अंबाझरी तलावातील जलकुंभी काढण्यासाठी मनपाची दुहेरी मोहीम; पाण्यात हार्वेस्टर, काठांवर JCB

नागपूर, 31 ऑक्टोबर. अंबाझरी तलाव जलकुंभीपासून (Eichhornia) मुक्त ठेवण्यासाठी नागपूर महानगरपालिकेने (NMC) आता दुहेरी पद्धत स्वीकारली आहे. अनेक महिन्यांच्या मेहनतीनंतर तलावाच्या मधला मोठा भाग साफ झाला आहे. मात्र काठांवरच्या दलदलीत दबलेल्या बियांपासून जलकुंभीची नवी रोपे पुन्हा उगवू लागली आहेत.

या अडचणीवर उपाय म्हणून मनपा पाण्यात हार्वेस्टर मशीन आणि काठांवर JCB व पोकलेन मशीन वापरून सफाई करत आहे.

मनपाचे उपायुक्त राजेश भगत यांच्या म्हणण्यानुसार, तलावाच्या मधले पाणी सध्या स्वच्छ आहे. पण तळाशी दबलेल्या जलकुंभीच्या बिया अनुकूल परिस्थिती मिळताच पुन्हा अंकुरत आहेत. काठांवर उगवणारी नवी रोपे सध्या लहान आहेत. तिथे पाणी कमी आणि दलदल जास्त असल्याने जड एक्वेटिक हार्वेस्टर मशीनने सफाई करणे अवघड आहे.

म्हणूनच मनपाने सफाईसाठी वेगवेगळ्या मशीनचा वापर सुरू केला आहे. पाण्यात हार्वेस्टरने जलकुंभी काढली जात आहे. जिथे नाव किंवा हार्वेस्टर पोहोचू शकत नाही, अशा भागांत JCB आणि पोकलेन लावल्या आहेत.

भगत यांच्या म्हणण्यानुसार, एकदा सफाई केल्याने जलकुंभीची समस्या संपणार नाही. त्यासाठी वर्षभर नियमित देखरेख आणि यांत्रिक सफाई करावी लागेल. नवी रोपे दिसताच ती काढण्याची व्यवस्था केली जात आहे, जेणेकरून जलकुंभीला पुन्हा पसरायची संधी मिळू नये.

मनपा अधिकाऱ्यांचे मत आहे की जलकुंभी आटोक्यात ठेवण्यासाठी फक्त मशीनने सफाई करणे पुरेसे नाही. तलावात येणारे प्रक्रिया न केलेले घरगुती सांडपाणी (सीवेज) थांबवणेही तितकेच गरजेचे आहे.

मनपाचे अतिरिक्त आयुक्त अंकित यांनी सांगितले की जलकुंभीची नवी वाढ नियमितपणे हाताने आणि मशीनच्या मदतीने काढली जात आहे. मात्र त्यावरचा कायमचा उपाय वाडी सीवेज ट्रीटमेंट प्लांट (STP) सुरू झाल्यावरच शक्य होईल, असे ते म्हणाले. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, वाडी STP चालू झाल्यावर अंबाझरी तलावात येणारे प्रक्रिया न केलेले घरगुती सांडपाणी थांबवता येईल. त्यामुळे पाण्यात जाणाऱ्या जैविक पोषक तत्त्वांचे प्रमाण कमी होईल. जलकुंभी वेगाने वाढण्याच्या प्रमुख कारणांमध्ये ही पोषक तत्त्वे येतात.

कॉर्पोरेटर योगेश पाचपोर यांनी सांगितले की तलावाच्या काठांवर जलकुंभी पुन्हा वाढू नये म्हणून सतत देखरेख ठेवली जात आहे. त्यासाठी चार कर्मचारी रोज काठांवर उगवणारी जलकुंभी हाताने काढत आहेत. याच्या जोडीला मशीनने सफाईही सुरू आहे.

अंबाझरी तलावाची सफाई दीर्घकाळ टिकावी, यासाठी मनपाने स्थायी समितीत दलदल काढणारी विशेष मशीन खरेदी करण्यासाठी 5 कोटी रुपयांची तरतूद केली आहे.

वाडी STP ची ट्रायल रनही पूर्ण होण्याच्या जवळ आली आहे. ते सुरू झाल्यानंतर तलावात येणाऱ्या सीवेजचा प्रवाह नियंत्रणात ठेवण्यासाठी आणि जलकुंभी पुन्हा वाढू नये यासाठी नियमित देखरेखीची व्यवस्था उभी करण्याची मनपाची इच्छा आहे.