मध्यावधीत १८ ते २९ वयोगटाचा कल डेमोक्रॅट्सकडे, रिपब्लिकनांशी अंतर ३५ गुणांवर

अमेरिकेच्या २०२६ च्या मध्यावधी निवडणुकांच्या प्राथमिक आकडेवारीतून एक मोठा आणि धक्का देणारा बदल समोर आला आहे. त्यामुळे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आणि त्यांच्या रिपब्लिकन पक्षाच्या गोटात चिंतेचे वातावरण आहे. अमेरिकेतील 'जनरेशन झेड' (Gen-Z) म्हणजे १८ ते २९ वयोगटातील तरुण मतदारांनी रिपब्लिकन पक्षाकडे पाठ फिरवली आणि मोठ्या प्रमाणात डेमोक्रॅटिक पक्षाच्या उमेदवारांच्या बाजूने कौल दिला आहे.

टफ्ट्स युनिव्हर्सिटीच्या 'सर्कल' (CIRCLE) संस्थेने प्राथमिक निवडणूक विश्लेषण केले आहे. त्यातून अमेरिकन तरुणांच्या राजकीय मनोवृत्तीबद्दल बरेच काही उघड झाले. या अहवालानुसार १८ ते २९ वयोगटातील अंदाजे ६६ टक्के तरुण मतदारांनी डेमोक्रॅटिक उमेदवारांना मतदान केले. रिपब्लिकन पक्षाच्या उमेदवारांना मात्र या वयोगटातील फक्त ३१ टक्के मते मिळाली.

दोन वर्षांपूर्वीची स्थिती पाहिली तर फरक अधिकच ठळक दिसतो. २०२४ च्या अध्यक्षीय निवडणुकीत तरुणांच्या पाठिंब्यात डेमोक्रॅट्स आणि रिपब्लिकन्स यांच्यात फक्त १४ गुणांचे अंतर होते. २०२६ च्या मध्यावधीत हेच अंतर वाढून ३५ गुणांवर गेले आहे. अवघ्या दोन वर्षांत तरुण मतदारांच्या विचारात झालेला हा बदल अमेरिकेच्या राजकारणातला महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे. या ऐतिहासिक कलामुळे ट्रम्प यांच्या पुढच्या समीकरणांना मोठा फटका बसू शकतो, असा अंदाज वर्तवला जात आहे.

या निवडणुकीतली सर्वात वेगळी गोष्ट अशी की, डेमोक्रॅटिक पक्षाला फक्त तरुण महिलांचाच पाठिंबा मिळालेला नाही. तरुण पुरुषांमध्येही पक्षाची लोकप्रियता चांगलीच वाढली आहे.

लिंग आणि वंशानुसार आकडे पाहिले तर चित्र असे आहे. ३० वर्षांखालील पुरुषांपैकी ५१ टक्क्यांनी २०२४ मध्ये डेमोक्रॅट्सना पाठिंबा दिला होता. २०२६ मध्ये हा आकडा ५९ टक्क्यांवर पोहोचला. तरुण महिलांमध्ये डेमोक्रॅटिक पक्षाचा पाठिंबा ६१ टक्क्यांवरून थेट ७० टक्क्यांपर्यंत गेला. तरुण श्वेतवर्णीय मतदारांपैकी ६३ टक्क्यांनी डेमोक्रॅट्सना पसंती दिली, तर रिपब्लिकन्सना फक्त ३४ टक्के मते मिळाली. या आकड्यांवरून जनरेशन-झेडमधील वेगवेगळ्या सामाजिक आणि आर्थिक गटांनी रिपब्लिकन धोरणांबद्दल नाराजी दाखवली आणि डेमोक्रॅट्सच्या धोरणांवर विश्वास टाकला, असे स्पष्ट होते.

तरुणांच्या बदललेल्या कौलाचा थेट परिणाम महत्त्वाच्या राज्यांतील निकालांवर दिसला आहे. टेक्सासमध्ये ३० वर्षांखालील ७६ टक्के मतदारांनी डेमोक्रॅटिक सिनेट उमेदवार जेम्स टॅलारिको यांना पाठिंबा दिला. गव्हर्नरपदाच्या उमेदवार जीना हिनोजोसा यांना याच वयोगटातील ७३ टक्के मते मिळाली. जॉर्जियामध्ये डेमोक्रॅटिक उमेदवार केशा लान्स बॉटम्स यांना तब्बल ७० टक्के तरुण मतदारांचा पाठिंबा मिळण्याचा अंदाज आहे. ओहायो आणि आयोवा या राज्यांत २०२४ मध्ये तरुणांनी ट्रम्प यांच्या बाजूने मतदान केले होते. तिथेही २०२६ च्या मध्यावधीत रिपब्लिकन पक्षाची पकड सैल झालेली दिसली.

अमेरिकेत १८ ते २९ वयोगटातील मतदार निर्णायक मानला जातो. वाढती महागाई, रोजगार, सामाजिक हक्क आणि हवामान बदल अशा मुद्द्यांवर तरुणांचा पाठिंबा बदलताना दिसत आहे. ट्रम्प यांच्या प्रशासकीय धोरणांबद्दल तरुणांमध्ये असलेली अस्वस्थता या निवडणुकीत मतांमधून बाहेर आली आहे. येत्या काळात ही तरुण पिढी अमेरिकेच्या एकूण राजकीय समीकरणांवर पकड मिळवेल, असे राजकीय विश्लेषकांचे मत आहे.