चार वर्षांच्या ग्रॅज्युएशननंतर थेट पीएचडीची वाट, दिल्ली विद्यापीठाने जाहीर केल्या अटी
दिल्ली विद्यापीठाने चार वर्षांचा अंडरग्रॅज्युएट प्रोग्राम पूर्ण केलेल्या विद्यार्थ्यांसाठी पीएचडी प्रवेश परीक्षेचा पॅटर्न, पात्रता आणि निवड प्रक्रिया जाहीर केली आहे.
छायाचित्रे सत्यापित केलेली नाहीत
मास्टर्स न करता थेट पीएचडी करायची इच्छा असेल, तर दिल्ली विद्यापीठात (DU) त्याची संधी उपलब्ध आहे. मात्र ही संधी प्रत्येक विद्यार्थ्याला मिळणार नाही. विद्यापीठाने काही ठराविक अटी ठेवल्या आहेत आणि त्या पूर्ण करणाऱ्यांनाच अर्ज करता येईल.
दिल्ली विद्यापीठाने १४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी पीएचडी प्रवेश परीक्षेबाबतची अधिसूचना जारी केली. त्यात चार वर्षांची अंडरग्रॅज्युएट डिग्री पूर्ण करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी प्रवेश परीक्षेचा पॅटर्न, पात्रता आणि निवड प्रक्रिया यांची माहिती दिली आहे. ही व्यवस्था ज्यांनी रिसर्च किंवा एंटरप्रेन्योरशिपसह चार वर्षांचा अंडरग्रॅज्युएट प्रोग्राम पूर्ण केला आहे, त्यांच्यासाठी आहे. अशा विद्यार्थ्यांना ठरवून दिलेली पात्रता पूर्ण करावी लागेल आणि प्रवेश परीक्षाही द्यावी लागेल, असे विद्यापीठाने स्पष्ट केले आहे. म्हणजे अर्ज करण्याचा मार्ग खुला आहे, पण प्रवेश आपोआप मिळणार नाही.
विद्यापीठाच्या म्हणण्यानुसार, ज्यांनी अंडरग्रॅज्युएट करिकुलम फ्रेमवर्क २०२२ (UGCF 2022) अंतर्गत चार वर्षांचा किंवा आठ सत्रांचा अंडरग्रॅज्युएट प्रोग्राम पूर्ण केला आहे, ते या परीक्षेसाठी पात्र ठरू शकतात. त्यासाठी ग्रॅज्युएशनमध्ये किमान ठरलेला सीजीपीए मिळवलेला असावा. शिवाय चौथ्या वर्षाच्या अभ्यासात रिसर्च किंवा एंटरप्रेन्योरशिपशी संबंधित काम असणे गरजेचे आहे. नुसते चार वर्षांचे साधे ग्रॅज्युएशन पुरेसे नाही.
सीजीपीएची अट श्रेणीनुसार वेगळी आहे. खुल्या (General) वर्गातील उमेदवारांकडे किमान ७.५ सीजीपीए हवा. तो चार वर्षांच्या किंवा आठ सत्रांच्या अंडरग्रॅज्युएट प्रोग्राममधला असावा. एससी, एसटी आणि दिव्यांग वर्गातील विद्यार्थ्यांना ७ सीजीपीएवर संधी मिळेल. त्यापेक्षा कमी सीजीपीए असलेले जनरल श्रेणीतील विद्यार्थी या विशेष परीक्षेला पात्र ठरणार नाहीत. म्हणून अर्ज करण्याआधी मार्कशीट आणि सीजीपीए तपासून घ्यावा.
परीक्षेचे स्वरूपही विद्यापीठाने ठरवले आहे. प्रवेश परीक्षा दोन तासांची असेल आणि त्यात एकूण १०० गुणांचे प्रश्न असतील. प्रश्नपत्रिकेचे दोन भाग असतील. पहिला भाग रिसर्च मेथोडोलॉजीचा, तर दुसरा उमेदवाराच्या संबंधित विषयाचा. दोन्ही भागांना ५०-५० गुण आहेत. त्यामुळे रिसर्चची सर्वसाधारण समज आणि आपला विषय व प्रोजेक्ट, अशा दोन्हींची तयारी करावी लागेल.
मुलाखतीसाठी पात्र ठरायला प्रवेश परीक्षेत किमान गुण लागतील. सामान्य श्रेणीच्या उमेदवारांना किमान ५० टक्के गुण मिळवावे लागतील. परीक्षा १०० गुणांची असल्याने म्हणजे किमान ५० गुण. एससी, एसटी आणि PwBD श्रेणीतील उमेदवारांसाठी ही मर्यादा ४५ टक्के आहे.
प्रवेश परीक्षेत यशस्वी होऊन मुलाखतीसाठी शॉर्टलिस्ट झालेल्या उमेदवारांना आणखी एक गोष्ट पूर्ण करावी लागेल. चौथ्या वर्षाच्या अंडरग्रॅज्युएट प्रोग्रामदरम्यान केलेल्या रिसर्च किंवा एंटरप्रेन्योरशिप कामाचा अहवाल (Report) त्यांना जमा करावा लागेल. त्यात डिसर्टेशन, अकादमिक प्रोजेक्ट रिपोर्ट किंवा एंटरप्रेन्योरशिप रिपोर्ट यांचा समावेश असू शकतो.
