच वर्षांत त्यांची आर्थिक परिस्थिती आणखी बिघडेल. हा दर १९८० च्या दशकातील दराच्या दुप्पट आहे.

आता कर्जाकडे येऊ. अमेरिकेचे कर्ज ४०.५ ट्रिलियन डॉलर्सपेक्षा जास्त झाले आहे. १९९० मध्ये ते ३.२ ट्रिलियन डॉलर्स होते. या कर्जावरील व्याज देण्यासाठी सरकारी महसुलाचा एक मोठा भाग वापरला जात आहे. पहिल्या तिमाहीच्या आकडेवारीनुसार अमेरिकेतील दरडोई कर्ज २,२४,००० डॉलर्स होते. यात सरकारी, कौटुंबिक आणि कॉर्पोरेट कर्जाचा समावेश आहे.

महागाईतही अलीकडे लक्षणीय वाढ झाली आहे. त्यावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी फेडरल रिझर्व्हने सप्टेंबरमध्ये व्याजदर वाढवले. डिसेंबरमध्ये आणखी एक वाढ होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. बाजाराच्या अंदाजानुसार डिसेंबरमध्ये व्याजदरात वाढ होण्याची ७५% शक्यता आहे. मध्यावधी निवडणुकांमुळे फेडने आपल्या अलीकडील बैठकीत व्याजदर वाढवणे टाळले. केवळ एका वर्षापूर्वी बाजाराला २०२६ पर्यंत तीन वेळा व्याजदर कपातीची अपेक्षा होती.

देशातील महागाई दीर्घकाळ उच्च राहण्याची शक्यता आहे. इंधनाच्या किमतींनी अलीकडे महागाईला लक्षणीय गती दिली आहे. कच्च्या तेलाच्या किमतीबाबत पाहिले, तर ऑक्टोबरमध्ये त्यात आधीच १४% वाढ झाली आहे. शुक्रवारी ब्रेंट क्रूड २.३७% वाढीसह प्रति बॅरल ११३.४ डॉलरवर बंद झाले.

मध्यावधी निवडणुका ३ नोव्हेंबर रोजी होणार आहेत. त्यानंतर इराणवर नवीन हल्ले होऊ शकतात, असे मानले जात आहे. तसे झाल्यास कच्च्या तेलाच्या किमतीत आणखी वाढ होण्याची शक्यता आहे. एकूणच वाढते कर्ज, महागाई आणि तेलाचे भाव या तिन्ही गोष्टींमुळे अमेरिकन नागरिकांमधील निराशा वाढताना दिसत आहे.